«ورتوپروت» سەرىكتەستىگىنە قاراستى پروتەزدەۋ-ورتوپەديالىق ورتالىعىندا بولعاندا مۇگەدەكتەردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جانە ولاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىن جاقسارتۋ باعىتىندا ناقتى قادامدار جاسالىپ جاتقانىنا كوز جەتكىزدىك. بۇرىندارى مۇگەدەكتەرگە مۇگەدەك دەپ ولاردى قوعامنان تىس ءومىر سۇرەتىن ادامدار دەپ قاراعان دا ۋاقىت بولعانىن نەسىنە جاسىرامىز.
«ورتوپروت» سەرىكتەستىگىنە قاراستى پروتەزدەۋ-ورتوپەديالىق ورتالىعىندا بولعاندا مۇگەدەكتەردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جانە ولاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىن جاقسارتۋ باعىتىندا ناقتى قادامدار جاسالىپ جاتقانىنا كوز جەتكىزدىك. بۇرىندارى مۇگەدەكتەرگە مۇگەدەك دەپ ولاردى قوعامنان تىس ءومىر سۇرەتىن ادامدار دەپ قاراعان دا ۋاقىت بولعانىن نەسىنە جاسىرامىز. جەرىمىزدە ورنالاسقان اسكەري پوليگونداردىڭ زارداپتارىن تارتىپ, وسى كۇنگە دەيىن اۋىلداردا تۇرىپ جاتقان قانشاما مۇگەدەكتىڭ تاعدىرى ارباعا, توسەككە بايلاندى. زامان وزگەرىسىنە ساي كەلگەن وركەنيەت تالاپتارى مۇگەدەكتەرگە دەگەن وسىنداي كوزقاراسقا نۇكتە قويدىردى. ءبىز مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ جاعدايىن دەنى ساۋ ادامدارمەن تەڭەستىرۋ جونىندەگى جالپىعا ورتاق ماقساتتى قولعا الدىق. ويتكەنى, مۇگەدەك جاندارعا ورتالىقتىڭ قانشالىقتى كەرەكتىگىن تۇسىندىك, دەيدى پروتەزدىك-ورتوپەديالىق ورتالىق ديرەكتورى ايگۇل حاميەۆا.
ايگۇل ماماندىعى بويىنشا مەدبيكە ەكەن. 80-جىلداردىڭ سوڭىندا پولشادا اسكەري بورىشىن اتقارىپ جۇرگەن كەڭەس اسكەرلەرىنىڭ قاتارىندا سول جەردەگى گوسپيتالداردا مەديتسينالىق-دارىگەرلىك كومەك كورسەتكەن ەكەن. ءوندىرىستى وڭىرگە ورالعان سوڭ, اقسۋداعى فەرروقورىتپا زاۋىتىنىڭ ەمحاناسىنا ورنالاسادى. وسى جەردە مەدبيكە بولا ءجۇرىپ, جۇمىس بارىسىندا كەنەتتەن وندىرىستىك جاراقات الىپ قالاتىن نەمەسە جۇمىسقا جارامسىز دەگەن مۇگەدەكتىك ساناتقا قوسىلاتىن كەيبىر جۇمىسشىلاردى كورىپ ءجۇردى. ايگۇلگە قازىرگىدەي ورتوپەديالىق پروتەزدىك ورتالىق اشۋ يدەياسى, ياعني جۇمىستان شەتتەپ قالعان ادامدارعا جاساندى اياق-قول جاساۋ ارقىلى كومەكتەسۋ, ومىرگە قايتا ورالتۋ ماقساتى وسى كەزدەردە ويىنا كەلسە كەرەك. ءسويتىپ, 2003 جىلى اقسۋ قالاسىندا «ورتوپروت» دەپ اتالاتىن ورتالىق اشادى. سول كەزدە 7 پروتەز جاساۋشى دارىگەر قىزمەت جاساپ, ەكى-اق ءتۇرلى بۇيىم جاسايدى.
شاعىن عانا اقسۋ قالاسىن ايتپاعاننىڭ وزىندە رەسپۋبليكالىق كولەمدە ول كەزەڭدەردە جاساندى اياق-قول جاسايتىن پروتەزشى ماماندار سيرەك ەدى. ول ءۇشىن رەسەيگە اتتاندىرىپ, وقىتىپ دايىندايتىن.
