سەكسەنىنشى جىلداردىڭ سوڭى مەن توقسانىنشى جىلداردىڭ باسىندا قازاقستاننىڭ كۇللى قالالارىندا بەينەسالونداردىڭ قاپتاعانى بەلگىلى. جاستار بريۋسس ليدەن باستاپ, جەكپە-جەكتىڭ سان الۋان ءتۇرىن مەڭگەرگەن باسقا دا سپورتشىلاردىڭ ونەرىنە تامساندى. سونىڭ اسەرى بولسا كەرەك, كۇش-قۋاتتى تاسىعان كوپتەگەن جىگىتتەر ءتۇرلى ۇيىرمەلەردى جاعالادى. ونىڭ ۇستىنە, ءداپ سول كەزدەرى تۇركيادا دۇنيەگە كەلىپ, گەرمانيادا تۇرىپ جاتقان تاەكۆوندونىڭ حاس شەبەرى مۇستافا وزتۇرىك قازاقستانعا ات باسىن بۇرىپ, رەسپۋبليكامىزدىڭ بىرقاتار قالالارىندا ۇيىرمەلەر اشتى. بۇل جاعداي جەرگىلىكتى جاستاردىڭ تانسىق ونەرگە دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ودان ءارى ارتتىرا ءتۇستى. مىنە, سول كەزدە تاەكۆوندو زالىننىڭ تابالدىرىعىنان اتتاعان جىگىتتەردىڭ ءبىرى مۇرات تەمىراليەۆ ەدى.
مۇرات قازىرگى تۇركىستان وبلىسىنىڭ تۇلكىباس كەنىتىنىڭ تۋماسى. مەكتەپ جۇرگەن كەزىندە ونىڭ سپورتقا اڭسارى اۋدى. گرەك-ريم كۇرەسىمەن اينالىسىپ, اۋدان جانە وبلىس دەڭگەيىندە وتكەن جارىستاردا جاقسى ناتيجە كورسەتتى. رەسپۋبليكالىق دودالاردا جۇلدە الدى. سودان باپكەرلەرى ءبىراز ويلانا-تولعانا كەلە ونى قاراعاندىداعى ءاليا مولداعۇلوۆا اتىنداعى سپورتتاعى دارىندى بالالارعا ارنالعان مەكتەپ-ينتەرناتقا جىبەرۋدى ءجون كوردى. بالعىن بالۋاننىڭ ول جاقتا شەبەرلىگى ابدەن شىندالدى.
1990 جىلى ايتۋلى مەكتەپ-ينتەرناتتى اياقتاعاننان سوڭ مۇرات الماتىعا كەلىپ, تەحنولوگيالىق ينستيتۋتتىڭ ستۋدەنتى اتاندى. ءدال سول كەزدەرى ەلىمىزدە تاەكۆوندو ۇيىرمەلەرى اشىلىپ جاتقان. جالىندى جاستىڭ وسى ونەرگە اڭسارى اۋىپ, يساتاي كابەكوۆتىڭ شاكىرتى اتاندى. سول زالعا مۇستافا وزتۇرىك پەن بەكسەيىت تۇلكەەۆ ءجيى كەلەتىن. بىردە سول الاشتىڭ اسىل ازاماتتارمەن تانىسۋدىڭ رەتى كەلدى. وسى كەزدەسۋدەن كەيىن تەمىراليەۆتىڭ تاەكۆوندوعا دەگەن كوزقاراسى تۇبەگەيلى وزگەردى. ەندى ول جاتپاي-تۇرماي دايارلانىپ, سپورتتىڭ وسى تۇرىندە بيىك بەلەستەردى باعىندىرۋدى ماقسات تۇتتى.
