جۇمىس جوق ەمەس, ق ۇلىق جوق

بۇگىندە تالاپ پەن ەڭبەكتى سەرىك ەتكەننىڭ قارنى توق, كويلەگى كوك

قازىر قايسى قيىرعا قاراساڭىز دا, قايسى اۋىلعا ات شالدىرساڭىز دا «جۇمىسسىزبىن!» دەگەن ازاماتتى كەزدەستىرە قالۋىڭىز بەك مۇمكىن. ولار نەگە جۇمىسسىز؟ ونىڭ ءتۇرلى سەبەپتەرى بار. ال ەندى سول جۇمىسسىزدىڭ ءبارى زامان تالابىنا ساي جۇمىس ىستەپ, ەكونوميكانىڭ ءار كەتىگىندە تولاسسىز ەڭبەك ەتسە قانداي عانيبەت!؟ ەل جاعدايى جاقسارىپ, قازىرگىدەن دە ءىرى قاداممەن ىلگەرىلەي تۇسەر مە ەدىك. ازىرشە ولاي بولماي تۇر. اسىرەسە, قازاق جايلاعان قيىرعا قاراساڭ, «جۇمىس جوق!» دەگەن جەلەۋدىڭ جالاۋى جەلبىرەپ كورىنەدى. جيىرما ءبىرىنشى عاسىردا, قازاقتاي كەڭ دالاسى بار ەلدە, قۇنارلى قويناۋى ءتۇرلى اسىل قازىنالارعا تولى جەردە از عانا حالىققا نەگە جۇمىس تابىلمايدى؟ وسىنىڭ سىرىن, سەبەبىن بىلمەك ماقساتپەن ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ جۇمىسپەن قامتۋ دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى نۇرجان قالدىباتىرعا جولىعىپ, جۇمىسسىزدىقتىڭ ءمان-جايىن انىقتاۋعا تىرىستىق. ءسويت­سەك, قازاقستاندا ەڭبەك قولى, جۇمىس كۇشى كەرىسىنشە قات ەكەن. ءدال وسى كەزدە ەلىمىزدىڭ كەز كەلگەن قالاسىندا نەمەسە اۋىلىندا تىرلىك قىلامىن دەگەن ادامعا ءتۇرلى مۇمكىندىكتەر جاسالىپ جاتىر. ءتىپتى, مىناداي كاسىپ اشىپ, ءوزىمدى ءوزىم جۇمىسپەن قامتىماقپىن دەسەڭىز, سول ءىستىڭ قىر-سىرىن ۇيرەنۋگە مەملەكەت ەسەبىنەن وقىتىپ, وعان بارىپ-كەلەر جول شىعىنىڭىزدى وتەپ, مۇنىمەن بىرگە بەلگىلى مولشەردە ستيپەنديا دا تولەمەك. قالا بىلاي قالىپ, اۋىلداعى اعايىنعا بۇدان ارتىق نەندەي جاعداي كەرەك؟ ءتىپتى, كاسىبىڭدى مەڭگەرتۋمەن قويماي, كەلەشەك بيزنەسىڭدى قالاي قۇرىپ, قالاي جوسپارلاۋعا دەيىن كومەكتەسىپ, كىرىس پايداڭ مەن شىعىس شىعىنىڭدى دۇرىس ەسەپتەۋدى دە ۇيرەتەدى. نەگىزى وتكەن جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن «جۇمىسپەن قامتۋ-2020» باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا 110 مىڭعا جۋىق ادام ماماندىق يگەرۋ, بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ, قايتا دايارلاۋ كۋرستارىندا وقىعان. وندا, بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا 3, قايتا دايارلاۋعا 6 اي ۋاقىت كەتسە, ماماندىق يگەرۋدىڭ مەرزىمى 1 جىل ەكەن. بىلتىر 66 مىڭنان استام ازامات وسىنداي وقىتۋ ورتالىقتارىن ءبىتىرىپ, ولاردىڭ 84 پايىزى تۇراق­تى جۇمىس ورىندارىن تاۋىپ, قىزمەت ەتىپ جاتىر. دەپارتامەنت باستىعىنا قانداي ماماندىقتارعا سۇرانىس