تاۋەلسىزدىككە قورعان بولعان...

تەرروريزممەن تەگەۋرىندى كۇرەس توقتامايدى

قازاق ءۇشىن ءاربىر جاننىڭ قازاسى اۋىر, ۇلكەن قاسىرەت. بەيبىت كۇندە بالامىز وققا ۇشتى. ەلدىك مۇراتتى تۋ ەتكەن ارىستاي ازاماتتارىمىزدان ايىرىلدىق. ەندىگى ماقسات – ەگەمەن ەل بولىپ قالۋدىڭ قامىن ويلاۋ.

تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ تى­نىش­تىعىن كەتىرۋگە تىرىسقان تەرروريستەرمەن كۇرەس سودىرلاردىڭ كوزى تولىق جويىلعانشا توق­تا­مايدى. بۇل جايىندا ەل پرە­زيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ 7 قاڭتاردا تاڭعى ساعات 7:00-دە اقوردا رەزيدەنتسياسىندا وت­كىز­گەن كەڭەستە ايتتى. ەلىمىز بو­يىنشا قازىرگى تاڭدا انتيتەررور وپەراتسياسى ءجۇرىپ جاتىر.

قازاقستانعا تونگەن شىنايى قاۋىپتى پرەزيدەنتتىڭ 7 قاڭتار كۇنى ءتۇس اۋا جاساعان ۇندەۋىنەن كەيىن بىلدىك. مەم­لەكەت باسشىسى تەك الماتىنىڭ وزىنە 20 مىڭ سودىردىڭ شابۋىل جاساعانىن ايتىپ, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى مەن ارميانىڭ ءىس-قيمىلىندا, سونداي-اق ولاردىڭ ۆەدومستۆوارالىق ۇيلەسىمىنە قاراستى انىقتايتىن ماسەلەنىڭ كوپ ەكەنىن مالىمدەدى.

سوعىستان كوز اشپاعان الەم ەلدەرىن تىنىشتىق پەن دوس­تىق­قا شاقىراتىن قازاقستان وسىلايشا ىشكى ءتارتىپتى رەتتەۋ­گە اتسالىسۋ ءۇشىن ۇقشۇ-نىڭ بىرىككەن بىتىمگەرلىك اسكەري كۇشتەرىن شاقىرتۋعا ءماجبۇر بولدى. ال حالىقارالىق ساراپشىلار ەلىمىزدەگى جاپپاي تارتىپسىزدىكتىڭ الدىن الا جوس­پارلانعانىن ايتتى.

قازاقستاننىڭ بۇۇ جانىنداعى تۇ­راقتى وكىلدىگى ەلدەگى قاقتىعىسقا بايلا­نىستى وسىنداي باعا بەردى. بۇل باسسىز­دىقتىڭ بەيبىت شەرۋگە ءۇش قايناسا سورپاسى قوسىلمايتىنىن وتاندىق ماماندار دا ايتۋدا.

پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرمالارىنان كەيىن لاڭكەستىكتىڭ «قىزىل دەڭگەيىنە» جەتكەن قالالارداعى احۋال ايتارلىقتاي تۇراقتالدى. ەل كولەمىندە ىسكە قوسىلعان ارنايى وپەراتسيانىڭ ناتيجەسىندە ايماق­تارداعى احۋال تۇراقتالىپ, وڭىرلەردەگى ءتارتىپ ورنىنا كەلە باستادى. بۇقارانىڭ اراسىن الا تايداي بۇلدىرمەك بولعاندار شەتىنەن ۇستالىپ, قارسىلاسقاندارى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قولىنان قازا تابۋدا.

