بيىل قازاقستاندا دارىلىك زاتتاردىڭ مىندەتتى تسيفرلىق تاڭبالانۋى ەنگىزىلە باستادى. تسيفرلىق ەكونوميكانى دامىتۋ ورتالىعى ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ حابارلاۋىنشا, دارىلىك زاتتاردى تسيفرلىق تاڭبالاۋ كەزەڭ-كەزەڭىمەن ەنگىزىلەدى. بيىل ءبىرىنشى كەزەڭ باستالدى, 2023 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن فارماتسەۆتيكالىق نارىقتىڭ بارلىق كەزەڭىنەن ءوتۋ جوسپارلانۋدا.
وتاندىق وندىرۋشىلەر دارىلىك زاتتاردى تاڭبالاۋعا دايىندىق جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە. وندىرۋشىلەر تاڭبالاۋ كودتارىن قاپتامادا نەمەسە جاپسىرما ارقىلى تىكەلەي قولدانۋ ءۇشىن وندىرىستىك قۋاتتىلىققا بايلانىستى سەريالاۋ جانە بىرىكتىرۋ ءۇشىن جابدىقتى ساتىپ الادى.
مىسالى, «حيمفارم» اق (SANTO ساۋدا بەلگىسى) قازاقستانداعى ەڭ ءىرى فارماتسەۆتيكالىق كومپانيا ءارى ورتالىق جانە شىعىس ەۋروپا, كاۆكاز جانە ورتالىق ازيا نارىقتارىندا جۇمىس ىستەيتىن Polpharma حالىقارالىق فارماتسەۆتيكالىق توبىنىڭ بولىگى بولىپ تابىلادى. SANTO زاۋىتتارى ءدارى-دارمەكتىڭ 240 ءتۇرىن شىعارادى. كومپانيا وكىلى شىمكەنتتەگى ءوندىرىس ورىندارىندا مىندەتتى تاڭبالاۋدىڭ قالاي ەنگىزىلىپ جاتقانى تۋرالى ايتىپ بەردى:
«تاڭبالاۋ كونترافاكتىلىك ونىمدەردى شىعارۋ جانە دارىحانالارعا ءتۇسۋ مۇمكىندىگىن ازايتادى. قاناتقاقتى جوبا اياسىندا ءبىز ءارتۇرلى دوزالارى بار بىرنەشە ءدارىنى تاڭدادىق. پيلوتتىق تاجىريبە وتە ءساتتى ءوتتى», دەدى حيمفارم ينۆەستيتسيالىق جانە وپەراتسيالىق جوبالار ءبولىمىنىڭ باسشىسى سەفي كاراەۆ.
قازىرگى ۋاقىتتا «حيمفارم» اق تاڭبالاعان دارىلىك زاتتارى رەسەيگە ەكسپورتتالادى, ويتكەنى رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ۇكىمەتى 2020 جىلدىڭ 1 شىلدەسىنەن باستاپ دارىلىك زاتتاردى مىندەتتى تۇردە تاڭبالاۋدى ەنگىزدى.
بىرىڭعاي وپەراتور («قازاقتەلەكوم» اق) شىعارعان بارلىق تاڭبالاۋ كودى بىرەگەي بولىپ تابىلادى. مىندەتتى تاڭبالاۋعا جاتاتىن دارىلەردە DataMatrix بولماۋى ولاردىڭ زاڭسىز ەكەنىن بىلدىرەدى.
تسيفرلىق تاڭبالاۋ بيزنەس ءۇشىن دە ءتيىمدى: نارىقتى اقتاۋ بارلىق قاتىسۋشىعا تەڭ باسەكەلەستىك جاعدايىن, ادال اتىن قورعاۋدى جانە پايدانىڭ ءوسۋىن قامتاماسىز ەتەدى, بيزنەس-ينتەللەكت ساپاسىن جاقسارتۋعا, وندىرىستىك پروتسەستەردى وڭتايلاندىرۋعا جانە شىعىنداردى ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ەكونوميكانى تسيفرلاندىرۋ ارقىلى قامتاماسىز ەتىلەتىن نارىقتىڭ اشىقتىعى مەملەكەتتىك باقىلاۋ مەن سالىق تولەمدەرىن جيناۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرادى.
قازاقستان ازاماتتارىنىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعىن قورعاۋ ماقساتىندا Naqty Onim قوسىمشاسى ازىرلەندى, ونىڭ كومەگىمەن پايدالانۋشى ءونىمدى ساتىپ الار الدىندا ونىڭ بارلىق تەحنيكالىق رەگلامەنتكە سايكەس جاسالعان-جاسالماعانىن تەكسەرە الادى. تاڭبالاۋ كودىن سكانەرلەۋ ارقىلى ءسىز ءونىم تۋرالى بارلىق اقپاراتپەن تانىسا الاسىز. قوسىمشا PlayMarket جانە AppStore دۇكەندەرىندە قولجەتىمدى.
ءونىم سوڭعى تۇتىنۋشىعا ساتىلعاننان كەيىن كود جۇيەدەن جويىلادى. سوندىقتان ەگەر باعدارلاما ء«ونىم قابىلدانبادى» دەپ شىعارسا, بۇل بىرەۋدىڭ جاپسىرمانى قولدان جاساۋعا ارەكەتتەنگەنىن بىلدىرەدى. مۇنداي جاعدايعا تاپ بولعان تۇتىنۋشى ءوتىنىش ارقىلى شاعىم تۇسىرە الادى, سودان كەيىن اقپارات https://eotinish.kz/ ينتەرنەت-رەسۋرسىنا باعىتتالادى. شاعىم تەحنيكالىق سەبەپتەرگە قاتىستى بولسا, ونى تسيفرلىق ەكونوميكانى دامىتۋ ورتالىعى, دارىلىك زاتتار بويىنشا بولسا, ونى قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ وكىلى قارايدى.
بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاندا 30-دان اسا وتاندىق ءدارى-دارمەك وندىرۋشىلەرى, 115-كە جۋىق شەتەلدىك وندىرۋشىلەر, 170-تەن استام GDP (good distribution practice) سەرتيفيكاتتارىنىڭ يەلەرى, 11 مىڭنان استام ءدارىحانا جانە 1 700-گە جۋىق مەملەكەتتىك جانە جەكە مەديتسينالىق ۇيىمدار جۇمىس ىستەيدى.