باسپانالى بولۋعا باستايتىن

باسپانالى بولۋعا باستايتىن قازاقستاندىق يپوتەكالىق كومپانياسىنىڭ «قولجەتىمدى تۇرعىن ءۇي» باعدارلاماسى

قازىرگىنىڭ سوزىمەن سويلەسەك: قاي قازاقستاندىق جەكە باسپانالى بولۋدى قالامايدى دەيسىز؟! جانە «ءوز بەكىنىسىن» يەمدەنىپ, ونى جاقسارتۋدى كىم ارماندامايدى دەيسىز! الايدا, نارىق باعاسىنا كوز جۇگىرتكەننەن كەيىن, وتانداسىمىزدىڭ ەڭسەسى ءتۇسىپ, شاراسىز كۇيدە قالادى. تۇرعىن ۇيلەردىڭ باعاسى ءنول سانىنا «تۇنىپ» تۇرادى. تۇرعىن ۇيگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن كلاسسيكالىق قۇرالداردىڭ نارىقتىق تالاپتارى: باستاپقى جارنا – وتىز پايىز, جىلدىق – ون ءبىر. وسىلايشا بىزگە بىردەن كوپ قاراجات تولەمەۋ ءۇشىن ءجونى ءتۇزۋ تالاپتار مەن وزگە نۇسقالاردى ىزدەۋگە تۋرا كەلەدى. وتكەن 2012 جىلى ۇكىمەت «قول­جەتىمدى تۇرعىن ءۇي» باعدارلاماسىن بەكىتتى. اتالمىش باعدارلاما اياسىندا قورعانسىز قالعان تۇرعىندار توپتارى: ارداگەرلەر, جەتىمدەر, كوپبالالى وتباسىلار جانە وزگە دە جاندارعا كومەكتەسۋدى العا تارتاتىن «قازاقستاندىق يپوتە­كا­لىق كومپانيا» يۇ» اق (قيك) – باعدارلاماداعى ءتورت وپەرا­تورلارىنىڭ ءبىرى بولىپ سانالادى. كوممەرتسيالىق بانك ارقىلى تۇرعىن ءۇي الۋ ءۇشىن كلاسسيكالىق قۇرالدارعا قول جەتكىزە المايتىن ادامدارعا اتالعان باعدارلاما – قازىرگى تاڭداعى ەڭ قولايلى شەشىم. باعدارلاما تۋرالى تولىعىمەن ايتىپ جاتۋدىڭ قاجەتى جوق, بارلىق اقپاراتتى عالامتور بەتتەرىنەن وپ-وڭاي تابا الاسىز. الايدا, جۋىردا 2014 جىلدىڭ 31 ناۋرىزىندا «قولجەتىمدى تۇرعىن ءۇي – 2020» باعدارلاماسىن بەكىتۋ تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2012 جىلعى 21 ماۋسىمداعى                     №821 قاۋلىسىنا وزگەرىستەر مەن تولىق­تىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» قاۋلى شىقتى. بىردەن ايتا كەتەيىك, اتالمىش وزگەرىستەر «قولجەتىمدى تۇرعىن ءۇي» باعدارلاماسىن ودان سايىن قولجەتىمدى ەتۋگە ناقتى جول اشادى. ەنگىزىلگەن وزگەرىستەر: • «قولجەتىمدى تۇرعىن ءۇي» باعدار­لاماسىنا قاتىسۋ ءراسىمىن تارتىپكە كەلتىرەدى; • باعدارلامانىڭ قاتىسۋشىلارىن ىرىكتەۋ جۇمىسىن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا جۇكتەيدى; • قۇجاتتاردىڭ تولىق پاكەتىن بەكىتەدى; • باعدارلامانىڭ بۇرىننان قاتى­سۋشىسى بولىپ سانالاتىن ادامعا تاعى قايتا تۇرعىن ءۇي الۋ وقيعالارىن قايتالاماۋدىڭ الدىن الادى; • جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇيدى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ورتاقتاستىعىن بولەدى. ياعني, ءبىرىنشى