قۇرىقتالعانداردىڭ اراسىندا قىل­­مىستىق كودەكستەگى اۋىر قىلمىس 175-باپتىڭ 1-تارماعىنا ىلىككەندەر دە بار. ول – مەملەكەتكە ساتقىندىق. وتانعا وپاسىزدىق جاساۋ بابى. ۇستالعانداردىڭ قاتارىندا ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كومي­تەتىنىڭ بۇرىنعى توراعاسى كارىم ءماسىموۆ بار. كوميتەتتىڭ رەسمي سايتى­نىڭ مالىمەتىنشە, وسى جىلدىڭ التىنشى قاڭتارىندا ۇقك قىلمىستىق كودەكستىڭ 175-بابى 1-تارماعىمەن, مەملەكەتكە ساتقىندىق فاكتىسى بويىنشا سوتقا دەيىنگى تەرگەۋ باستالعان. وسى كۇنى اتالعان قىلمىستى جاسادى دەگەن كۇ­دىكپەن ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ بۇرىنعى توراعاسى ك.ءماسىموۆ جانە وزگە دە تۇلعالار ۇستالىپ, ۋاقىتشا وقشاۋلاۋ يزولياتورىنا قامالعان. وزگە اقپاراتتار تەرگەۋ مۇددەسىنە وراي ازىرگە جاريا ەتىلمەي وتىر.

الماتىدا جۇرگىزىلگەن ارنايى وپەراتسيا كەزىندە «ديكي ارمان» لاقاپ اتىمەن تانىمال ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپتىڭ باسشىسى ارمان جۇماگەلديەۆ تە ۇستالدى. ونىڭ بەس جاقتاسى دا الماتى قالاسىندا ارنايى جاساقتىڭ وپەراتسياسى كەزىندە قولعا تۇسكەن. قولعا ءتۇسىرۋ كەزىندە سونداي-اق قىلمىستىق توپ مۇشەلەرى ءمىنىپ جۇرگەن وق وتپەيتىن كولىكتى ءتىنتۋ بارىسىندا ءارتۇرلى مار­كاداعى جانە كاليبردەگى ءتورت جارتىلاي اۆتوماتتى تاپانشا, سۋىق قارۋلار, گازدى گراناتا, اسكەري وق وتكىزبەيتىن كەۋ­دەشە تابىلىپ, تاركىلەنگەن. ءىىم-ءنىڭ حابارلاۋىنشا, «ديكي ارمان» ەلگە وتكەن جىلى جەلتوقسان ايىندا كەلىپ, 5-6 قاڭتار كۇنى بولعان ب ۇلىك كەزىندە الماتى قالاسىندا بولعان. قازىرگى ۋاقىتتا جەدەل تەرگەۋ توبى بۇل قىلمىستىق توپتىڭ قازاقستانعا قانداي ماقساتپەن كەلگەنىن, وزدەرىمەن بىرگە الىپ جۇرگەن قارۋ-جاراقتى قايدان العانىن جانە نە ءۇشىن ۇستاپ جۇرگەنىن انىقتاۋ ۇستىندە. ءىىم وكىلدەرى ۇستاۋ وپەراتسياسى كەزىندە قىلمىستىق توپ مۇشەلەرىنىڭ قارسىلىق تانىتقانىن دا ايتىپ وتىر.

ءبىر ايتا كەتەرلىگى, ارنايى وپەراتسيا كەزىندە ۇستالىپ جاتقان تەرروريستەر, ولاردان تاركىلەنگەن قارۋ-جاراقتار مەن ايعاق زاتتار جايىنداعى اقپاراتتار ساعات سايىن جاڭارۋدا. جەدەل اقپاراتتى الماتى قالاسىندا ورنالاسقان ءىىم-ءنىڭ تەرروريزمگە قارسى جەدەل شتاب ورتالىعى تاراتىپ وتىر.

