قيىندىق اتاۋلىنى جەڭەتىن ءبىر-اق كۇش بار. ول – بىرلىك

«قازاقستان ۇيعىرلارى رەسپۋبليكالىق ەتنومادەني ورتالىعى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى شايماردان نۇرىموۆپەن اڭگىمە

– شايماردان ۇسەيىن ۇلى, بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ بۇرىنعى باس حاتشىسى كوفي اننان كەزىندە ءبىزدىڭ ەلىمىز جونىندە «الەمنىڭ وزگە مەم­لە­كەتتەرى ءۇشىن ۇلتارالىق كەلى­سىمنىڭ, تۇرلاۋلى ءارى تۇراقتى دامۋىنىڭ ۇلگىسى» دەگەن پىكىر بىلدىرگەن ەكەن. دۇنيەجۇزىنە تانىمال ساياساتكەر مۇنى جايدان-جاي ايتپاسا كەرەك. – بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ بۇرىنعى باس حاتشىسىنىڭ بۇل پىكىرى ەلىمىزدە بەرىك ورنىققان ساياسي تۇراقتىلىققا, ۇلتارالىق جانە كونفەسسياارالىق ىنتىماق پەن ءوزارا كەلىسىمگە بەرگەن جوعا­رى باعاسى دەپ بىلەمىن. بۇگىندە بىرقاتار مەملەكەتتەردىڭ ەكونو­ميكالىق دامۋىنا ەتنوستىق, سون­داي-اق, ءدىني كيكىلجىڭدەر كەدەرگى كەلتىرىپ وتىرعانى جاسىرىن ەمەس. ال قازاقستاندا تۇراتىن بارلىق ەتنوس وكىلدەرىن ءبىر شاڭىراقتىڭ استىنا توپتاستىرىپ, ولاردىڭ بىرلىگىن نىعايتۋداعى ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەرلىككە تولى ەڭبەگىن قازاقستاندىقتار عانا ەمەس, بۇكىل الەمدىك قوعامداستىق مويىنداپ وتىر. بەرەكەلى بىرلىككە, ىنتى­ماق­تى تىرلىككە, جاراسىمدى جاق­سى­لىققا ۇيىعان ەلىمىزدىڭ ءبۇ­گىنگى قول جەتكىزگەن تابىستارى, باعىندىرعان بەلەستەرى مەم­لەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسى­مەن قۇرىلعان بىرەگەي ينس­تي­تۋت – قازاقستان حالقى اسسام­بلەياسىنىڭ قىزمەتىمەن تىكەلەي بايلانىستى. ويتكەنى, اسسامبلەيا قۇرىلىپ, جۇمىس ىستەي باستاعان ۋاقىتتان بەرى ول ەتنوسارالىق كەلىسىمدى نىعايتۋدا وراسان زور تابىستارعا جەتتى. ازاماتتاردىڭ ەتنوستىق نەمەسە ءدىني ەرەكشەلىكتەرىنە قاراماستان, ولاردىڭ قۇقىعى مەن بوستاندىعىن ساقتاۋدىڭ باستى كەپىلىنە اينالدى. اسسامبلەيانىڭ ءتيىمدى ءارى جەمىستى ءىس-ارەكەتىنىڭ ناتيجەسىندە ەلىمىزدەگى ەتنوسارالىق جانە كونفەسسياارالىق قاتىناستار سالاسىندا بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم سالتانات قۇردى, قازاقستاندىقتار اراسىندا اۋىزبىرشىلىك بەكەم ورنىقتى. ءوز كەزەگىندە بۇل ەل ەكونوميكاسىنىڭ قارقىندى دامۋىنا ىقپال ەتتى. – ەلباسى – قازاقستان حال­­قى اسسامبلەياسىنىڭ توراعاسى العا قويعان ماقساتتارعا قول جەتكىزۋ ءۇشىن ءبىزدىڭ حال­قى­مىز­دىڭ توپتاسقاندىعى قاجەت, دەگەن قاعيدانى ۇنەمى ەسىمىزگە سالىپ وتىرادى... – بىزدەر, قازاقستاندىقتار مەملەكەت باسشىسىنىڭ بىرلىككە, ىنتىماققا شاقىرعان وسىنداي سوزدەرىن ەشقاشان ۇمىتپاۋىمىز كەرەك. كوپەتنوستى بولعانمەن, ءبىر تىلەككە دەن قويعان وتانداس­تارىمىز وسى تەكتەس باتالى دا اتالى ءسوزدى ۇران رەتىندە تۇتىپ, جۇدىرىقتاي جۇمىلاتىنىنا سەنىمدىمىن. قازاقتىڭ قاسيەتتى توپىراعىن مەكەن ەتكەن ۇلىستار نەبىر قيىندىقتاردى قازاق حالقىمەن بىرگە باستارىنان وتكىزدى. ءبىر ءۇزىم ناندى ءبولىپ جەدى, ءبىر توستاعان ءسۇتتى ءبولىپ ءىشتى. كەڭپەيىل قازاق حالقى قينالعاندا قولۇشىن بەردى, دەمەۋ بولدى. وسى جاقسىلىقتى, وسى قامقورلىقتى نەگە ۇمىتۋىمىز كەرەك؟! ەشقاشان ەستەن شىعارماۋعا ءتيىسپىز. پرەزيدەنتىمىزدىڭ ءبىر ۇلكەن جيىندا «قيىندىق اتاۋلىنى جەڭەتىن ءبىر-اق كۇش بار, ول – بىرلىك. ەلىڭدى, جەرىڭدى قورعاۋ ءۇشىن بىرلىك قانشالىقتى قاجەت بولسا, تاۋەلسىزدىك جەمىستەرىن, بۇگىنگى قول جەتكىزگەن تابىس­تارىمىزدى ساقتاپ قالۋ ءۇشىن دە ول سونداي قاجەت», – دەپ ايتقا­نى تەك مەنىڭ عانا ەمەس, كوپشىلىك قازاقستاندىقتاردىڭ جۇرەگىندە ساقتالىپ قالدى دەپ ويلايمىن. سوندىقتان بىزدەر, شەرحان مۇرتازا اعامىز ايتقان­داي, ەلباسى – بىرەۋ, قالعان­دارىمىز تىرەۋ بولۋعا ءتيىسپىز. قازاق­ستانداعى بارلىق ەتنوستار سول ۇدەدەن شىعىپ كەلەدى دەپ ايتا الامىن. – شايماردان ۇسەيىن ۇلى, ەندى ءوزىڭىز جەتەكشىلىك ەتەتىن قازاقستان ۇيعىرلارى رەس­پۋب­ليكالىق ەتنومادەني ءبىر­لەستىگىنىڭ تىنىس-تىرشىلىگى جونىندە ايتىپ وتسەڭىز. – وتكەن عاسىردىڭ وتىزىنشى جىلدارىنداعى قيىن-قىستاۋلاردا, سۇراپىل سوعىستا, ودان كەيىنگى كەزەڭدەردەگى اۋىرت­پالىقتاردا سىننان سۇرىنگەنىمىز جوق. ءدىنىمىز ءبىر, تىلىمىزدە ايتار­لىقتاي ايىرماشىلىق جوق, تىلە­گىمىز ورتاق, ارقا سۇيەرىمىز تاۋەلسىزدىك بولىپ تابىلاتىن قازاق حالقى مەن ۇيعىر جۇرتى نەشەمە عاسىرلاردان بەرى ءبىر ساپتا كەلەدى. قازاقستاننىڭ وركەندەپ-وسۋىنە, جان-جاقتى دامۋىنا كوپپەن بىرگە ۇيعىرلار دا ءوز ۇلەستەرىن قوسىپ ءجۇر. قىز ۇزاتىپ, كەلىن تۇسىرگەن قۇداندالىعىمىز دا بار. ەكى ۇلتتىڭ تانىمال تۇلعالارىنىڭ اراسىندا قىل وتپەگەن دوستىعى بۇرىن دا بولعان, ول قازىر دە جالعاسىن تاۋىپ وتىر. ال ءبىزدىڭ ەتنومادەني ورتا­لىعىمىز ەلىمىزدە بولىپ جاتقان جاڭالىقتاردان, يگى باستامالاردان, وزگە دە ءىس-شارالاردان ەشقاشان سىرت قالعان ەمەس. سو­لاردىڭ الدىڭعى ساپىندا ءجۇر دەسەم, قاتەلەسە قويماسپىن. قانداي جۇمىستار اتقاردى دەگەنگە كەلسەك, بۇعان مىسالدار جەتكىلىكتى. بىرەۋىنە عانا توقتالايىن, وسى جاقىندا عانا وڭتۇستىك قازاق­ستان وبلىسىنداعى ۇيعىر ەتنو­مادەني ورتالىعىنىڭ ۇيىمداستىرۋى­مەن شىمكەنت قالاسىندا «ءتىل, ءداستۇر, مادەنيەت» دەگەن تاقى­رىپتا تانىم­دىق شارا ءوتتى. وعان وبلىس اۋما­عىنداعى وزگە دە ەتنومادەني ورتالىقتاردىڭ وكىلدەرى قاتىستى. – قازاق تىلىندە وتە جاتىق ءارى مۇدىرمەي سويلەيدى ەكەنسىز. مۇنى ايتىپ تۇرعان سەبەبىم, باعانادان بەرى اڭگىمەڭىزگە بىردە-ءبىر ۇيعىرشا ءسوز ارالاستىرمادىڭىز. – مەن قازاق پەن ۇيعىر حال­قى ارالاس تۇراتىن الماتى وبلىسى, ۇيعىر اۋدانىنداعى كىشى­ديقان اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن­مىن. بالالىق شاعىم سوندا ءوتتى, مەكتەپتى دە سوندا ءبىتىردىم. «وكتيابر» ورتا مەكتەبى دەپ اتالاتىن سول كەزدە. وسى مەكتەپتە قازاق پەن ۇيعىر بالالارى ق ۇلىن-تايداي ءۇيىرىلىسىپ بىرگە وقىدى. مۇعالىمدەردىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنەن شىعار, قازاق ءتىلدى مۇعالىمدەر ۇيعىر سىنىپتارىنا, ال ۇيعىر ءتىلدى مۇعالىمدەر قازاق سىنىپتارىنا ساباق وتكىزە بەرەتىن. ساباقتان كەيىن دە بىزدەر ويىندى بىرگە وينايتىنبىز, الما باعىنا بىرگە ۇرلىققا تۇسەتىنبىز. اۋىل ادامدارىنىڭ ءبىر-بىرىنە دەگەن قۇرمەتى, سىيلاستىعى كەرەمەت ەدى. بۇگىندە سول قۇرمەتتى, سول سىيلاستىقتى قازىرگى ۇرپاق جالعاستىرىپ كەلەدى. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن ءاليسۇلتان قۇلانباي, «ەگەمەن قازاقستان».