قازاق قازاق بولعالى, ىقىلىم زاماننان اڭساعانى تاۋەلسىزدىك ەدى. ەندى ماڭگىلىك ەلگە قول سوزىپ وتىرمىز. سوناۋ ارعىسى ابىلاي, كەنەسارى سىندى قازاقتىڭ ءبىرتۋار بەكزات ۇلدارىنىڭ ارمان-مۇددەسى «جەكە ەل بولۋ» ەدى عوي. بىراق ول ماقساتتارىنا ولار جەتە المادى. قالىڭ ەلىنىڭ, قازاعىنىڭ قامى دەپ ءجۇرىپ «ەڭكۋ-ەڭكۋ جەر شالىپ, ەگەۋلى نايزانىڭ ۇشىمەن, اق بىلەكتىڭ كۇشىمەن» كوكەيدەگى تاۋەلسىزدىككە جەتە الماي كەتتى. بىراق كورەگەن ساياساتكەر ابىلاي وڭ جاعىنداعى قىتايمەن, سول جاعىنداعى رەسەيمەن ءباتۋالى بايلام جاساسا وتىرىپ, قازاقتى بەيبىتشىلىك اياسىندا ۇيىتتى. سوعان ءوزى ۇيىتقى بولدى.
ودان كەيىنگى قارعا تامىرلى قازاقتىڭ تاعدىرى, وزىمىزگە ءمالىم – كەڭەس وداعىنىڭ ۋىسىندا وتكەنىن بىلەمىز. ءدىن, ءتىل, رۋح دەگەن ءۇش ۇعىم, سولشىل ساياساتتىڭ كولەڭكەسىندە قالىپ, ازداپ سانامىزعا سوقىر سەنىم كىرىپ, كىرىپتار بوپ كۇي كەشتىك. تاۋبە! تاۋبە! ءتاۋبە! دەپ, وتكەنگە كوز سالا وتىرىپ, سان قايتالايتىنداي ءتاي-ءتاي باسقان جاس مەملەكەتتىڭ, بۇگىنگى ءجۇرىسى شيراق, ادىمى العىر, ەلدىڭ ەڭسەسى نىق, بولاشاعى داڭعىل ەكەنىن ۇعىپ جاتىرمىز.
كەز كەلگەن مەملەكەتتى باسقاراتىن كوشباسشىسى الدىن بولجايتىن كورەگەن بولماسا, ول ەلدىڭ بولاشاعى بۇلدىر دا, ب ۇلىڭعىر ەكەنى امبە جۇرتقا ايان. مەن ءوز باسىم وسى كۇنگە «شۇكىر» دەيمىن. كەلەر بۋىن جاستاردىڭ جانە دە ءوزىمنىڭ زامانداس قۇربىلارىمنىڭ اتىنان ايتاتىنىم «جەكە ەل» بولىپ وتىرعان, ەلىمىزدىڭ كوركەيىپ, گۇلدەنۋى, دامىعان ەلدەردىڭ قاتارىنا كىرۋى, تۇستىگىن عانا ءاتۇستى ويلاماي ۇزاق جىلدىق مەرزىمدى بولجاپ, حالقىنىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرىپ, كەلەر ۇرپاقتى زامانىنا ادامى ساي ەتەتىندەي, حالقىنا تىڭ يدەيا, جاڭا باعىت ۇسىنعان ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ سارابدال ساياساتىنىڭ جەمىسىن ءبىز كورىپ وتىرمىز.
بىلتىرعى جىلى ءھام 2013 جىلعا ارنالعان ەلباسىمىزدىڭ جولداۋىندا ءبىراز ىستەر ناقتىلاندى, «قازاقستان-2050 ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتىن» ايقىندادى. ەلباسى ءوزى ايقىنداپ, ەلىنە, ۇلت پەن ۇلىسقا جاريا ەتتى.
قازاق قازاق بولعالى, بۇنداي ءىرى ستراتەگياسى قالىپتاسقان جەكە ەل بولماعانى, تاريحتىڭ اق پاراق بەتتەرىنەن ايقىن. بۇگىنگى زامان تالابى, ەلباسىمىزدىڭ تاپسىرماسى ەنجارلىق, مارعاۋلىق, ۇيقىشىلدىقتان ارىلىپ, بىرەۋ ءۇشىن ەمەس, ءوزىڭ ءۇشىن, بولاشاعىڭ, ۇرپاعىڭ ءۇشىن جاڭا باعىتپەن جۇمىس ىستەۋ. بۇل ءححى عاسىردىڭ وزىق ويلى, جاڭا تەحنولوگيانى مەڭگەرگەن, شەتەلدەن ءبىلىم العان, ءۇش تۇعىرلى ءتىلدى جەتىك بىلەتىن جاستارى ءۇشىن قولايلى ءسات.
قىردا تىرشىلىك ەت, مەيلىڭ قالادا ءومىر ءسۇر. قولىڭنان ءىس كەلسە, «كوز قورقاق, قول باتىرلىققا باسىپ, بەلدى بەكەم بۋىپ» ىسكە كىرىس دەپ تۇر ەلباسىمىز. مەن ءبىراز جاستاردى بىلەم. دوستارىم دا بار. ەندى-ەندى ايقىن باعىتتىڭ ءجون-جوباسىن ءبىلىپ, بيزنەسكە بەت بۇرىپ جاتىر. اۋىلداعى اعايىن, اۋىل جاستارى ۇكىمەتتەن نەسيە الىپ, نەسىبە تابۋدىڭ كوزىن ىزدەپ, ءارتۇرلى سالامەن اينالىسىپ, بىرەۋلەرى مال ۇستاپ, ءتىپتى جازدا قۇس ءوسىرىپ, «باپتاپ, بابىن تاۋىپ, باعلاننىڭ باعاسىنا باعالاپ» باياعى توقىراۋدىڭ تۇسىنداعى, كەم-كەتىكتىڭ ورنىن تولتىرىپ, بەلسەندىلىك تانىتىپ, ىسكە كىرىسكەن. ال قالاداعى جاستار دا ءوز كاسىپتەرىمەن اينالىسىپ, ماڭداي تەرمەن كەلگەن تازا ەڭبەكتىڭ نانى ءتاتتى ەكەنىن ۇعىپ جاتىر. ەشكىمگە باعىنىشتىلىق جوق. قالتاسىندا اقشاسى, جەكە كاسىپكەرلىك ءىسى, استىندا جۇيرىك كولىگى بار.
ال ەندى ۇلت پەن ۇلىسقا كەلەر بولساق, كوپ ۇلتتى قازاق ەلىندە ءبولىنۋ, بولشەكتەنۋ جوق. قاي ۇلت بولسىن قازاقپەن ءبىر تۋعانداي عۇمىر كەشۋدە. ءبىزدىڭ ەلىمىز كوپ ەتنوستاردىڭ وتانى ەكەنىن بىلەمىز. باياعىدا تاعدىردىڭ جازۋىمەن كەلىپ قالعان ينگۋش, نەمىس, كۋرد, وزبەك, قىرعىز سىندى ت.ب. ۇلت وكىلدەرىنىڭ قازاقستاندى وتانىمىز دەۋى, بىزدەگى ايرانداي ۇيىعان ىنتىماق-بىرلىگى, تاتۋ-تاتتىلىگى بولار. ءبىر جاعادان باس شىعارعان بىرلىگىنىڭ ارقاسىندا بەيبىتشىلىك ورناپ, قازاق ەلىنىڭ ىنتىماقتاستىعى جاراسىپ تۇر. بۇل ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ كەمەڭگەرلىگى, كورەگەندىگى, دانىشپاندىعى عوي. ءايتپەسە, باسقا ەلدەردە ۇلتقا, ءدىنگە ءبولىنۋدىڭ كەسىرىنەن قانتوگىس بولىپ جاتقانى ايان.
بىزگە الەمدى ءدۇر سىلكىندىرگەن داعدارىس كەلگەن جوق. داعدارىس سىرت اينالىپ, التى قىردىڭ استىندا, تۇساۋلى اتتاي مەشەۋلەپ تە جەتكەن جوق. داعدارىس بولعان دا جوق. ايتپەسە, دامىعان ەلدەردىڭ ءبىرازى داعدارىستىڭ دۇمپۋىنەن الاسۇردى. ال بىزدە بۋىنى جاڭا بەكىپ كەلە جاتقان بالاڭ جاستاعى جاس مەملەكەت بولسا دا, قارقىندى تۇردە ءبىراز شارۋالار اتقارىلدى. اتاپ ايتساق, «100 مەكتەپ, 100 اۋرۋحانا» باعدارلاماسىمەن ءبىراز وڭىرلەردە حالىققا كەرەكتى يگى نىساندار بوي كوتەردى. ءالى دە بۇل يگىلىكتى شارا جالعاسۋدا.