كوپ ەكەندىگى تۋرالى دا سۇراق قويدىق. ونىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ەلىمىزدە بارلىق دەرلىك ماماندىقتارعا سۇرانىس بار. اۋىلدى جەرلەرگە مۇعالىمدەر مەن دارىگەرلەر, سونداي-اق, اگرونومدار مەن مال دارىگەرى سەكىلدى ماماندار كەرەك. اۋىل شارۋاشىلىعىندا مەحانيزاتورلار مەن باسقا دا كاسىپ يەلەرىنە جۇمىس بار. ال قالادا, ءىرى كاسىپورىنداردا كوپتەگەن ماماندار جەتكىلىكسىز ەكەن. باسقالارىن بىلاي قويعاندا, قازاق ۇلتىنىڭ قۇمار ماماندىقتارى ەكونوميستەر مەن زاڭگەرلەر دە جەتىسپەيتىن كورىنەدى. «ءىرى كومپانيالار مەن فيرمالار بىلىكتى ەكونوميستەر مەن زاڭگەرلەرگە ءزارۋ», دەيدى ن.قالدىباتىر. شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جونىندە بيىلعى جىلدىڭ باسىنان بەرى ۇكىمەت پەن ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى, سونداي-اق, ءتيىستى دەمەۋشى قورلار ايتىپ كەلەدى. قازىرگى كۇندە بيزنەس-كەڭەس ورتالىقتارى وبلىس ورتا­لىقتارىمەن قاتار, اۋدانداردا, موناقالالاردا دا قۇرىلىپ, حالىققا قىزمەت كورسەتە باستادى. ول جونىندە پالاتانىڭ توراعاسى ابىلاي مىرزاحمەتوۆ «شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قارقىندى دامىتۋ ءۇشىن قازاقستاندىق ءاربىر وتباسىعا ءوزىمىز بارىپ, ونىڭ ءمان-ماڭىزىن دۇرىستاپ ۇقتىرعانىمىز ءجون بولار ەدى. بىراق ءدال سولاي ىستەۋ مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان, بيزنەس تۋرالى بەينە-بايانداردى تەلەديداردان تەك اينالدىرا بەرمەي, حالىققا شاعىن كاسىپتىڭ پايداسى مەن ونى جاساۋدىڭ قىر-سىرىن تەرەڭىرەك ءتۇسىندىرۋ ماقساتىندا وسى ورتالىقتار قۇرىلىپ جاتىر», دەيدى. كاسىپكەرلەر پالاتاسى توراعاسىنىڭ وسى سوزدەرى, ادامزات تاريحىندا ەڭ ۇزاق ءومىر سۇرگەن وسمان يمپەرياسى ىدىراعاندا, سونىڭ قيراندىلارىنان تۇركيا اتتى جاڭعىرعان, جاڭا تۇرپاتتى ەلدىڭ نەگىزىن قالاعان اتاتۇرىكتىڭ شاعىن كاسىپكەرلىككە قاتىستى ءسوزى مەن ءىسى ويعا ورالدى. الىپ يمپەريانىڭ ورتالىعىنا جان-جاقتان شابۋىلداعان جاۋلارىنا تويتارىس بەرىپ, جاڭا اياققا تۇرىپ جاتقان مەملەكەتتىڭ بويى­نان ءمىن ىزدەپ اندالاعان تەرىس پيعىلداعىلارعا توسقاۋىل قويعان اتاتۇرىك, بۇدان بىلاي تۇرىكتەردىڭ جۋان بىلەك, قۋاتتى قولدارى قارۋدى ەمەس, كاسىپتى مەڭگەرگەنىن قالايدى. ءسويتىپ, ەلدى دامىتۋدىڭ جاڭا جولىنا تۇسەدى. سونىڭ ءبىرى – حالىقتى شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە باۋلۋ بولادى. ءتىپتى, سول زامانداعى ۇعىم بويىنشا ەرلەرمەن تايتالاسپاي, ءىرى كاسىپورىندارداعى ەڭبەككە ارالاسا الماي