ۇستالعاندار سانى 6 مىڭعا جۋىقتادى

سوڭعى مالىمەتتەرگە سايكەس ەلىمىز­دەگى انتيتەرروريستىك ارنايى وپەراتسيالار بارىسىندا ۇستالعاندار سانى 5800-گە جەتتى. ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, قازىرگى تاڭدا كىسى ءولتىرۋ, بيلىك وكىلىنە زورلىق-زومبىلىق جاساۋ, قارۋلى شابۋىل, بۇزاقىلىق جانە ۇرلىق فاكتىلەرى بويىنشا سوتقا دەيىنگى 125 ءىس تەرگەلىپ جاتىر. لاڭكەستەرگە قارسى وپەراتسيا كەزىندە ۇستالىپ, پوليتسيا ورگاندارىنا جەتكىزىلگەندەردىڭ اراسىندا شەتەل ازاماتتارىنىڭ دا بار ەكەنىن ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ جەدەل شتابى حابارلاعان بولاتىن. مينيسترلىكتىڭ 8 قاڭتاردا تاراتقان رەسمي مالىمدەمەسىندە: «ەلىمىزدىڭ بىرقاتار وڭىرىندە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىلمىسكەرلەردى انىقتاۋ جانە ۇستاۋعا باعىتتالعان جەدەل ءىس-شارالاردى جالعاستىرىپ جاتىر. وسى ساعاتتا ۇستالعانداردىڭ سانى 4404 ادامعا جەتتى. بۇعان دەيىن ۇستالعان 4266 ادامنىڭ اراسىندا شەتەل ازاماتتارى بار. الماتى وبلىسى اۋىلدارىنىڭ بىرىندە 100-دەن استام ادام ۇستالعان. الدىن الا مالىمەت بويىنشا كورشىلەس مەملەكەتتەردىڭ ازاماتتارى ۇستالدى», دەگەن دەرەكتەر ايتىلدى.

وكىنىشكە قاراي, ءبىر عانا الماتى قالاسىندا بولعان باسسىزدىق كەزىندە پوليتسيا مەن ۇلتتىق ۇلان, قورعانىس مينيسترلىگى جانە دە باسقا دا ارناۋ­­لى ورگانداردىڭ 1300-دەن استام اسكەري قىزمەتكەرى جاراقات العان. ەلدە ورىن العان تارتىپسىزدىكتەر تۋرالى پىكىر بىل­دىرگەن ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ مىن­دەتىن اتقارۋشى ەرلان تۇرعىمباەۆ الماتىداعى جاعداي تۋرالى ايتا كەلە, الاڭعا جينالعانداردىڭ ەشقانداي تالاپ قويماعانىن جانە كەلىسسوزدەرگە بارماعانىن اتاپ كورسەتتى. ال قالاداعى حالىقارالىق اۋەجايدى باسىپ الۋعا 800 ادام قاتىسقان. سونىڭ سالدارىنان ۇشىپ كەتۋگە ءتيىس 60 رەيس پەن ۇشىپ كەلۋگە ءتيىس 56 رەيس توقتاتىلدى. «نارازىلىق بىلدىرۋشىلەر بارلىق جەردە كاسىبي داعدىلارى بار ەكەنىن كورسەتتى. ولاردىڭ ءىس-ارەكەتتەرىندە ءتارتىپ پەن ۇيىمشىلدىق بايقالادى. جۇرگەن جەرلەرىندە جانە شابۋىل الدىندا بەينەباقىلاۋ كامەرالارىن ىستەن شىعارىپ وتىرعان. جولدارعا توسقاۋىل مەن باقىلاۋشىلار قويىلدى. ءوز ارەكەتتەرىن ۇيلەستىرۋ ءۇشىن راديوستانسالاردى قولداندى», دەدى ءمينيستردىڭ مىندەتىن اتقارۋشى. ەڭ سوراقىسى – الماتىداعى 100-دەن استام ءىرى ساۋدا ورتالىعى مەن بانكتى توناۋ كەزىندە قاراقشىلار ادەيى پوليتسيا مەن اسكەري قىزمەتكەرلەردىڭ كيىمدەرىن كيىپ العان. «بۇل بيلىك ورگاندارىنىڭ بەدەلىنە نۇقسان كەلتىرۋ ءۇشىن جا­سال­عان قاستاندىق», دەيدى ە.تۇرعىم­باەۆ. وكىنىشكە قاراي, بۇل كۇندەرى قوعامدىق ءتارتىپتى ساقتاۋ جانە ەلدىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇرىلىسىن قورعاۋ كەزىندە 16 پوليتسەي قىلمىسكەرلەردىڭ قولىنان قازا تاپقان.

