ستراتەگيا – ءبىزدىڭ ومىرىمىزدە
وتكەن جىلعى جەلتوقساندا جاريا ەتىلگەن «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» جولداۋىنداعى قاعيداتتىق يدەيالار, پىكىرلەر جانە ۇسىنىستار بۇگىندە بۇكىل رەسپۋبليكا حالقىنىڭ قولداۋىنا يە بولدى. ءسويتىپ, جاڭا باعدارلاما ەلدىڭ جالپىۇلتتىق يدەياسىنا اينالدى. سەبەبى, بۇل قۇجاتتا حالقىمىزدىڭ وتكەن جەتىستىكتەرى, بۇگىنگى مىندەتتەرى جانە الداعى جوسپارلارى سينتەزدەلگەن بولاتىن.
ەلباسى قازاقستاننىڭ بولاشاعىن «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىنىڭ ورىندالۋىمەن بايلانىستىرادى. رەسپۋبليكامىزدا وسىنداي تاريحي مىندەتتەردى شەشۋ ءۇشىن تابيعات, شيكىزات, عىلىم, تەحنيكا جانە ادام رەسۋرستارى جەتكىلىكتى.
وتكەن جىلعى جەلتوقساندا جاريا ەتىلگەن «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» جولداۋىنداعى قاعيداتتىق يدەيالار, پىكىرلەر جانە ۇسىنىستار بۇگىندە بۇكىل رەسپۋبليكا حالقىنىڭ قولداۋىنا يە بولدى. ءسويتىپ, جاڭا باعدارلاما ەلدىڭ جالپىۇلتتىق يدەياسىنا اينالدى. سەبەبى, بۇل قۇجاتتا حالقىمىزدىڭ وتكەن جەتىستىكتەرى, بۇگىنگى مىندەتتەرى جانە الداعى جوسپارلارى سينتەزدەلگەن بولاتىن.
ەلباسى قازاقستاننىڭ بولاشاعىن «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىنىڭ ورىندالۋىمەن بايلانىستىرادى. رەسپۋبليكامىزدا وسىنداي تاريحي مىندەتتەردى شەشۋ ءۇشىن تابيعات, شيكىزات, عىلىم, تەحنيكا جانە ادام رەسۋرستارى جەتكىلىكتى. ماسەلە ەل حالقىنىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا توپتاسۋىندا, تاريحي باعدارلامانى ورىنداۋ ىسىنە ءبىر كىسىدەي بولىپ جۇمىلۋىندا.
ۇلتتىق يدەيالار: ەل حالقىنىڭ ەتنوسارالىق تاتۋلىعى, ساياسي تۇراقتىلىق, قوعامدىق-الەۋمەتتىك كەلىسىم, قازاق ءتىلىنىڭ دامۋى بولسا, وسى قۇندىلىقتاردىڭ بارلىعىن وزىنە جيناقتاعان باعدارلاما ءىس-قيمىل قايناركوزىنە اينالۋدا. ونى قولداۋ, ىسكە اسىرۋ ءۇشىن جان اياماي ەڭبەك ەتۋ – ءاربىر قازاقستاندىقتىڭ بورىشى جانە مىندەتى. مۇنداعى نەگىزگى باستى قوزعاۋشى كۇش تەتىكتەرىنىڭ ءبىرى الەمدىك وزىق ءبىلىمنىڭ يەسى «بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ مۇمكىندىكتەرى بولۋعا ءتيىستى. پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ «بولاشاق» حالىقارالىق ستيپەندياسىنىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويىنا بايلانىستى كەشەگى استانادا وتكەن فورۋمدا «بولاشاق» نەگىزىندە «قازاقستان-2050» جالپىۇلتتىق قوزعالىسىن قۇرۋدى ۇسىندى.
وسىنداي جاسامپازدىق مىندەتتەردى حالقىمىز «قازاقستان-2050» قوزعالىسىنا قاتىسۋ ارقىلى شەشەدى دەگەن سەنىم كۇشتى. ەلباسى وتانداستارىن جاڭا جالپىۇلتتىق قوزعالىسقا قاتىسۋعا شاقىردى. مۇنىڭ مەملەكەت الدىنداعى وزەكجاردى, تاعدىرلىق مىندەتتەردى شەشۋگە كىرىسۋى ەلدەگى زور الەۋمەتتىك جاڭارۋدىڭ باستالۋى دەپ سەنەمىز. ەلباسىنىڭ يدەياسىمەن «قازاقستان-2050» قوزعالىسى بارلىق ەڭبەك ۇيىمدارىندا زور ورلەۋ تۋدىراتىندىعى داۋسىز.
ءبىزدىڭ قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ۇجىمى مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەل اگروكەشەنىنىڭ الدىنا قويعان مىندەتتەرىن وتە جاقسى ءتۇسىنىپ وتىر. عالىمدار اۋىل شارۋاشىلىعىن جاڭارتۋ ىسىنە بەلسەنە اتسالىسۋدا. قازىر الەم حالىقتارىن الاڭداتىپ وتىرعان وتكىر ماسەلەنىڭ ءبىرى – مەملەكەتتىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى. سوندىقتان, ەلباسى «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا تابيعات رەسۋرستارىنىڭ ازايۋى جاعدايىندا قازاقستان مەملەكەتىنىڭ شەشەتىن ءمىندەتتەرىن جەكە باسىمدىق رەتىندە اتاپ كورسەتتى. بۇل ورايدا قازاقستان ءوزىنىڭ قولدا بار تابيعات رەسۋرستارىن پايدالانا وتىرىپ, تۇراقتى ەكونوميكالىق دامۋ ماسەلەلەرىن شەشۋ ۇستىندە. وسى باعىتتاعى عىلىمعا نەگىزدەلگەن يننوۆاتسيالىق ءىس-شارالار ءبىلىمدى جاس ماماندارعا جۇكتەلىپ وتىر.
قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ۇجىمى «قازاقستان-2050» قوزعالىسىن قولدايدى, ونىڭ يدەيالارىن قۋاتتاپ, ەل حالقىن بيىك تاريحي بەلەستەردى باعىندىرۋعا شاقىرادى.
تىلەكتەس ەسپولوۆ,
قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى,
قر ۇعا اكادەميگى.
الماتى.
جاڭالىق جاقسىلىعىن قوسا اكەلدى
ەلباسى «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا: «اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمىنە بۇگىنگىدەي ءوسىپ وتىرعان جاھاندىق سۇرانىس جاعدايىندا ول اۋقىمدى جاڭعىرتۋدى قاجەت ەتەدى», دەدى. بۇل ءۇشىن ەل اگروونەركاسىپ قىزمەتكەرلەرىنە ازىق-ت ۇلىك نارىعىنىڭ كوشباسشىسى بولۋدى جانە اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىسىن ارتتىرۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن ەگىستىك الاڭىن ۇلعايتۋعا باسا نازار اۋدارۋدى تاپسىردى. جاڭا تەحنولوگيالار ەنگىزۋ ەسەبىنەن سول الاڭى ۇلعايتىلعان ەگىستىكتىڭ ءتۇسىمىن مولايتۋ مىندەتىن دە قويدى.
جۋالىلىق ديقاندار سياقتى ءبىز دە تىرلىگىمىزدى اق ەگىستەن باستاعانبىز. ال 2000 جىلدان باستاپ كارتوپ وسىرۋمەن شۇعىلدانا باستادىق. العاشىندا 2 گەكتار جەرگە كارتوپ ەكتىك. بۇگىندە ونىڭ كولەمى 150 گەكتارعا ۇلعايدى. قوجالىعىمىزدا بارلىعى 385 گەكتار جەر بولسا, سونىڭ 185 گەكتارى سۋارمالى القاپ. قالعانىنا كۇزدىك بيداي مەن ارپا ەگەمىز.
ءىنىم نۇرجىگىت قاراعاندى وبلىسىنداعى «استرا-اگرو» اۋىل شارۋاشىلىعى كاسىپورنىنان كارتوپ ءوسىرۋدىڭ يننوۆاتسيالىق جوباسىن الىپ كەلدى. قازىر ونى گەرمانيانىڭ جاڭا تەحنولوگياسىمەن ەگىپ, جيناپ, سورتتايمىز. بۇرىن ءار گەكتاردان 120-170 تسەنتنەردەن كارتوپ جيناساق, جاڭا تەحنولوگيا بويىنشا ونىڭ كولەمىن 250-350 تسەنتنەرگە جەتكىزدىك. ال بۇرناعى جىلى نيدەرلاندىداعى كارتوپ تۇقىمىن دايىندايتىن فيرمامەن كەلىسىمشارتقا وتىرىپ, 50 توننا ەليتالىق كارتوپ ساتىپ الدىق. ءونىمدى ساقتايتىن قويمامىز دا بار. ول دا يننوۆاتسيالىق تاسىلمەن جاسالعاندىقتان جەلدەتكىشى, جىلىتقىشى بار, بوراندىنىڭ اق قار, كوك مۇزىندا كارتوپقا قاجەتتى تەمپەراتۋرانى جاقسى ۇستاپ تۇرادى.