توپتا 70% جانە ەكىنشى توپتا 30%. جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇيدى ءبولۋدىڭ اراقاتىناسى جايىندا ءسوز قوزعاساق, مۇندا تۇسىنىكتەمە بەرە كەتكەن ءجون. جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇي الۋعا ۇمىتكەرلەر ەندىگى كەزەكتە ەكى توپقا بولىنەدى: I-توپ: قازاقستان رەسپۋبلي­كاسى­نىڭ 1997 جىلعى 16 ساۋىردەگى «تۇرعىن ءۇي قاتىناستارى تۋرالى» زاڭىنىڭ (بۇدان ءارى – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «تۇرعىن ءۇي قاتىناستارى تۋرالى» زاڭى) 67-بابىنداعى 1-تارماعىنىڭ 1-1), 2), 3) تارماقشالارىندا كورسە­تىلگەن تۇلعالار ساناتى, ناقتى ايتساق: 1-1) اتا-انا قاراۋىنسىز قالعان جەتىم بالالار; 2) «تۇرعىن ءۇي قاتىناستارى تۋرالى» زاڭنىڭ 68-بابىندا 1-1), 5), 7), 11) تارماقشالارىندا كورسەتىلگەن, تۇرعىن ءۇي بەرۋ تۋرالى ءوتىنىش جاساۋدىڭ الدىندا سوڭعى ون ەكى اي ىشىندە جيىنتىق ورتاشا ايلىق تابىسى بار وتباسىنىڭ ءاربىر مۇشەسىنە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى زاڭدا ءتيىستى قارجى جىلىنا بەلگىلەنگەن ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ 3,1 ەسەلەنگەن مولشەرىنەن تومەن بولاتىن, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعىنان وسال توپتارى; ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ 3,1 ەسەلەنگەن مولشەرىندەگى كوەففيتسيەنت مۇگەدەك بالالارى بار نەمەسە ولاردى تاربيەلەۋشى وتباسىلارعا قولدانىلمايدى; 3) مەملەكەتتiك قىزمەتشiلەرگە, بيۋدجەتتiك ۇيىمداردىڭ قىز­مەت­كەرلەرiنە, اسكەري قىزمەتشiلەرگە, عارىشكەرلىككە ۇمىتكەرلەرگە, عارىش­كەرلەرگە, ارناۋلى مەملەكەتتىك ورگان قىزمەتكەرلەرىنە جانە مەم­لەكەتتiك سايلانبالى قىزمەت اتقا­راتىن ادامدارعا. حالىقتىڭ الەۋمەتتiك جاعىنان وسال توپتارىنا جاتاتىن ازاماتتار: 1-1) ۇلى وتان سوعىسىنىڭ مۇگەدەكتەرى مەن قاتىسۋشىلارىنا تەڭەستىرىلگەن ادامدار; 2) 1 جانە 2-توپتاعى مۇگەدەكتەر; 3) مۇگەدەك بالالارى بار نەمەسە ولاردى تاربيەلەۋشi وتباسىلارى; 4) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى بەكiتەتiن اۋرۋلار تiزiمiندە اتالعان كەيبiر سوزىلمالى اۋرۋلاردىڭ اۋىر تۇرلەرiمەن اۋىراتىن ادامدار; 5) جاسىنا قاراي زەينەت دەمالىسىنا شىققان زەينەتكەرلەر; 6) ورالماندار; 7) ەكولوگيالىق زiلزالالار, تابيعي جانە تەحنوگەندi سيپاتتاعى توتەنشە جاعدايلار سالدارىنان تۇرعىن ۇيiنەن ايىرىلعان ادامدار; 8) كوپ بالالى وتباسىلار; 9) مەملەكەتتiك نەمەسە قوعامدىق مiندەتتەرiن, اسكەري قىزمەتiن ورىنداۋ كەزiندە, عارىش كەڭىستىگىنە ۇشۋدى دايىنداۋ نەمەسە جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە, ادام ءومiرiن قۇتقارۋ كەزiندە, قۇقىق ءتارتiبiن قورعاۋ كەزiندە قازا تاپقان (قايتىس بولعان) ادامداردىڭ وتباسىلارى; 10) تولىق ەمەس وتباسىلار جاتادى. II-توپ: بارلىق تۇلعالار ساناتى, سونىڭ ىشىندە «قيك» يۇ» اق-تىڭ «تۇرعىن ءۇي» باعىتى بويىنشا باسىم قۇقىق بەرىلگەن ساناتتارى دا كىرەدى: • مەملەكەتتىك زاڭدى تۇلعالاردىڭ قىزمەتكەرلەرى; • الەۋمەتتىك سالادا تومەندە كور­سەتىلگەن قىزمەت تۇرلەرىن ىسكە اسىراتىن كەز كەلگەن مەنشىك تۇرىندەگى مەملەكەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ قىز­مەتكەرلەرى; • كوسمەتولوگيالىق قىزمەتتەن باسقا مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ; • مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە مەن ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا قىزمەت كورسەتۋ; • عىلىم, سپورت (كوممەرتسيالىق سيپاتتاعى سپورتتىق ويىن-ساۋىقتان وزگە), مادەنيەت جانە ونەر (شوۋ-بيزنەستى قوسپاعاندا) سالاسى. ال, مىنا جوعارىدا اتالعان وزگەرىستەردىڭ بىرقاتارى, ءبىزدىڭ ويى­مىزشا بۇعان تولىعىراق توقتالىپ وتكەن ءجون. جىلجىمايتىن م ۇلىككە قاتىستى الىپساتارلىقتىڭ الدىن الۋ ءۇشىن ءبىر ادام باعدارلامانىڭ بارلىق باعىتى جانە قازاقستاننىڭ بارلىق وڭىرلەرى بويىنشا تۇرعىن ءۇيدىڭ 1 ءبىر­لىگىن عانا ءوز مەنشىگىنە الۋعا نەمەسە كەيىن ساتىپ الۋ قۇقىعىمەن تۇر­عىن ءۇيدى جالعا الۋعا قۇقىعى بار. سونىمەن قاتار, «قولجەتىمدى تۇر­عىن ءۇي» باعدارلاماسىنا قاتىسۋعا قۇجاتتار قابىلداۋ جانە ىرىك­تەۋ جۇمىسىمەن جەرگىلىكتى اتقا­رۋشى ورگانداردىڭ (جاو) اينا­لىساتىندىعىن بىلگەن ءجون. قۇجاتتار جاو-مەن رەسمي تۇردە راستالعاننان كەيىن عانا باعدارلامانىڭ وپەراتورىنا باعىتتالادى. جاو وپەراتور, سونىڭ ىشىندە «قيك» يۇ» اق تولەم قابىلەتتىلىگىن راستاعان قاتىسۋشىلاردى تۇرعىن ءۇي الۋعا ۇمىتكەرلەردىڭ تىزىمىنە قوسىپ, باعدارلاماعا قاتىسۋشىلاردىڭ – الەۋەتتى جالعا الۋشىلاردىڭ ءتىزىمىن جالعا الۋ تۋرالى كەلىسىمشارت جاساۋعا «قيك» يۇ» اق-قا باعىتتايدى. «قيك» يۇ» اق-تىڭ قۇزىرىندا – باعدارلاما قاتىسۋشىلارىنىڭ تولەم قابىلەتتىلىگىنە باعا بەرۋ, «قازاقستاندىق تۇرعىن ءۇي-قۇرىلىس كورپوراتسياسى» اق تاۋەلدى ۇيىمى ارقىلى قۇرىلىستى قارجىلاندىرۋ جانە باقىلاۋ مىندەتى بار. ۇكىمەتتىڭ قاۋلىسىنا ەنگىزىلگەن جوعارىدا اتالعان جانە وزگە دە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلاردى عالامتور بەتتەرىنەن قاراۋعا بولادى. مىسالى: http://adilet.zan.kz/rus/docs/P1200001189 سىلتەمەسى بويىنشا. مارات اققۇل, «ەگەمەن قازاقستان».