سونداي-اق لاڭكەستىك وپەراتسيا كەزىندە 10 ءورت ءسوندىرۋشى مەن قۇتقارۋشى جارالانعان بولسا, بىرەۋىنە وق تيگەن. ب ۇلىكشىلەردىڭ شابۋىلىنان 29 ءورت ءسوندىرۋ جانە قۇتقارۋ تەحنيكاسى ءب ۇلىنىپ, ونىڭ 5-ەۋى تولىعىمەن جانىپ كەتكەن. جالپى, وسى كۇندەرى تجم وكىلدەرى 75 رەت ءورت ءسوندىرىپ, قاۋىپتى ايماقتان 143 ازامات قۇتقارىلعان.

ءىىم-ءنىڭ مالىمدەۋىنشە, رەسپۋبليكا بويىنشا 70-تەن استام بلوك-بەكەت قويىلعان. مۇنداي بەكەتتەردىڭ سانى وڭىر­لەردە كۇن سايىن ارتىپ كەلەدى. ماسەلەن, ەلورداعا كىرىپ-شىعاتىن كۇرە جول­دارعا 6 بلوك-بەكەت قويىلدى. بۇل بەكەتتەر قاراعاندى, كوكشەتاۋ, پاۆلودار, قورعالجىن جانە استراحان باعىت­تارى بويىنشا قالاعا كىرەبەرىستەردە تۇر. تەررورلىق قاۋىپتىلىك دەڭگەيى «قىزىلدا» تۇرعان الماتى قالاسىندا بلوك-بەكەتتەر مەگاپوليستى اينالا قويىل­عان. ال الماتى وبلىسىندا ورنا­تىلعان اسكەري بلوك-بەكەتەردەن وڭىرگە كى­رىپ-شىققاندار ءجىتى تەكسەرىلىپ جاتىر. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا پوليتسيا بەكەتتىڭ سانى 25-كە جەتتى. با­تىس قازاقستان وبلىسىنىڭ كومەندان­تى م.ابلازيموۆتىڭ بۇيرىعىمەن ايماق­تاعى ستاتيستيكالىق جاعى­­نان ماڭىزدى بەس باعىتتا 5 بلوك-بەكەت ورناتىلعان. اقتوبە, قىزىلوردا, قاراعاندى اۋماق­تار­ىندا دا قالاعا كىرىپ-شىعۋ جولدارى تولىق باقىلاۋعا الىنىپ, ون شاقتى بلوك-بەكەت ورناتىلدى. ايماقتارداعى پولي­تسيا دەپارتامەنتتەرىنىڭ حابارلاۋىن­شا, بارلىق بلوك-بەكەتتە ارنايى جاساق پەن پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنەن كۇزەت قويىلعان. ولار قالالارعا كىرىپ-شىعا­تىن كولىكتەردىڭ جۇك سالعىشىن, سالو­نىن تەكسەرىپ, جۇرگىزۋشىلەر مەن جولاۋ­شى­لاردىڭ جەكە كۋالىگىنە ءجىتى ءمان بەرۋدە.