ءبىز قازىر ونىمدەرىمىزدى تىكەلەي وتكەرۋدەن بولەك, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ارقىلى كەيبىر مەكەمەلەردى ازىق-ت ۇلىكپەن قامتاماسىز ەتە باستادىق. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا يننوۆاتسيا تۋرالى وتە دۇرىس ايتتى دەپ بىلەمىن. ويتكەنى, مىنە, يننوۆاتسيالىق جاڭالىق ءبىزدىڭ ومىرىمىزگە جاقسىلىعىن قوسا اكەلىپ وتىر.
كەرىمقۇل بەگاليەۆ,
«زىليحا» شارۋا قوجالىعىنىڭ توراعاسى.
جامبىل وبلىسى,
جۋالى اۋدانى,
تۇكتىباي اۋىلى.
كەلەشەك كەلبەتى
مەن قازاقستاندا جاس كەزىمنەن تۇرامىن. وقىدىم, قىزمەت ىستەدىم, ءوستىم, وركەن جايدىم. قازاقستانمەن بىرگە قيىندىقتى دا, قىزىق ءومىرىمدى دە بىرگە كورىپ كەلەمىن. مەنىڭ جۋرناليستىك قىزمەتىمە قىرىق جىلدان اسىپ كەتتى. وبلىستىق ورىس ءتىلدى «كوستانايسكيە نوۆوستي» گازەتىن باسقارعانىما 27 جىل بولىپتى. مەن ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» جولداۋىندا قارالعان ماسەلەلەردى تەك ءوز باسىما عانا قاتىستى السام دۇرىس پىكىر بولماس ەدى. ويتكەنى, مەن پەندە رەتىندە جاسارىمدى جاساعان اداممىن. بىراق بۇلاي ايتقىم كەلمەيدى. قازاقستاندى دامىتۋدى جاھاندىق دەڭگەيدە قاراعان وسى ستراتەگيالىق قۇجاتتا الداعى ۋاقىتتا اتقاراتىن ىستەردى ءبىز باستاپ بەردىك. ەڭ باستىسى, ۇرپاقتارىمىز ونى جالعاستىرادى.
مەن ۋكراين حالقىنىڭ وكىلىمىن. وبلىستا, رەسپۋبليكادا ءبىراز ۋكراين تۇرامىز. سونىڭ بارلىعى دا قازاقستاننىڭ بولاشاعىنا سەنىمدى. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى تەك قازاقستاندا عانا ەمەس, وزگە ەلدەردە دە بار. الايدا, كوپتەگەن مەملەكەتتەردە ول قوعامدىق ۇيىم عانا بولىپ سانالادى. ال قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قوعامدىق ۇيىمنان ءمانى تەرەڭدە جاتىر, ول رەسمي ينستيتۋت بولىپ ەسەپتەلەدى. مۇنىڭ ءوزى قازاقستاندى ءوزىنىڭ كىشى وتانىنا بالايتىن وزگە ۇلت وكىلدەرى ءۇشىن ارقا سۇيەيتىن تاۋ سەكىلدى. رەسپۋبليكامىزدى جايلاعان ۇلتتاردىڭ بىرلىگى بولعاندا عانا ەلىمىز نىعايا تۇسەتىنىن نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ءاردايىم ايتىپ ءجۇر. قازاقستان بىزگە بارلىعىن دا جاسادى, ەندى ءبىز ەلگە نە بەرەمىز؟ مەنىڭ دە, مەنىڭ قانداستارىمنىڭ دا الداعى ۇستار باعىتى وسى بولۋى كەرەك.
ءوز باسىم «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى تۋرالى ويلاعاندا, جاس ءارىپتەستەرىمە قىزىعا قارايمىن. سولار ەلباسىمىزدىڭ وسى جولداۋىندا ايتىلعان باعىتتاردى الداعى ومىرىنە تەمىرقازىق ەتىپ ۇستاناتىن بولادى, ونى جۇزەگە اسىرادى. ولار سول ءۇشىن دە باقىتتى. جولداۋدا كادر ماسەلەسى تۋرالى ايتىلعان بولاتىن. ال ول جاستارعا ساپالى ءبىلىم بەرگەندە شەشىمىن تابادى. بۇل ورايدا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ جاستارعا بارلىق جاعدايدى جاساپ وتىر. الداعى ۋاقىتتا يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى مەڭگەرۋ, شەتەلدىك ماماندار تاجىريبەلەرىنەن ءتالىم الۋ دا جاستاردىڭ, ونىڭ ىشىندە جاس جۋرناليستەردىڭ دە ەنشىسى بولىپ تابىلادى. جاستاردىڭ بولاشاعى ولارعا ك ۇلىمدەپ قاراعانداي بولادى. ستراتەگيادا ايتىلعان باعىتتاردى ءار قازاقستاندىق قاستەرلەپ ۇستاسا, مەملەكەتىمىز دامي بەرمەك.
