ءبىز جۋىردا ۋسپەن اۋدانىنا بارىپ قايتتىق. جاڭادان تاعايىندالعان اۋداننىڭ 37 جاستاعى اكىمى ايبەك سولتانعازيەۆ ىسكە كىرىسىپتى. اۋىلدىق اۋماقتاردى دامىتۋ باعدارلاماسى بويىنشا اۋدانعا قاراستى 22 اۋىلدىڭ 13-ءى جوعارى الەۋەتتى, 9-ى ورتا الەۋەتتىلەر قاتارىنا الىنىپتى. ەندى الەۋەتتى اۋىلدار قاتارىن 18-گە جەتكىزۋ ءۇشىن اۋداندىق اكىمدىك تاراپىنان جۇمىستار جاسالۋدا ەكەن.
ءبىز جۋىردا ۋسپەن اۋدانىنا بارىپ قايتتىق. جاڭادان تاعايىندالعان اۋداننىڭ 37 جاستاعى اكىمى ايبەك سولتانعازيەۆ ىسكە كىرىسىپتى. اۋىلدىق اۋماقتاردى دامىتۋ باعدارلاماسى بويىنشا اۋدانعا قاراستى 22 اۋىلدىڭ 13-ءى جوعارى الەۋەتتى, 9-ى ورتا الەۋەتتىلەر قاتارىنا الىنىپتى. ەندى الەۋەتتى اۋىلدار قاتارىن 18-گە جەتكىزۋ ءۇشىن اۋداندىق اكىمدىك تاراپىنان جۇمىستار جاسالۋدا ەكەن جالپى, بۇل اۋدان كۇنباعىسقا, ىرىمشىككە, سارى مايعا, شۇجىققا باي. اۋداننىڭ ءار شارۋاشىلىعى كۇنباعىس ءوسىرىپ, مايىن وندىرەدى. اۋىلدارى وزدەرىنىڭ جەرىندە وسكەن تازا, ءدامدى, ەشقانداي قوسپاسىز جاسالعان كۇنباعىس مايىن پايدالانادى. ال الدىڭعى جىلى عالىمجان ءبىلالوۆ باسقاراتىن «K&G Grop» سەرىكتەستىگى «پەكين ۇيرەكتەرىن» شىعاراتىن قۋاتتىلىعى 36,0 مىڭ جۇمىرتقاعا ارنالعان ينكۋباتوردى ىسكە قوستى. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى جاقتان «پەكين ۇيرەكتەرىن» دە الىپ كەلدى. ۇيرەك تۇقىمداستاردىڭ بۇل تۇرىنە جاتاتىن بۇل ۇيرەكتەردىڭ باستارى ۇلكەن, ءتۇسى سارعىلت. سالماقتارى 3 كيلو تارتادى. ينكۋباتوردان شىققان ۇيرەكتەر 6-8 ايعا جەتكەندە جۇمىرتقالاي باستايدى ەكەن. سول جىلى سالىنعان 30 مىڭ ينكۋباتورلىق جۇمىرتقادان 16 مىڭ «پەكين ۇيرەگىنىڭ» بالاپاندارىن دا شىعاردى. اۋىلدىڭ ونشاقتى ادامى جۇمىس جاسايدى. ال ونىمدەرى اۋدان ىشىندە ساۋداعا تۇسكەنىن دە بىلەمىز.
اكىممەن اڭگىمە بارىسىندا ءسوز بولعان نيكولاي شترەك باسقاراتىن «شترەك ن.پ.» شارۋا قوجالىعىنا كەلدىك. ءومىر بويى اۋىلدا وسكەن نەمىس جىگىتى وزگەلەر ەلدەرىنە قايتىپ جاتقاندا مايقامىسىن قيماي قالىپ قويعان ەدى. ءبىز كەزىندە بۇل جىگىت جايلى جازعانبىز دا. قازىر نيكولايدىڭ 5 122 گەكتار جەرى بار. قوراسى تولى مال – 280 سيىر, 20 جىلقى, 90-عا جۋىق قويى بار ەكەن. جىلىنا 400 توننا ءشوپ دايىنداپ الادى. شارۋاشىلىق «قازاگروقارجى» اق-تىڭ قولداۋىمەن جاڭا قۇرال-جابدىقتارعا قول جەتكىزگەن. «مال شارۋاشىلىعى ءونىمىنىڭ ساپاسىن جانە ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ» باعدارلاماسىنا قاتىسىپ, 585 مىڭ تەڭگە كولەمىندە مەملەكەتتىك قولداۋعا يە بولىپتى. قازىردە شترەكتىڭ قاراۋىندا 15 ادام جۇمىس جاساۋدا. ارزان جانار-جاعارمايدى پايدالانادى.
كەلەسى كورگەنىمىز – كونستانتينوۆكا اۋىلىندا ورنالاسقان ەۆالدت رۋفف باسقاراتىن «رەگتايم» شارۋا قوجالىعى بولدى. شترەك سياقتى ەۆالدت تا تۋعان اۋىلىندا تۇىپ جاتىر. گەرمانيا جاققا كەتۋ مۇلدە ويىندا جوق كورىنەدى. ءسۇت جانە ەت ونىمدەرىن دايىندايتىن شارۋاشىلىقتا 30-عا جۋىق ادام ەڭبەك ەتۋدە. ءبىر اۋىسىمدا 10 توننا ءسۇت وڭدەلىپ, ودان 1 توننا ىرىمشىك جانە سارى ماي وندىرىلەدى. بيىل شارۋاشىلىققا ءسۇت ءوندىرىسىن قولداۋ ماقساتىندا مەملەكەتتەن 2,4 ميلليون تەڭگە كولەمىندە قارجى ءبولىنىپتى. اۋىلداردى كۇندەلىكتى ارالاپ ءسۇت جينايدى. ءونىمدى دايىنداۋ بارىسىندا قانداي دا ءبىر كونسەرۆانتتار مەن قوسپالار قولدانىلمايدى. ونى ءبىز ءوزىمىز ءدامىن تاتىپ كورگەن ىرىمشىك پەن سارى مايدان-اق بىلدىك.
شارۋاشىلىق باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ۆلاديمير سيۆوراكشانىڭ ايتۋىنشا, ءسۇت, ەت, شۇجىق ونىمدەرىن ءبىزدىڭ وبلىستان باسقا سەمەي, وسكەمەن, استانا تۇتىنۋشىلارى ساتىپ الادى. شۇجىق ونىمدەرىن نەمىس تەحنولوگياسى بويىنشا دايىندايتىن تسەح جۇمىس جاساپ تۇر. شارۋاشىلىقتا 250 باس قارا مال, 450 شوشقا وسىرىلەدى. قىسقا دەپ 800 توننا ءشوپ ازىرلەپ الىپتى. وڭتۇستىك وڭىرگە بارىپ 8 تۇيە ساتىپ الىپ كەلىپتى. ەڭبەك ەتەمىز, اۋىل حالقىن اسىرايمىز دەگەن كاسىپكەرلەرگە جۇمىس تا بار, قولداۋ دا بار. ءبىر وكىنىشتىسى, باسقا اۋىلدارداعى سەكىلدى كونستانتينوۆكادا دا بوس تۇرعان كوپقاباتتى ۇيلەر, عيماراتتار بارشىلىق. الىپ عيمارات ىشىندەگى سۋى جوق, بوس تۇرعان بالالارعا جانە ۇلكەندەرگە ارنالعان ەكى باسسەيندى كورىپ قايران قالدىق. ىسكە قوسىلسا, اۋىل بالالارىنا ناعىز دايىن تۇرعان دەمالىس ورنى, سپورتپەن شىنىعۋلارىنا قولايلى-اق. عيمارات ەشتەڭەسى دە بۇزىلماي سول كۇيى ساقتالىپ تۇر. ءبىر اۋىلدىڭ پوشتاسى, اكىمدىگى, بالالار باقشاسى, دارىگەرلىك بولىمشە, كىتاپحانا دەيسىز بە, تۇگەل دەرلىك سىيىپ كەتەتىن-اق ەكەن. امال قانشا, يەسى قىرۋار قارجى سۇراپ وتىر ەكەن.
اۋداندا اياعىنان نىق تۇرىپ العان, جوعارىدا ءبىز جازعان كاسىپورىندار بار. قۇرامىندا مال ازىعىن وندىرەتىن شاعىن زاۋىت, تاۋارلى-ءسۇت فەرماسى بار الەكساندر كاسيتسىن باسقاراتىن اتاقتى «گاليتسكوە» سەرىكتەستىگى بار. وكىنىشكە قاراي, بۇلارمەن قاتارلاس نارىققا شىققىسى كەلەتىن شاعىن كاسىپورىندار ءبىر كۇن بار, ەكىنشى كۇنى جوق. ەل-اۋىل ءىشى جوبالار جولعا ءتۇستى دەپ قۋانادى. بىراق, اشىلادى, سودان بەس كۇن وتپەي جاتىپ-اق قايتا جابىلادى. ماسەلەنىڭ ءمانىسى سوندا, ولار وبلىس, رەسپۋبليكا اۋماعىن ايتپاعاننىڭ وزىندە, جەرگىلىكتى اۋىلدىق نارىق باسەكەسىنىڭ وزىنە شىداماي جول ورتادا قالادى. تاعى ءبىر وكىنىشتى جايت, ءوز كوزىمىزبەن كورىپ, «اۋىلداعى ينكۋباتور» دەپ گازەت جوسپارىنا سايكەس ماقالا جازعىمىز كەلگەن «پەكين ۇيرەكتەرى» بار «K&G Grop» سەرىكتەستىگىنىڭ جۇمىسى ءبىز قايتا اينالىپ كەلگەنشە, ءبىر جىلعا جەتەر-جەتپەستەن توقتاپ قالىپتى. قولداۋ جوق پا, جوق الدە, قولدا اۋدانداعى نارىق اياسىن زەرتتەگەن جوسپار جوق پا؟.. وزگە ۇلت وكىلدەرى جاساپ جاتقان كاسىپكەرلىكتى قولعا الا الماي-اق كەلەمىز. كەرىسىنشە, سوڭىمىزعا باستالماي جاتىپ اياقسىز قالعان شالاجانسار جوبالاردى قالدىرىپ كەتە بەرەمىز. اۋىل اكىمى كۇلجازيرا قۇرمانباەۆانىڭ ايتۋىنشا, ينكۋباتور ءبىر ماۋسىمداي ۋاقىت قانا جۇمىس جاساپتى. سودان كەيىن توقتاعان.
فاريدا بىقاي,
«ەگەمەن قازاقستان».
پاۆلودار وبلىسى.