الماتى وبلىسىنىڭ كەگەن اۋىلىنان ون شاقىرىمداي جەردەگى ەجەلگى قۇمتەكەي (اڭىز بويىنشا قۇمتوكەي دەپ اتالادى) ەسكى قالاشىعىنان تاس ءمۇسىن تابىلدى. تىلسىم تاستا باۋىرىنا ءسابيىن باسقان انا مەن بالا ءمۇسىنى بەينەلەنگەن.
ءمۇسىندى ايبەك وسپانوۆ ەسىمدى كەگەن اۋدانىنىڭ تۇرعىنى تاۋىپ العان. ول وسىدان ءتورت جىل بۇرىن قۇمتەكەيدەگى يەن دالادان تراكتورىمەن ۇيىنە قۇم باسىپ الىپ كەلەدى. قۇمدى ءۇيىنىڭ ماڭىنا اكەلىپ توككەندە اراسىنان وسى تاس ءمۇسىن شىققان.
سول ۋاقىتتان بەرى ۇيىندە تۇرعان ەرەكشە جادىگەردى اۋىل تۇرعىنى قىستىڭ سوڭعى كۇنى عانا – 28 اقپاندا اۋداندىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنە وتكىزگەن. كەگەن اۋداندىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى مەرۋەرت ورجىگىتوۆانىڭ ايتۋىنشا, تاس ءمۇسىننىڭ بيىكتىگى – 38, ەنى – 35 سم. سالماعى – 26, 929 كەلى ەكەن.
ەرەكشە ەكسپوناتتىڭ قۇمتەكەيدەن تابىلۋى دا بەكەر ەمەس. عالىمداردىڭ ايتۋىنشا, قالىڭ قۇم باسىپ كەتسە دە قالاشىق ەجەلدەن ءىرى بولعان. «قۇمتەكەي, ياعني قۇمتوكەي دەگەن اتاۋدىڭ ءوزى تاريحي مەكەندى قۇم باسقاننان كەيىن پايدا بولۋى ابدەن مۇمكىن. مۇنى عالىمدار دا جوققا شىعارمايدى. كوپتەگەن زەرتتەۋ جۇمىسىندا بۇل مەكەن ءۇيسىن مەملەكەتىنىڭ استاناسى چىگۋ قالاسى دەپ كورسەتىلەدى. بىراق كەيىننەن قالا كۇيرەپ, ەلدى مەكەننىڭ بارلىعىن قۇم باسىپ قالعان», دەيدى مەرۋەرت ورجىگىتوۆا.
ءۇيسىن قالالارىنىڭ ءبىرى بولعان بۇل مەكەننىڭ قويناۋى تاريحي قۇندى جادىگەرلەرگە تولى. ال مۋزەي قىزمەتكەرلەرى «تىلسىم تاس زەرتتەۋدى قاجەت ەتەدى» دەيدى. قازىرگى تاڭدا الماتى وبلىستىق مۋزەيلەر بىرلەستىگى, ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتى جانە ەسىك ارحەولوگيالىق ولكەتانۋ مۋزەيى كەلىسسوزدەر جۇرگىزىپ, تاس مۇسىنگە تىڭعىلىقتى زەرتتەۋ جۇرگىزۋ ماسەلەلەرىن پىسىقتاۋدا.