سەرگەي حارچەنكو,
الەۋمەتتانۋ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەسى.
قوستاناي.
ءبارى وزىمىزگە بايلانىستى
«قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن ىسكە اسىرۋدىڭ باستى كىلتى ەسەلى ەڭبەك دەپ بىلەمىن. ەلباسىمىز قازاقستاندىقتارعا ارناعان ءوزىنىڭ ءسوزىنىڭ بىرىندە جاقسى جۇمىس ىستەگەن ادام جاقسى تۇرادى دەگەن بولاتىن. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ناقىلعا بەرگىسىز وسى ءسوزى مەن ستراتەگيا جولدارى اراسىندا تىعىز بايلانىس بار. ەگەر ءبىز ءبارىمىز ءبىر جاعادان باس, ءبىر جەڭنەن قول شىعارىپ جۇمىلا ەڭبەك ەتپەسەك, ستراتەگيا وزىنەن ءوزى ىسكە اسا سالمايدى عوي. باعدارلامالىق باستى قۇجات وسىلايشا تەك ەڭبەك ارقىلى ومىرىمىزگە دەندەپ ەنە الادى. تورىمىزگە ەمىن-ەركىن قادام باسا الادى.
ەرىنبەگەن ادام ءوزىنىڭ ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسىن كورىپ قانا قويماي, وتباسى بيۋدجەتىن تولتىرادى, ءارى ەلباسى بەلگىلەپ بەرگەن جاڭا ساياسي باعىتتىڭ ىرگەتاسى نىق بولۋىنا وزىندىك ۇلەسىن قوسادى. مىسالى, مەن ءۇي قۇستارىن ءوسىرۋ ارقىلى وزىمە دە, تۇتاستاي قازاقستاندىق قوعامعا دا پايدالى ىسپەن اينالىسىپ ءجۇرمىن دەپ سانايمىن. ءناپ-نازىك بالاپاننان قاۋىرسىن قانات قۇس ءوسىرىپ شىعارعان كەزگە دەيىن ءبىراز تەر توگۋگە تۋرا كەلەدى. شىنىنا كەلسەك, بالاپاننىڭ كۇتىمى بالانىڭ كۇتىمىنەن ءبىر دە كەم ەمەس.
سارىاۋىزدار جەتىلىپ كەتۋى ءۇشىن جەم-سۋىنا دارۋمەندەر قوسىپ اۋىزداندىرامىز. مۇنىڭ ءبارى ولاردى شيراتۋ ءۇشىن قاجەت. بالالارىم ۇيرەك پەن قاز, تاۋىق سەكىلدى ءۇي قۇستارىنىڭ سوڭىندا جۇرگەن ماعان: «اپا, وسىنى قايتەسىز, ازاپتانىپ», – دەپ قويادى. ءسىرا, ولار وسى ساۋالدارى ارقىلى ەڭبەكتىڭ راحاتى مەن ءلاززاتىن ءالى تەرەڭ سەزىنبەيتىن سياقتى كورىنەدى. جىلدا جاساپ جۇرگەن كاسىبىم عوي. بالاپاندى كۇزدە سانايدى دەگەندەي وسى مەزگىلدە قۇستار ەت الىپ, ەڭبەكتىڭ زەينەتىن كورگەندەي بولامىن.
ەلباسى بەلگىلەپ بەرگەن ستراتەگيامەن تانىسقان ءار ادام وزىنە تيەسىلى كاسىپپەن اينالىسۋ قاجەتتىگىن تەرەڭ تۇيسىنە الادى. ءيا, بىرقاتار جاعدايلاردا ايتىلىپ قالىپ جاتاتىن جۇمىس جوق دەگەن ءسوز تەك سىلتاۋ عانا. مۇنداي كەرى تارتاتىن ءسوزدى وتانداستارىمىزدىڭ ارقايسىسى ءارى ىسىرىپ قويىپ, قوعامعا ماسىل بولماۋ جولدارىن ويلاستىرسا «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا قويىلعان ماقساتتار مەن مىندەتتەرگە سوعۇرلىم تەزىرەك جەتەرىمىز انىق.
قازىر ەلىمىزدە اركىمنىڭ قولىنان كەلەتىن جۇمىسپەن اينالىسۋىنا تولىق مۇمكىندىكتەر بار. ءبىز ءبارىمىز ونى ءتيىمدى تۇردە پايدالانا ءبىلۋىمىز كەرەك دەگىم كەلەدى جەكە كاسىپپەن اينالىسۋدى ماقسات ەتكەن بارشا قاراپايىم جاندارعا.
باعيلا كۇزباەۆا,
قۇس ءوسىرۋشى.
باتىس قازاقستان وبلىسى,
شىڭعىرلاۋ اۋدانى.