ۇيدە وتىرىپ قالعان قىز-كەلىنشەكتەردى دە شاعىن بيزنەسكە تارتۋعا ۇندەيدى. «شاعىن بيزنەس ءار تۇرىك ءۇيىنىڭ ەسىگىن قاعىپ, وتباسىنىڭ يگىلىگىنە اينالسىن», دەيدى. سودان بىلاي, بويىندا دارىنى, ساناسىندا بەزبەندى ويى مەن قولىندا ونەرى بار قىز-كەلىنشەكتەر ۇلتتىق قولونەرگە دەن قويىپ, ونى بيزنەسكە اينالدىرىپ, ۇيدە وتىرىپ-اق شاعىن كاسىپپەن شۇعىلدانعان. ناتيجەسىندە, تۇرىك­تەردىڭ تۇرمىستىق جانە كادە­سىي بۇيىمدارى الىس-جاقىن شەتەلدەرگە تاراپ كەتتى. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ  وتباسىلىق بيزنەس تۋرالى ايتقاندارىن دۇرىس ۇققان جان ادامنىڭ دا ەكى قولىن الدىنا سىيدىرىپ, بوس وتىرا الماسى انىق. اتالعان مينيسترلىكتىڭ دە نەگىزگى ايتارى وسى. قازىر ءوز ءىسىن اشىپ, جۇمىس ىستەيمىن دەگەن ادامعا كومەك كوپ. كاسىبىن جاڭا باستاعالى وتىرعان ادامعا 3 ملن. تەڭگە جەتكىلىكسىز بولار. ويتكەنى, ءىستىڭ باستاۋىندا كوپ نارسە قاجەت. مىسالى, اۋىلدى جەردەگى ازامات مال نەمەسە ەگىن شارۋاشىلىعىمەن اينالىسقىسى كەلسە, وعان تەحنيكا مەن بىرقاتار جابدىقتاردىڭ كەرەك ەكەنى راس. ولارسىز ءىسىن باستاي المايتىنى ايان. ال تەحنيكا مەن جابدىقتاردىڭ باعاسى بەلگىلى. بۇل سۇراعىمىزدى مينيسترلىكتىڭ جۇمىسپەن قامتۋ دەپارتامەنتىنىڭ جەتەكشىسى مەن ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ توراعاسىنا دا قويدىق. «3 ملن. تەڭگەنى از دەمەس ەدىم. باتىس ەلدەرىن انىق بىلمەيمىن, ال تمد مەن بالتىق جاعالاۋىنداعى مەملەكەتتەردە 20 مىڭ اقش دوللارى بىلاي تۇرسىن, 1-2 مىڭ دوللاردى مىسە تۇتىپ, سونىمەن-اق ءوز كاسىبىن باس­تاپ جاتقاندار بار ەكەنىن بىلەمىز. كورشى ەلدەردەگى ارىپتەستەرىمىزبەن, وسى جۇمىسپەن قامتۋ جانە شاعىن بيزنەسپەن شۇعىلدانام دەگەندەرگە جاسالاتىن قولداۋ-دەمەۋلەر جونىندە اڭگىمە بولعاندا, ولار ءبىزدىڭ جۇمىسىمىزدى جوعارى باعالايدى», دەدى ن.قالدىباتىر. دەپارتامەنت باستىعىنىڭ سوزىنە زەر سالساق, شاعىن نەمەسە ورتا بيزنەسپەن اينالىسۋعا پالەندەي ارنايى ءبىلىمنىڭ دە قاجەتى جوق. ال بيزنەس جوسپاردى جاساۋعا ماماندار كومەكتەسىپ, كەرەك بولسا, سول سالاعا ارنالعان وقىتۋ كۋرسىنا جولدايدى. ول جەردە وقىتۋمەن بىرگە, ايلىق ىسپەتتى جاردەماقى, سونداي-اق, جولاقىڭدى قاتار تولەپ وتىرادى. دەسە دە, بۇگىنگى كۇندە بۇرىنعىداي اركىم قالاعان كۋرسىنا وقىتىلا بەرمەيتىن بولىپتى. سەبەبى, تاڭداعان كاسىبىنە وقىعان كوپ ادام ول سالا بويىنشا جۇمىس تابا الماي قالۋى ىقتيمال ەكەن. سوندىقتان, بۇدان بىلاي سۇرانىسقا قاراي وقىتۋ كوزدەلىپ وتىرعان كورىنەدى. ماسەلەن, قۇرى­لىسشىنىڭ ءوزى ونداعان مامان­دىققا ءبولىنىپ كەتەدى. بۇعان دەيىن سونىڭ ءۇش-تورتەۋى بويىنشا عانا مامان دايىندالىپ كەلگەن بولسا, ەندىگىدە جۇمىس بەرۋشى فيرمالار مەن كومپانيالاردىڭ سۇرانىسىنا قاراي مامان دايىندالاتىن بولادى. سوندا ءبىر سالا بويىنشا ارتىق مامان دايىنداۋعا كەتەتىن شىعىن ۇنەمدەلىپ, قايتا دايارلاۋ كۋرسىنان شىققان ادامنىڭ بىلىكتىلىگىنە جۇمىس بەرۋشىنىڭ داۋى دا بولمايدى. سەبەبى, مامانداردى قايتا دايارلايتىن وقىتۋ ورتالىقتارى مەن كومپانيالار كەلىسىمشارتتار جاساعاندا, وسىعان دەيىنگى كەم­شىلىكتەر جەتىلدىرىلىپ, باسى ار­تىق­تارى جويىلادى. ءسويتىپ, ەكى تاراپتىڭ پىسىقتاۋىنىڭ ءناتي­جەسىندە ساپالى ماماندار دايىندالىپ, وقىتۋ كۋرسىن اياقتاپ شىققان ءار ازاماتقا جۇمىس ورنى الدىن الا دايىن تۇرادى. سونداي-اق, وقىتۋ شىعىنىنىڭ دەنىن جۇمىس بەرۋشىنىڭ ءوزى وتەيتىن بولادى. ەندى ءوز ءىسىن اشقىسى كەلە­تىندەرگە قايتا ورالساق. ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ءتور­اعاسى ا.مىرزاحمەتوۆ مەملەكەت تاراپىنان بەرىلەتىن كو­مەكتەردى سارالاي كەلىپ, اۋىل حالقىنا پايدالى بيزنەس تۋرالى اڭگىمەلەدى. «بىرىنشىدەن, كاسىبىن كەزەڭ-كەزەڭمەن دامىتام دەگەن ادامعا مەملەكەت بەرىپ وتىرعان 3 ملن. تەڭگە از ەمەس. بۇل قاراجاتتى ءتيىمدى پايدالانىپ, بيزنەسىنىڭ بولاشاعىن انىقتاي العان كاسىپكەرگە بەرىلگەن نەسيەنىڭ ءبىر بولىگىن سۋبسيديالاۋ شاراسى دا بار. سونداي-اق, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى ۇسىنىپ وتىرعان, بيزنەس ورىن تەبەتىن, ياعني شاعىن بولماسا ورتا كاسىپورىن سالىنعان جەرگە قاجەتتى ينفراقۇرىلىمدى مەملەكەت ەسەبىنەن جەتكىزىپ بەرۋ شاراسى كاسىپكەرلەرگە وتە قولايلى بولعالى تۇر. ويتكەنى, كوپ جاعدايدا كاسىپ اشۋعا قاراعاندا, وعان ينفراقۇرىلىم جەتكىزۋ الدەقايدا قيىن ءارى شىعىنى مول بولىپ جاتادى. ەكىنشىدەن, كاسىپ اشاردا تەك مەملەكەت ۇسىنعان نەسيەگە عانا ەمەس, ءتۇرلى دامۋ قورلارىنىڭ شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە قاراستىرعان باعدارلامالارىنا دا زەر سالعان ءجون. ولار بويىنشا قالا تۇگىلى اۋىل كاسىپكەرى دە 15 ملن. تەڭگەگە دەيىن جەڭىلدەتىلگەن نەسيەگە قول جەتكىزە الادى. ءبىز بۇل ءىستى تاجىريبەدە كورگەننەن سوڭ ايتىپ وتىرمىز. ماسەلەن, 15 ملن. تەڭگەگە 600-700 باسقا دەيىن اسىل تۇقىمدى قوي ساتىپ الۋعا بولادى ەكەن. بۇل دەگەن ءبىر وتار قوي. مۇنشا قويدىڭ جىل سايىنعى وسىمدەرىنىڭ ەتىن, تەرىسىن, ءجۇنىن سوڭعى شەگىنە دەيىن وڭدەپ, بازارعا شىعارىپ وتىرسا, جىل سايىن قانشا پايدا ءتۇسىپ تۇراتىنىن پايىمداي بەرىڭىز», دەدى پالاتا توراعاسى. ال «دامۋ» كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورى» اق-تىڭ باسقارما ءتورايىمى ءلاززات يبراگيموۆا «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى تۋرالى ايتتى. «بۇل ەلدىك شارا 2010 جىلى ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆا­تسيالىق دامۋ باعدارلاماسى اياسىندا ىسكە قوسىلدى. ءسويتىپ, كاسىپ­كەرلەرگە گرانتتار بەرۋ, سىياقى مولشەرلەمەسىنىڭ ءبىر بولىگىن سۋبسيديالاۋ, نەسيەلەردى كەپىلدەندىرۋ, كاسىپكەرلەردى بيزنەسكە وقىتۋ, بيزنەسىن جۇرگىزۋگە سەرۆيستىك قىزمەتتەر كورسەتۋ شارالارى بىرىزدەندىرىلدى. بۇلار بىرنەشە كەزەڭدەرگە ءبولىنىپ, جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى. ماسەلەن, 2010-2011 جىلدارى كاسىپكەرلەردىڭ نازارىن اۋدارعان جانە ولار ءۇشىن ەڭ تارتىمدى تەتىك سۋبسيديالاۋ بولدى. كەلەر جىلى باعدارلاما كەپىلدەندىرۋ امالىمەن تولىقتى. ءسويتىپ, بۇل شارا شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ نەسيە الۋ ءۇشىن قاجەتتى كەپىلدەندىرۋ ماسەلەسىن ءتيىمدى شەشۋگە باعىتتالدى», دەدى باسقارما ءتورايىمى. باعدارلامانىڭ وتكەن جىلعى جۇزەگە اسىرۋ كەزەڭى كاسىپكەرلەرگە كوپ پايداسىن اكەلدى. وندا كاسىپ­كەرلەردىڭ زاڭدى قۇقىقتارى جەتىلدىرىلىپ, ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىندە كاسىپكەرلەرگە قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارى اشىلعان. «ءبىر تەرەزە» قاعيداسى بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن ول ورتالىقتار بيزنەسكە قولداۋ كورسەتۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ ءبارى تۋرالى تەگىن اقىل-كەڭەس بە­رەدى. ال اعىمداعى جىلى, كا­سىپ­كەرلىكتى قولداۋ قىزمەتتەرى ەلى­مىزدەگى بارلىق اۋدان ورتالىق­تارى مەن مونوقالالاردا كورسەتىلە باس­تايتىنىن جوعارىدا ايتىپ وتتىك. «دامۋ» قورىنان الىنعان ءما­لىمەتتەرگە قاراعاندا, وتكەن ۋاقىت ارالىعىندا كاسىپكەرلەردى مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ءتۇرلى ءادىس-تاسىلدەرى ابدەن جەتىلدىرىلىپ, جوعارى دەڭگەيگە كوتەرىلگەن. مىسالى, العاشقى جىلى 135 جوبا بويىنشا كاسىپكەرلەرمەن سۋبسيديا تۋرالى شارت جاسالعان بولسا, بىلتىر 1 271 جوبانى سۋبسيديالاۋ شارتىنا قول قويىلىپتى. بۇل ساندارعا قاراپ, باستاپقى كور­سەتكىش 9 ەسەگە وسكەنىن ەسەپتەۋ قيىن ەمەس. بۇيىرتسا, «دامۋ» قورى بيىل سۋبسيديالاناتىن جوبالاردىڭ سانىن 1500-گە جەت­كىزۋدى كوزدەپ وتىر ەكەن. وسى ارادا, قوردىڭ كەپىلدىك بەرەتىن يگى شارالارى تۋرالى دا ايتىپ وتكەن دۇرىس. 