تالدىقورعانداعى قارۋلى قاقتىعىس

7 قاڭتار – انتيتەررور وپەراتسياسى ەل كولەمىندە جۇرگىزىلىپ جاتقانىنا ەكىنشى كۇن. قارا باستىڭ قامىنان, اعايىننىڭ اماندىعىن ارتىق قويعان اسكەريلەر لاڭكەستەردىڭ قارقىندى شابۋىلىن تويتارىپ, ارتىنشا وزدەرىن تىقسىرىپ, تىعىپ, قاماۋعا الا باستادى. بىراق 7 قاڭتاردا تالدىقورعاندا تاعى ءبىر قارۋلى قاقتىعىس بولدى. بۇل جولى قارۋلى توپتار ءىس-ارەكەتتەرىن ورشىتە تۇسكەنى سونشا الەۋمەتتىك, اكىمشىلىك عيماراتتاردى ورتەپ, بۇلدىرگەننەن بولەك, ۋاقىتشا ۇستاۋ يزولياتورىنا دا شابۋىل جاساي باستادى. قارۋلى توپ مەكەمە اۋماعىنىڭ سىرتىنداعى قىزمەتكەرلەرگە وق جاۋدىرعان. الماتى وبلىسى بويىنشا قاجد لا-155/16 مەكەمەسىنە (تەرگەۋ يزولياتورىنا) شابۋىل جاساۋ كەزىندە قاج قىزمەتكەرى قازا تاپتى. قاقتىعىس كەزىندە وپات بولعان قىزمەتكەر 46 جاستاعى ادىلەت پراپورششيگى ەربول ەرجانوۆ ەدى. قازىرگى ۋاقىتتا مەكەمە اۋماعى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىنىڭ باقىلاۋىندا.

6 جانە 7 قاڭتار كۇندەرى تاراز جانە تالدىقورعان قالالارىنداعى تەرگەۋ يزولياتورلارىنا بىرنەشە مارتە قارۋلى شابۋىل جاسالعانىن ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ە.تۇرعىمباەۆ باق-قا رەسمي مالىمدەدى. ونىڭ ايتۋىنشا, لاڭكەستەر اسا قاۋىپتى قىلمىسكەرلەر ۇستالاتىن يزولياتورلاردى باسىپ الماق بولعان. الايدا قارۋلى قاقتىعىسقا پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى تويتارىس جاساپ, ارام پيعىلدىلاردىڭ ماڭىزدى وبەكتىگە قاراي اتتاپ باسۋىنا مۇمكىندىك بەرمەگەن. ءدال وسى ساتتە ەلىمىزدىڭ بىرقاتار وڭىرىندە – الماتى, جامبىل, قىزىلوردا وبلىستارى مەن شىمكەنت قالاسىنداعى جەرگىلىكتى پوليتسيا دەپارتامەنتتەرىنە بىرنەشە رەت شابۋىل جاسالدى. مۇزداي قارۋلانىپ, ءورت قوياتىن سۇيىقتىق قۇيىلعان بوتەل­كەلەرىمەن جان-جاعىن وتقا وراپ كەلە جاتقان سودىرلار پوليتسيا دەپار­تا­مەنتتەرىنىڭ عيماراتتارىندا ساقتا­لا­تىن قارۋ-جاراققا قول جەتكىزبەك بول­عان. ال الماتىدا تەررورلىق توپ قالا­لىق پوليتسيا دەپارتامەنتى مەن ءۇش بىردەي اۋداندىق قۇرىلىمىن باسىپ الماق بولىپ ارەكەتتەنگەن.

ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ە.تۇرعىمباەۆتىڭ مالىم­دەۋىن­شە, لاڭكەستەر سونداي-اق قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ اسكەري بولىمدەرى مەن بلوك-بەكەتتەرىنە قارسى شابۋىل جاساماق بولعان. باستى كوزدەگەندەرى – اسكەري نىسانداعى قارۋ-جاراق پەن اسكەري تەحنيكانى يەمدەنۋ ەدى. ءىىم-ءنىڭ مالىمدەۋىنشە, ەل كولەمىندە بولعان جاپپاي تارتىپسىزدىك كەزىندە 400-دەن استام اۆتوكولىككە زاقىم كەلىپ, جارامسىز بولىپ قالعان.