– ءبىزدىڭ ورتالىق مەملەكەتتىك تاپسىرىس بويىنشا جۇمىس ىستەيدى. جىلىنا 1 مىڭنان استام پروتەز جاسايمىز دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز. ءبىر پروتەزدى اياقتى نەمەسە ءبىر جاساندى قولدى جاساۋعا ءبىر اپتاداي ۋاقىت كەتەدى, – دەدى ايگۇل بىزبەن اڭگىمەسىندە.
ايگۇل باسقاراتىن ورتالىقتىڭ جاساندى قول-اياقتارىن تۇتىناتىن مۇگەدەك جاندار ءومىردىڭ ءار سالاسىندا قىزمەت ىستەپ جۇرگەن كورىنەدى.
– داتكە قۋات دەگەن وسى. جاساندى اياق-قولى بار ادامداردى ءبىز ەشكىمگە جاريالاپ ايتپايمىز. قۇپيا ساقتالادى. ءبىز جاساعان اياق-قولداردى «كيىپ» ءجۇرىپ تە ومىرگە بالا اكەلگەن انالار بار. جول اپاتىنا ءتۇسىپ قيىندىق كورگەن جاندار دا بىزدەر جاساعان اياق-قولداردى «كيىپ», ءارى قاراي ءومىر ءسۇرىپ, تىرشىلىك ەتۋدە. بۇعان دا شۇكىرشىلىك, – دەدى ايگۇل بىزگە جاساندى اياق-قولداردى كورسەتىپ.
ورتالىقتا دارىگەرى بار, تەحنيك پروتەز جاساۋشىلارى بار 30 ادام جۇمىس ىستەيدى. ولار مەملەكەتتىك تاپسىرىس بويىنشا مۇگەدەك جاندارعا پروتەز, ياعني جاساندى اياق-قول جاساۋمەن جانە ارنايى ورتوپەديالىق اياق كيىمدەر تىگۋمەن اينالىسادى. سونىمەن بىرگە, «ورتوپروت» سەرىكتەستىگى پروتەزدى-ورتوپەديالىق بۇيىمدار شىعارادى, مەديتسينالىق قىزمەتتەر كورسەتەدى. نەگىزگى ءوندىرىس 8 تسەح پەن مەديتسينالىق ستاتسيوناردان تۇرادى. ورتوپەديالىق اياق كيىم, جامباس پروتەزىن جانە 40-تان استام بۇيىم ءتۇرىن شىعارادى. اۋىلداردان كەلەتىن مۇگەدەك جاندارعا ارنالعان ستاتسيونارلىق بولمەلەرىندە بارلىق جاعداي جاسالعان.
– ءبىز ءار مۇگەدەكتىڭ جەكە مەديتسينالىق كورسەتكىشتەرىنە قاراپ وتىرىپ, پروتەزدىڭ, ياعني جاساندى اياق-قولدىڭ دالدىگىن ساقتاۋعا, شىن اياق-قول سەكىلدى ءدال ورنىعىپ تۇسۋىنە باسا ءمان بەرەمىز. جاساندى اياق-قول ناعىز شىنايى تۇردەگى اياق-قول سياقتى مۇگەدەك جان ونى پايدالانا الاتىنداي جوعارى ساپالى بولۋى قاجەت, – دەيدى پروتەزشى ياعني جاساندى قول-اياق جاساۋشى ۆلاديمير كوپىنوۆ.
ورتالىقتا ۆلاديميرمەن بىرگە جاساندى اياق-قول جاساۋشىلار گۇلجان مۇستافينا, ۆيكتور كۋرگانەك, گۇلجان قۇسايىنوۆا, ءامينا ەلونينالار جانە ايگۇلدىڭ جولداسى, وسى جۇمىستاعى كومەكشىسى سەرگەي نەستەرەۆ تە بىرگە ەڭبەك ەتۋدە. ولاردىڭ باستى ماقساتتارى – ءمۇگەدەكتەردى وڭالتىپ, قاتارعا قوسۋ.
فاريدا بىقاي,
«ەگەمەن قازاقستان».
پاۆلودار.