2010 جىلعى قاناتقاقتى تاجىريبەسىندە تەك 3 كاسىپكەردىڭ جوباسىنا عانا كەپىلدىك بەرىلگەن. سوڭىنان بۇل ءتاسىل جەتىلدىرىلىپ, وعان دەگەن سۇرانىس ارتىپتى. ناتيجەسىندە, وتكەن جىلى 137 جوبا كەپىلدەندىرىلسە, بيىلعى سەنىم كەپىلىمەن 500-گە تارتا جوبا قامتىلماق كورىنەدى. ايتقانداي, شاعىن كاسىپكەرلىكتى ورتا بيزنەسكە اينالدىرۋ شاراسىن دا ۇمىت قالدىرمايىق. شاعىن شارۋانى تولىق يگەرىپ, ءىسىن ورلەتىپ العان ادامنىڭ ءورىسىن كەڭەيتكىسى كەلەرى انىق. ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ بۇل يگى شاراسىن دا نازاردان تىس قالدىرماعان. ناتيجەسىندە, بيزنەسمەندەردى قوسىمشا وقى­تۋدى قاراستىراتىن ينتەرنەت ارقىلى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن ىسكە قوسقالى وتىر ەكەن. ونىڭ ءجون-جورىعىن ارنايى قۇرىلعان كەڭەس ورتالىقتارىنان بىلۋگە بولادى. ال تاياۋدا ەل ۇكىمەتى «رۇقساتتار جانە حابارلامالار تۋرالى» جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبiر زاڭنامالىق اكتiلەرiنە رۇقسات بەرۋ جۇيەسi ماسەلەلەرi بويىنشا وزگەرiستەر مەن تولىق­تىرۋلار ەنگiزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن پارلامەنتتىڭ قاراۋىنا ۇسىنعان بولاتىن. بۇل زاڭ كاسىپكەرلىككە تۇساۋ بولار كوپتەگەن كەدەرگى-شىدەرلەردى قيىپ, بيزنەستىڭ ەركىن ورىستەۋىنە بارلىق جاعدايدى جاسايدى دەگەن ءۇمىت بار. ەلىمىزدە كاسىپكەرلىككە رۇقسات بەرەتىن قۇجاتتاردىڭ ءبارى ءبىرىنشى رەت ءبىر زاڭعا ەنگىزىلدى. مۇنداي شارا كاسىپكەرلەرگە وتە ىڭعايلى. بۇرىن ولار ءتۇرلى كودەكستەر مەن سالالىق زاڭدارعا شاشىلىپ كەتكەن بولاتىن. سودان كاسىپكەر رۇقسات قاعازىنىڭ قايسىسىن قاي جەردە, قالاي ىستەۋ كەرەكتىگىن بىلمەي شابىلىپ جۇرەتىن ەدى. ەڭ باستىسى, بۇدان بىلاي كاسىپكەردى تەكسەرۋگە بەرىلەتىن رۇقسات قاعازىنىڭ ارقايسىسى زاڭمەن بەكىتىلەتىن بولادى. بۇل ورىن الىپ جۇرگەن ءتۇرلى بەيباستاقتىقتارعا تىيىم سالادى. ەستەرىڭىزدە بولسا, بۇعان دەيىن تەكسەرۋ رۇقسات قاعازدارىنىڭ سانىن 30 پايىزدان, ەكى رەت قىسقارتۋعا مەملەكەت باسشىسى ارنايى تاپسىرما بەردى. بىراق ودان ناقتى ناتيجە شىقپادى. كەرىسىنشە, بۇرىنعىدان دا كوبەيە تۇسكەنى ءمالىم. الدا قابىلداناتىن جاڭا زاڭ وسىنداي كەلەڭسىزدىكتەردىڭ ورىن الۋىنا جول بەرمەيدى, دەدى ا.مىرزاحمەتوۆ. وسى ايتىلعانداردان جاسالار ءتۇيىن, ەلدە جۇمىس جوق ەمەس, سول بار جۇمىستى اتقارۋعا ق ۇلىق جوق. ەگەر بويكۇيەزدىكتەن ارىلار بولساق, ەكى قولعا ءبىر كۇرەكتىڭ تابىلارى انىق. نۇرباي ەلمۇراتوۆ, «ەگەمەن قازاقستان».