ەلىمىزدە 4686 ادام وسى ۋاقىتقا دەيىن قۇجاتسىز ءومىر ءسۇرىپ كەلسە, تاعى 2 مىڭعا جۋىعى كسرو-نىڭ بۇرىنعى قىزىل تولقۇجاتىن ۇستاپ جۇرگەن. بۇل دەرەكتەر رەسپۋبليكا كولەمىندە وتكىزىلگەن قۇقىقتىق مارتەبەسى رەتتەلمەگەن, جەكە باسىن كۋالاندىراتىن قۇجاتتارسىز تۇراتىن ادامداردى انىقتاۋ جانە ولاردى قۇجاتتاندىرۋ ناۋقانى كەزىندە بەلگىلى بولىپ وتىر.
ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتى الاڭىندا وتكەن بريفينگ بارىسىندا ءىىم كوشى-قون قىزمەتى كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى سابىرجان سەيتجانوۆ پەن ازاماتتىعى جوق ماسەلەلەر جونىندەگى وڭىرلىك كەڭەسشى, بۇۇ بجكب ورتالىق ازيا بويىنشا وكىلدىگى رومان مارين اۋقىمدى اكتسيانىڭ العاشقى قورىتىندىسى جونىندە جان-جاقتى مالىمەت بەردى.اكتسيا ناتيجەسىندە قۇجاتسىز جۇرگەندەردىڭ كوبى, نەگىزىنەن, الماتى, قاراعاندى, تۇركىستان, اقمولا جانە جامبىل وبلىستارىندا انىقتالعان. ءىىم وكىلىنىڭ حابارلاۋىنشا, ناۋقان كەزىندە وسى ازاماتتاردىڭ 3408-نە جەكە باسىن كۋالاندىراتىن كۋالىك بەرىلسە, قازىرگى تاڭدا 1278 تۇرعىنعا قاتىستى قۇجاتتاندىرۋ ماسەلەسى اياقتالىپ قالدى.ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا كوشى-قون قىزمەتى كوميتەتىنىڭ وكىلى قۇجاتسىز جۇرگەندەرگە جەكە كۋالىكتى قالاي الۋعا بولاتىندىعى تۋرالى اقپاراتتى ءبولىستى. «ازاماتتىعى جوق ادامداردى انىقتاۋ جانە قۇجاتتاندىرۋ ناۋقانى قازىر دە جالعاسىپ جاتىر. اكتسيا اياسىندا مۇلدەم قۇجاتسىز جۇرگەن ازاماتتار وزدەرىنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسىن انىقتاۋ جانە جەكە باسىن كۋالاندىراتىن قۇجات الۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى كوشى-قون قىزمەتى بولىمشەلەرىنە جۇگىنە الادى», دەپ اتاپ ءوتتى سپيكەر.«ومىردەگى ءتۇرلى جاعدايعا بايلانىستى ادامدار قۇجاتسىز قالۋى مۇمكىن. الايدا قانداي جاعدايدا بولسىن كەز كەلگەن ادامنىڭ جەكە كۋالىگى بولۋى قاجەت. ونسىز ەشقانداي الەۋمەتتىك كومەك, جاردەماقى الا المايدى, ءتىپتى جۇمىسقا دا تۇرا المايدى. قۇجاتسىز ادام نە ىستەۋ كەرەك؟ ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماعىندا كوشى-قون كوميتەتىنىڭ بولىمشەلەرى بار. الدىمەن سول جەرگە بارىپ, ازامات ءوزىنىڭ قۇجاتسىز جۇرگەنىن ايتۋ كەرەك. سول جەردەگى ماماندار ول ازاماتتىڭ مارتەبەسىن انىقتاپ, ۋاقىتشا قۇجات بەرە الادى. كەيىننەن بۇل ازاماتقا قاتىستى تولىق جاعداي انىقتالىپ, ونىڭ نەلىكتەن قۇجاتسىز جۇرگەنى انىقتالعان سوڭ رەسمي تۇردە قازاقستاننىڭ ازاماتى ەكەنىن دالەلدەيتىن جەكە كۋالىك بەرىلەدى», دەدى ول.ال «ەلىمىزدە جەكە كۋالىگى جوق ازاماتتار كوروناۆيرۋس ىندەتىنە قارسى ۆاكتسينا سالدىرا الا ما؟» دەگەن سۇراققا س.سەيىتجانوۆ جەكە كۋالىكسىز ۆاكتسينا الۋ مۇمكىن ەمەس ەكەنىن دە ايتىپ ءوتتى. «ۆاكتسينا العان كەزدە ازاماتقا قاتىستى جەكە مالىمەت بازاعا ەنگىزىلەدى. سوندىقتان دا كەز كەلگەن ادامنىڭ جەكە سايكەستەندىرۋ ءنومىرى بولۋى شارت. ال جسن-ءسىز, جەكە كۋالىكسىز ۆاكتسينا الۋ مۇمكىن ەمەس. ياعني ول ۆاكتسينا العان ازاماتتاردىڭ ەسەبىنە كىرمەيدى. سوندىقتان دا ازامات, ەڭ الدىمەن, جەكە قۇجاتىن رەتتەگەنى دۇرىس», دەپ ءتۇسىندىردى ول.ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, جەكە قۇجاتسىز جۇرگەن ازاماتتاردى انىقتاۋدى ماقسات تۇتقان كەڭ اۋقىمدى اكتسيا ەل اۋماعىندا 2020 جىلدىڭ قازان ايىنان باستاپ ۇيىمداستىرىلىپ كەلەدى. ءىس-شاراعا ۇيىتقى بولعاندار – ءىىم, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار, ادام قۇقىعى جانە زاڭدىلىقتى ساقتاۋ جونىندەگى حالىقارالىق بيۋرو جانە «سەزىم – ايەلدەر باستاماسى» قۇقىق ورتالىعى.