– ومىردەن ەرتە وزعان مۇستافا مەن بەكسەيىتتەي اسىل اعالارىمىزدىڭ عيبارتتى اڭگىمەلەرىنىڭ ماعان اسەر ەتكەنى سونشالىق, سول كەزدەسۋدەن كەيىن تاەكۆوندوعا مىقتاپ دەن قويدىم, - دەپ باستادى ءوز اڭگىمەسىن مۇرات. – بىرتە-بىرتە كورسەتكىشتەرىم جاقسارىپ, ءتۇرلى جارىستاردا جۇلدە الدىم. ءۇش مارتە ەل چەمپيونى اتاندىم.1993 جىلى ءبىزدىڭ تاەكۆوندوشىلار تۇڭعىش رەت الەم چەمپيوناتىندا كۇش سىناسۋ قۇرمەتىنە يە بولدى. نيۋ-يوركتە وتكەن سول بايراقتى باسەكەدە مەن دە ونەر كورسەتتىم. ورتالىق ازيا بىرىنشىلىگىندە باس جۇلدەنى ولجالادىم. بىرقاتار اسا ءىرى حالىقارالىق تۋرنيرلەردە جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلدىم. جەتى جىلعا جۋىق ۋاقىت بويى قازاقستان ۇلتتىق قۇراماسى ساپىندا ونەر كورسەتتىم. ارينە, ودان دا بيىك بەلەستەردى باعىندىرۋعا بولاتىن ەدى. بىراق ول كەزدە زامان باسقا. تانسىق ونەرگە مەملەكەت تاراپىنان پالەندەي كوڭىل بولىنبەيتىن. كوبىنە-كوپ جارىسقا شىعۋ ءۇشىن قاراجاتتى ءوزىمىز ىزدەيتىنبىز. كەيدە جولىمىز بولسا, ەندى بىردە قۇرقول قايتامىز. وسىنداي كەلەڭسىز جايتتاردىڭ سالدارىنان بىرقاتار بايراقتى باسكەلەردەن سىرت قالىپ, تالاي نەسىبەمنەن قاعىلدىم. دەسەك تە وزگە جىگىتەرىمىز بەن قىزدارىمىز ەلەۋلى تابىستارعا قول جەتكىزىپ, قازاق ءۇشىن تانسىق ونەردى تابىستى ونەرگە اينالدىردى.
تاەكۆوندودان قول ۇزگەننەن كەيىن مۇرات تەمىراليەۆ ءوزىنىڭ سۇيىكتى سپورتىنان الىستاعان جوق. جاتتىقتىرۋشىلىق قىزمەت اتقارىپ, جاقسى شاكىرتتەر تاربيەلەدى. سولاردىڭ اراسىنان ناريمان شاكىروۆ, مەرەي راسيلوۆ, راميل اشماحۋنوۆ, اسحات ابىلداەۆ, ابزال انارقۇلوۆ سىندى سايىپقىراندار سۋىرىلىپ شىعىپ, ءتۇرلى ءدۇبىرلى دودالاردا دارالاندى. 2005-2013 جىلدار ارالىعىندا رەسپۋبليكالىق تاەكۆوندو فەدەراتسياسىندا باس حاتشىسى جانە كوماندا باسشىسى قىزمەتتەرىن قاتار اتقاردى. 2012 جىلى ۇلتتىق كوماندا مۇشەلەرىن لوندون وليمپياداسىنا باستاپ اپارعان مامانداردىڭ ءبىرى بولدى. سونىمەن قاتار, تورەشىلىك كاسىپتە دە باق سىنادى. بۇل رەتتە دە نەسىبەسىز ەمەس. الەم مەن قۇرلىق چەمپيوناتتارىندا, ازيا ويىندارى مەن الەم كۋبوگىندا جانە باسقا دا كوپتەگەن ءدۇبىرلى دودالاردا قازىلىق ەتتى. ۇيىمداستىرۋشىلار تاراپىنان تەمىراليەۆتىڭ ەڭبەگى لايىقتى باعالانىپ, ءتۇرلى بايراقتى باسەكەلەردە ەڭ ۇزدىك تورەشىگە تيەسىلى ارنايى سىيلىقتى يەلەندى. وعان «ازيانىڭ ەڭ ءادىل قازىسى» دەگەن اتاق تا بۇيىردى.
مۇرات سپورتپەن قاتار بىلىمگە دە ايرىقشا نازار اۋدارىپ ءجۇر. ول «بولاشاق» باعدارلاماسى بويىنشا شۆەيتساريانىڭ لوزاننا قالاسىنداعى AISTS MAS مەكتەبىندە «سپورتتىق مەنەدجەمەنت» ماماندىعى بويىنشا ارنايى ديپلومدى يەلەندى. بۇل – كۇللى الەمدەگى سپورت سالاسى بويىنشا ءبىلىم بەرەتىن ەڭ ءىرى ورتالىق. ودان بولەك, وڭتۇستىك كورەيانىڭ سۋۆون قالاسىندا ورنالاسقان كەنگ حي ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ سەرتيفيكاتىن الدى. قازىرگى كەزدە قانداسىمىزدىڭ «كۋككيۆون» اكادەمياسىنىڭ حالىقارالىق ينسپەكتورى» دەگەن دارەجەسى بار. تاەكۆوندوشىلارعا سپورتتىق دان جانە ءتۇرلى بەلبەۋلەردى تاعايىندايتىن الەمدەگى جالعىز ۇيىم ءدال وسى – «كۋككيۆون». وڭتۇستىك كورەيانىڭ باس شاھارى – سەۋلدە ورنالاسقان ايتۋلى اكادەمياداعا حالىقارالىق ينسپەكتور رەتىندە تىركەلۋ ءۇشىن كوپتەگەن سىناقتان وتۋگە تۋرا كەلەدى. قازىرگى كەزدە الەمدەگى كەز-كەلگەن ەلدىڭ تاەكۆوندوشىلارىنان ەمتيحان قابىلداپ, ولارعا دان جانە بەلبەۋ بەرۋگە ءبىزىڭ كەيىپكەرىمىزدىڭ دە قۇقى بار. ودان بولەك, مۇرات الماتىداعى تەحنولوگيالىق ۋنيۆەرسيتەتى مەن قازاقتىڭ سپورت جانە تۋريزم اكادەمياسىن ويداعىداي ءتامامدادى.
– بۇگىنگى تاڭدا تورەشىلەرگە قويىلاتىن تالاپ وتە قاتاڭ, دەپ جالاستىردى ءوز اڭگىمەسىن مۇرات تەمىراليەۆ. – ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە بىلىكتىلىك پەن شەبەرلىك دەڭگەيى باسشىلىققا الىنادى. ودان دا باسقا تالاپتارى كوپ. ولاردىڭ ەشبىرى كوميسسيا مۇشەلەرىنىڭ نازارىنان تىس قالمايدى. ماسەلەن, مەن 2021 جىلى توكيودا الاۋى تۇتاناتىن پاراليمپيادادا قازىلىق ەتۋگە ءۇمىتتى تورەشىلەردىڭ تىزىمىندەمىن. باستاپقىدا ۇمىتكەرلەر ساناتىندا الەمنىڭ ءار قيىرىنان جينالعان 500-گە تارتا مامان بولدى. سولاردى ءتۇرلى جارىستارعا قاتىستىرىپ, ىرىكتەۋدەن وتكىزدى. قالىس جانە شالىس باسقاندارى, ورەسكەل قاتەلىككە بوي الدىرعانداردىڭ اتى-جوندەرى تىزىمنەن سىزىلىپ تاستالادى. وسىلايشا, بىرتە-بىرتە ۇمىتكەرلەر قاتارى سيرەيدى. قازىر تىزىمدە 50 ادامداي عانا قالدى. سولاردىڭ وتىزى عانا ءدۇبىرلى دودادا قازىلىق ەتەدى. بۇيىرتسا, مەن دە توكيوعا ساپار شەگەمىن دەپ نيەتتەنىپ وتىرمىن.
مىنە, الماتى قالالىق تاەكۆوندو فەدەراتسياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى قىزمەتىن اتقارىپ وتىرعان حالىقارالىق دارەجەدەگى سپورت شەبەرى, قارا بەلبەۋ 5 دان يەگەرى مۇرات تەمىراليەۆ وسىنداي سەگىز قىرلى, ءبىر سىرلى ازامات!