ورنى تولماس قازا

قارۋلى قاقتىعىس پەن وپاسىزداردىڭ ويرانى تۋرالى ايتقاندا سالدارىن تىلگە تيەك ەتۋ زاڭدىلىق. سول زاڭدىلىقتىڭ بىزگە وتە اۋىر تيەتىن تۇسى بار. ول – ب ۇلىكشىلەردىڭ قولىنان قازا بولعان وتانداستارىمىز. ەڭ وكىنىشتىسى – قازا بولعانداردىڭ ىشىندە اسكەريلەر عانا ەمەس, قاراپايىم حالىق وكىلدەرى دە بار. الماتىدا 5 قاڭتار كۇنى بولعان اتىس كەزىندە نەبارى 4 جانە 11 جاستاعى بالا وققا ۇشتى. 7 قاڭتاردا 15 جاستاعى جەتكىن­شەككە وق ءتيىپ, اۋىر حالدە اۋرۋ­حاناعا جەتكىزىلدى. «قازاقستان» رەسپۋبليكالىق تەلەراديوكورپوراتسياسى ورنالاسقان عيماراتقا جاسالعان شابۋىل كەزىندە ءبىر جۋرناليست قازا بولىپ, تاعى ءبىرى اۋىر جاراقاتتاندى.

حالىقتىڭ اماندىعى ءۇشىن قارۋلى توپقا قارسى تۇرعان ساربازدار جان تاپسىردى. ولاردىڭ ەڭ جاسى 19-دا بولسا, ۇلكەنى 46-دا. بۇل باتىرلاردىڭ ەسىمى ەلدىڭ ەسىنەن ەشقاشان وشپەيدى. ويتكەنى ولار قارا باسىنىڭ قامىن ەمەس, قازاقستاننىڭ تۇتاستىعى ءۇشىن وزدەرىن قۇربان ەتتى.

لاڭكەستىك كەزىندە ۇلتتىق ۇلاننىڭ ەكى ساربازى قازا تاپتى. قىزىلوردا قالاسىندا 5 قاڭتار كۇنى قاۋىپسىزدىك ءۇشىن كۇرەستە ماديار قايساروۆ اۋىر جاراقات الىپ, ارتىنشا ءجانتاسىلىم ەتتى. قاتارداعى ايبات امانوۆ تالدى­قور­عانداعى قۇقىق بۇزۋشىلارمەن بەتپە-بەت كەلىپ, جانقيارلىق ەرلىك كورسەتكەن. ب ۇلىكشىلەرمەن كۇرەستە بۇل سارباز دا مەرت بولدى. قازاقستانداعى قىرعىندى توقتاتۋ كەزىندە قىرشىننان قيىلعان جاۋىنگەرلەردىڭ جاسى نەبارى 18-20-دا عانا ەدى. قاراعاندىلىق قوس ساربازدىڭ اسكەري بورىشىن وتەپ جۇرگەندەرىنە بار-جوعى 6 اي عانا بولعان...

بىردە-ءبىر ەلگە قارۋ كەزەنىپ كورمەگەن قازاقستانعا قارۋ الا جۇگىرگەندەردىڭ سازايىن ءادىل سوت بەرەرى ءسوزسىز. الايدا بەيبىت كۇندە بوزداقتارىمىزدان ايى­رىلىپ قالعانىمىز قابىرعامىزدى قايىستىرادى. قورعانىس مينيسترلىگى, ءىىم, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى قاندى وقيعالار سالدارىنان قىزمەتتىك بورىشىن اتقارۋ كەزىندە قازا تاپقان قىزمەتكەرلەرىنىڭ وتباسىلارىنا, تۋعان-تۋىسقاندارى مەن جاقىندارىنا قايعىرىپ, كوڭىل ايتادى.

قازا بولعان پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى مەن اسكەريلەردىڭ اتى-ءجونى: 1. قايساروۆ ماديار ورازالى ۇلى, قىزىلوردا قالاسىنداعى 5547 اسكەري ءبولىمىنىڭ قاتارداعى ساربازى;2. امانوۆ ايبات ەربول ۇلى, تالدىقورعان قالاسىنداعى 5514 اسكەري ءبولىمىنىڭ قاتارداعى ساربازى;3. اسىلحانوۆ الەن مۇحيت ۇلى, پوليتسيا اعا سەرجانتى, 15.03.1993;4. ەرجانوۆ ەربول تىلەۋبەك ۇلى, ادىلەت پروپورششيگى, 30.08.1976;5. سلانبەكوۆ راحات نۇرباي ۇلى, پوليتسيا كاپيتانى, 01.01.1988;6. قامبەتوۆ رينات تالعات ۇلى, پوليتسيا ستارشيناسى, 02.08.1988;7. الماسوۆ نۇربولسىن عاني ۇلى, پوليتسيا كىشى سەرجانتى 31.05.1994;8. كابدينوۆ اندرەي ۆياچەسلاۆوۆيچ, ۇقك شەكارا اكادەمياسىنىڭ كافەدرا باسشىسى, پولكوۆنيك,14.08.1974;9. ءادىلباي داستان ءادىلباي ۇلى, جامبىل وبلىسى بويىنشا ۇقكد تقو ءبولىمىنىڭ باسشىسى, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك پودپولكوۆنيگى, 02.09.1982;10. جاعالباەۆ جاندوس مۇحتار ۇلى, ۇقك شەكارا اكادەمياسىنىڭ اعا وفيتسەرى, كاپيتان, 01.07.1994;11. نۇركەنوۆ ءادىل دۋلات ۇلى, اقبب كىشى جەدەل ۋاكىلى, كاپيتان, 01.04.1993;12. ادىلقان جايىق ۇعىلقان ۇلى, ۇقك شەكارا اكادەمياسىنىڭ كۋرسانتى, قاتارداعى جاۋىنگەر, 22.11.1999;13. ءبىتىم مەيىرحان ەرجان ۇلى, ۇقك شەكارا اكادەمياسىنىڭ كۋرسانتى, قاتارداعى جاۋىنگەر 11.07.2002;14. جۇپاربەكوۆ داۋلەت باۋىر­جان ۇلى, ۇقك شەكارا اكادەمياسىنىڭ كۋر­سانتى, قاتارداعى جاۋىنگەر, 01.12.2002.

بىردە-ءبىر قىلمىس جازاسىز قالمايدى

ب ۇلىكتىڭ ءتۇبى بەرەكەگە اپارمايتىنى بەلگىلى. قولىنا قارۋ العانداردىڭ شەرۋى قاشاننان ەكونوميكالىق قانا ەمەس, ومىردەگى ەڭ قۇندى – ادام ءومىرىنىڭ شىعىنىمەن اياقتالاتىنىن تاريحتان دا كورىپ-ءبىلىپ ءجۇرمىز. باسسىزدىق, بەيبەرەكەتسىزدىك ارقىلى ەشقانداي ماسەلە شەشىلمەيدى, كەرىسىنشە قايتا شيەلەنىستىرە تۇسەدى. مۇنى دا تالاي ەلدىڭ «تاجىريبەسىنەن» تۇسىندىك. قازىر قارۋلى قاقتىعىس باسىلعانىمەن, اقپاراتتىق سوعىس ۋشىعىپ كەتتى. سول سەبەپتى دە قۇزىرلى ورگاندار تەك رەسمي اقپاراتتارعا عانا سەنۋ كەرەكتىگىن ەسكەرتىپ-اق كەلەدى.

ماسەلەن, باس پروكۋراتۋرا ەلىمىزدەگى جاپپاي تارتىپسىزدىككە قاتىسۋشىلار ءومىر بويىنا باس بوستاندىعىنان ايىرىلۋى مۇمكىن ەكەنىن ەسكەرتتى. سونداي-اق ب ۇلىك سالعاندار ازاماتتىعىنان ايىرىلۋى دا ابدەن مۇمكىن. قازىرگى تاڭدا قىلمىستىق كودەكستىڭ ەكى بابى بويىنشا – ەلدە جاپپاي تارتىپسىزدىك ۇيىمداستىرۋ جانە وعان قاتىسۋ فاكتىلەرى بويىنشا تەكسەرۋ جۇرگىزىلىپ, قىلمىستىق ىستەردى جيناۋ جانە انىقتاۋ ءىس-شارالارى قولعا الىنعان. ول ءۇشىن پرەزيدەنت تاپسىرماسىمەن ۆەدومستۆوارالىق جەدەل تەرگەۋ توبى قۇرىلعان. ونىڭ قۇرامىنا ءىىم, ۇقك جانە باسقا دا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ تاجىريبەلى قىزمەتكەر­لەرى ەندى. ولار ارنايى پروكۋرور­دىڭ جەتەكشىلىگىمەن تەرگەۋ جۇرگىزەدى. «بۇگىنگى تاڭدا قىلمىس ايعاقتارىن جيناۋ جانە فيكساتسيالاۋ جۇمىسى ءجۇرىپ جاتىر. وسىعان بايلانىستى ازاماتتارعا ءوتىنىش, ۇيالى تەلەفونىڭىزدىڭ كامەراسىنا ءتۇسىرىپ العان قۇقىق بۇزۋ كورى­نىس­تەرىن وشىرمەڭىزدەر. قىلمىستى اشۋعا كومەكتەسەتىن قانداي دا ءبىر مالىمەت بىلەتىن بولساڭىزدار, 115 نومىرىندەگى كولل-ورتالىققا حابار­لاسۋلارىڭىزدى سۇرايمىز», دەپ مالىمدەدى باس پروكۋرا­تۋرانىڭ ارنايى پروكۋرورلار قىزمەتىنىڭ باستىعى ريزابەك وجاروۆ.

قىلمىسكەرلەردى ىزدەستىرىپ, ۇستاۋ ءۇشىن بارلىق شارانى قول­دا­نا­تىن­دىق­تارىن ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ە.تۇرعىمباەۆ تا اشىق ايتتى. «قازاقستان حالقىنا قارسى قىلمىس جاسا­عاندار لايىقتى جازاعا تارتىلادى», دەدى ول. سونداي-اق ە.تۇرعىمباەۆ حالىقتان ءماجبۇرلى شەك­تەۋلەرگە شىدامدىلىق تانىتۋدى سۇرادى. «اسىرەسە, تەرروريزمگە قارسى وپەراتسيالار جۇرگىزىلەتىن جەرلەردە سابىرلى بولىپ, ساقتىق شارالارىن ساقتاۋعا شاقىرامىن. ارانداتۋشىلىققا بوي الدىرماۋ جانە بارلىق كۇدىكتى فاكتى مەن ادامدار تۋرالى پوليتسياعا حابارلاۋ ارقىلى ءسىز قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا ەلدە ءتارتىپ ورناتۋعا ۇلكەن كومەك كورسەتەسىز», دەگەن ءمينيستردىڭ مىندەتىن اتقارۋشى كۇردەلى كەزەڭدە كورىنەۋ جالعان اقپارات تاراتۋعا جول بەرىلمەيتىنىن ەسكەرتتى. «مەملەكەتتىك جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ رەسمي كوزدەرىنە عانا سەنۋ قاجەت. توتەنشە جاعداي كەزىندە وسىنداي ارەكەتتەر ءۇشىن قىلمىستىق كودەكسىنىڭ 274-بابىنىڭ 4-تارماعىنا سايكەس ءۇش جىلدان جەتى جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىرۋ تۇرىندەگى جازا كوزدەلگەن. پوليتسيا ءاربىر وسىنداي فاكتىگە تۇبەگەيلى جاۋاپ بەرەدى», دەدى ول.

دەمەك, الەۋمەتتىك جەلىدە ويىنا كەلگەندى جازىپ, جالعان اقپارات تاراتىپ, ارانداتۋشىلىققا جول بەرگەندەر دە جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلادى دەگەن ءسوز. پرەزيدەنت تە حالىققا جاساعان ۇندەۋىندە قىلمىسكەرلەردىڭ ءبارى قاتاڭ قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلاتىنىنا ۋادە بەردى. قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە قوعامدىق ءتارتىپتى قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن قاجەتتى بارلىق شارا قابىلدانىپ جاتىر.