الدا ەلباسىمىزدىڭ باستاماسىمەن وتەتىن ەكسپو-2017 تۇر. بۇل قازاقستان ءۇشىن, الەم جۇرتشىلىعىنىڭ نازارىن تاعى دا وزىنە اۋدارىپ, قازاق ەلىندەگى جەتىستىكتەردىڭ جەمىسىن كورسەتىپ, ايقىنداپ, قۋاتى مول سەرپىلىس بەرۋ بولماق دەپ بولجاپ وتىرمىز.
بۇگىنگى كۇنى, بىلتىرعى ەلباسىمىزدىڭ جولداۋىندا ايقىنداپ ايتىلعانداي, وڭىرلەردەگى مونوقالالاردى دامىتۋ قولعا الىندى. بۇل ءبىر جاعىنان جۇمىس كوزدەرى اشىلىپ, بۇقارانى جۇمىسپەن قامتاماسىز قىلسا, جەرگىلىكتى جەرلەردەگى كاسىپورىنداردىڭ رەسۋرستارىنىڭ دامۋى, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايىمىزدىڭ قالىپتى ءوسۋى. بۇنداي ءىستىڭ شاراپاتى كۋرورتتىق ايماقتىڭ كارتاسىنان تابىلاتىن, ءبىزدىڭ اۋدانعا دا ءتيىپ جاتىر. قازىرگى كۇنى ششۋچە قالاسىنداعى زارەچنىي شاعىن اۋدانىنان كوپ قاباتتى ۇيلەردىڭ ءجون-جوباسى بەلگىلەنسە, زاماناۋي تالاپقا ساي مەكتەپ تە سالىنباقشى. بۇل ءبىزدىڭ ءوڭىردىڭ تىڭ سەرپىلىسپەن دامىپ جاتقاندىعىن ايعاقتاپ بەرىپ تۇر.
وتكەن 2013 جىلى قاراشا ايىندا, اقمولا وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ون التىنشى سەسسياسىنا قاتىسىپ كەلدىم. بۇل جيىن مەن ءۇشىن ەرەكشە اسەر قالدىردى. ۇلت پەن ۇلىستىڭ بۇگىنگى قازاق ەلىنە دەگەن رياسىز سۇيىسپەنشىلىكتەرى, ەلىمىزدىڭ دامۋىنا اتسالىساتىن بەلسەندىلىكتەرى مەنى ەرەكشە قۋانتتى. ءبىر بايراقتىڭ استىندا 44 ەتنومادەنيەتتىڭ بىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋى, شىعارماشىلىقپەن اينالىسقان, وزگە ۇلت جاستارىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى ناسيحاتتاپ, قازاق تىلىندە ەركىن كوسىلىپ سويلەۋى, بىرلىك بار جەردە, تىرلىگىنىڭ جانداناتىندىعىن ايعاقتاپ تۇرعانداي بولدى.
وسى اسسامبلەياعا قاتىسۋشى ءارى مۇشەسى بولعانىم جانە دە قازاق ەلىنىڭ ەركىندىكتە ەكپىندى دامىپ كەلە جاتقاندىعى ەلباسىمىزدىڭ ارقاسى ەكەندىگىن سەزىندىم.
.ءبىز ءححى عاسىردا ارمان كوكجيەگىنە قۇلاش ۇرعان شات-شادىمان زاماندا ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز. ەركىندىكتە ەڭسەسى نىق ەلدىڭ بالاسىمىز. ارمانىمىز اسقاق, كوڭىلىمىز كولدەي, مۇقىم الەمگە قازاق دەگەن ۇلتتىڭ بار ەكەنىن, بۇل حالىق بىرەۋدى كوكىرەكتەن يتەرىپ, ءدىنىڭ مەن ءتىلىڭ بولەك, ءناسىلىڭ بولەك دەپ ايتپايتىن ەل ەكەندىگىن, تۇستىگىن عانا توقتىققا سانامايتىن, ءجۇز جىلدىعىن بولجاپ تاستايتىن ەل بولىپ جەر-جاھانعا اتىمىز تانىلۋدا. مۇنى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ ەلىنىڭ قامىن ويلاعان قاجىرلى ەڭبەگىنىڭ جەمىسى دەپ ۇققانىمىز ابزال. مىنە, تاعى دا قازاقستان حالقىنا ارناعان ەلباسىنىڭ ءداستۇرلى جولداۋى قازاق ەلىنە جول تارتتى. بۇل جولداۋدان ەل يگىلىگىن كورەتىن ايقىن باعىتتىڭ جولىن تابامىز.
جەڭىس وسپانوۆ,
اقمولا وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەسى.