قاراعاندى وبلىسىندا ابايدىڭ كوشەسى مەن ەسكەرتكىشى اشىلدى

جوبا اۆتورىنىڭ ايتۋىنشا, ەسكەرت­كىشتى قۇيۋعا 5,6 تونناعا جۋىق قولا كەتكەن ەكەن. ءمۇسىننىڭ ءوزى قازاق­ستان سۋرەتشىلەر وداعى وبلىستىق فيليالىنا قاراستى كومبيناتتا جاسالعان.

اتالعان ەسكەرتكىش كونكۋرستىق نە­گىزدە ىرىكتەلىنىپ الىنىپتى جانە ونى ەسكەرت­كىشتەر مەن قۇرىلىستار جونىن­دەگى رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك كوميسسيا بەكىتكەن.

اباي ەسكەرتكىشىنىڭ سالتاناتتى اشى­لۋىنا پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى, قوعام جانە مەملەكەت قايرات­كەرى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ, اكادەميك, اباي­تانۋشى عاريفوللا ەسىم, وبلىس اكىمى جەڭىس قاسىمبەك جانە باس­قا­لار قاتىستى.

ءوڭىر باسشىسى جەڭىس قاسىمبەك بيىل وبلىستا ابايدىڭ مەرەيتويى ايا­سىندا جۇزدەگەن ءىس-شارانىڭ وتكەنىن ايتتى.

– بيىل ەلىمىز اباي قۇنانباي­ ۇلىنىڭ 175 جىلدىعىن اتاپ وتۋدە. ەل پرەزي­دەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ اتاپ وتكەن­دەي, بۇل ۇلتتىڭ رۋحاني دامۋىنا جانە حا­لىقتىڭ بىرلىگىنە يگى ىقپالىن تيگىزەدى. ۇلى اقىننىڭ وسيەتتەرى كۇنى بۇگىنگە دەيىن ءوزىنىڭ وزەك­تىلىگىن جويعان جوق. ءبىزدىڭ مىن­دەتىمىز – وسى بايلىقتى ساق­تاپ, ونى كەيىنگى ۇرپاققا جەتكىزۋ, – دەدى ج.قاسىمبەك.

ال قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى امانجول التاەۆ ءوز سوزىن­دە قازاق حالقىنا ءتان بارلىق ۇلى قاسيەت­تەردىڭ ابايدىڭ مۇراسىندا, ونىڭ دانا ويلارىندا جاتقانىنا نازار اۋداردى.

– اباي – ۇلتىمىزدىڭ بولاشاققا دەگەن ۇلى جولى, رۋحانياتىمىزدىڭ التىن دىڭگەگى. ينتەللەكتۋالدى جانە ءبىلىمدى ۇلتتى قالىپتاستىرۋ, سانانى جاڭعىرتۋ – مۇنىڭ ءبارى ابايدىڭ رۋحاني مۇراسىنىڭ قازىناسىن بىلۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. حاكىمنىڭ دانالىعى ءاربىر ادامنىڭ جۇرەگىنە مەيىرىمدىلىك ۇيالاتادى, – دەدى ايتىسكەر اقىن.

سول كۇنى  اباي قالاسىندا جەر­گىلىكتى اقىن­داردىڭ «اباي جاققان ءبىر ساۋلە...» اتتى جيناعىنىڭ تۇساۋ­كەسەرى ۇيىم­داستىرىلدى. سونى­مەن قاتار مۇحتار اۋەزوۆتىڭ الەم­نىڭ 18 تى­لىندەگى «اباي جولى» رومان-ەپو­پەيا­سىنىڭ ديسك جي­ناعى وقىر­مان­دارعا ۇسىنىلدى. كىتاپ­تاردى تسيفر­لاۋ شاحتينسك قالا­سىنىڭ ورتا­لىق كىتاپحاناسىمەن بىر­لەسىپ جۇر­گىزىلگەن ەكەن.

بۇدان كەيىن مەرەكەلىك ءىس-شارالار قاراعاندى قالاسىندا جالعاسىن تاپتى. اتاپ ايتقاندا, اكادەميك ە.بوكەتوۆ اتىنداعى قاراعاندى ۋني­­ۆەرسيتەتىندە « ۇلى ابايدىڭ مۇرا­سى – ۇرپاقتارعا تاعىلىم» اتتى حا­لىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا ونلاين رە­جىمدە ءوتىپ, وعان شەتەلدىڭ جانە ەلىمىز­دىڭ ابايتانۋشى عالىمدارى, قوعام جانە مەملەكەت قايراتكەرلەرى, زيالى قاۋىم وكىلدەرى قاتىستى.

تۇركيادان كەلگەن پروفەسسور الياز احمەت حاكىم ابايدىڭ شىعارماشىلىق مۇراسىنىڭ قازاق حالقىنىڭ باعا جەتپەس رۋحاني بايلىعى ەكەنىن ايتتى. ال ونىڭ «قارا سوزدەرىن» ۇلتتىڭ دانالىعى مەن ەلدىڭ مادەنيەتىن جاڭا دەڭگەيدە كورسەتەتىن فيلوسوفيالىق شىعارما دەپ باعالادى.

القالى جيىندا ءماجىلىس دەپۋتاتى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ اباي مە­رەيتويىنىڭ بۇكىل حالىقتىڭ مەرەيتويىنا اينالعانىن اتاپ ءوتتى.

– الەمنىڭ بىردە-ءبىر ەلىندە اقىن نەمەسە جازۋشىنى «اتا» دەپ اتامايدى. ال ءبىز ابايدى «اتا» دەيمىز. اباي ءبىز ءۇشىن تەك اقىن, اعارتۋشى, فيلوسوف, شەشەن عانا ەمەس, ول ءبىزدىڭ تۋعان اتامىز سياقتى. اباي – بۇكىل حالىقتىڭ ۇستازى! – دەدى س.ابدراح­مانوۆ.

كونفەرەنتسيادا ابايدىڭ مۇرا­سى, ونىڭ رۋحاني-ادامگەرشىلىك قۇندى­لىقتارى جانە الەمدىك ادە­بيەتتەگى شى­عار­ماشىلىعىنىڭ ءرولى تۋرالى باياندامالار وقىلدى.

سونداي-اق كونفەرەنتسيا جۇمى­سىنىڭ اياسىندا فيلولوگ-عالىم, ايتىسكەر  اقىن امانجول التاەۆ قۇ­راستىرعان «اباي» كىتابىنىڭ تۇساۋ­كەسەرى ءوتتى.

كونفەرەنتسيا سوڭىندا ل.ن.گۋ­ميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ جانىنداعى «اباي اكادەمياسى» عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى قاراعاندى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ كىتاپ­حاناسىنا «اباي اكادەمياسى» سەرياسى بويىنشا شىعارىلعان كىتاپتاردى سىيعا تارتتى.

ال بۇل وقيعادان ءبىر كۇن بۇرىن كەن­شىلەر استاناسىندا اباي ەسىمىن يەلەنگەن كوشەنىڭ قۇرمەتىنە ارنالعان سال­تاناتتى ءراسىم ءوتتى. ءىس-شاراعا قا­­­تىس­قان قاراعاندى قالاسىنىڭ اكىمى ەرما­عانبەت بولەكپاەۆ ۇلى وي­شىل­­دىڭ شىعا­ر­ما­لارىن قۇرمەتتەۋ جانە ناسيحات­تاۋ­دىڭ قاسيەتتى پارىز ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى.

– اباي – ەلىمىزدىڭ ماقتانىشى عانا ەمەس, ول الەمدىك دەڭگەيدەگى دانىشپان. ونىڭ جۇمىستارى ءالى كۇنگە دەيىن بارشامىز ءۇشىن رۋحاني قاينار كوزى بولىپ تابىلادى, – دەدى قالا باسشىسى.

قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ونەر قايراتكەرى, حالىقارالىق اباي كلۋبى سىي­لىعىنىڭ لاۋرەاتى, اقىن سەرىك اقسۇڭ­قار ۇلى حاكىمگە ارنالعان ولەڭ وقىدى.

– مەن پۋشكين, گەتە سياقتى الەم­نىڭ بارلىق كلاسسيك اقىندارىنىڭ شىعار­مالارىن وقىدىم.  بىراق اباي شىعارمالارى – بۇل ءتۇپسىز تەرەڭ  شىعار­ماشىلىق تۇڭعيىق, – دەدى اقىن.

سونداي-اق اتالعان ءىس-شاراعا Dacia رۋمىن ەتنومادەني ورتالىعى جاس­تار قاناتىنىڭ جەتەكشىسى الەكساندر ۋر­ماشوۆ تا قاتىسىپ, قالادا ۇلى اقىن­­نىڭ ەسىمىمەن اتالعان كوشە بارىنا قۋا­نىشتى ەكەنىن جەتكىزدى.

– ۇلى ويشىل ابايدىڭ ەڭبەگى مەن رۋحانياتقا قوسقان ۇلەسى بۇكىل الەمدە مويىندالعان. بيىل بۋحارەستتە اباي ءبيۋستىنىڭ اشىلۋى ءوتتى. بۇل دەگەنىڭىز قازاقستاننىڭ ۇلتتىق جاڭعىرۋعا دەگەن ۇمتىلىسىن بۇكىل الەم قولدايدى دەگەن ءسوز, – دەدى ا.ۋرماشوۆ.

ءىس-شارانىڭ سوڭىندا اباي كوشە­سىنىڭ بويىنداعى حاكىمنىڭ ەڭسەلى ەسكەرت­كىشىنە گۇل شوقتارى قويىلدى.

ەسكە سالار بولساق, قاراعاندى وبلىسىندا ءبىر قالا مەن اۋدان, 77 كوشە جانە 12 مەكەمە اباي ەسىمىمەن اتالادى ەكەن. ال كەنشىلەر استاناسىنداعى بۇرىنعى لەنين كوشەسى بيىلعى جىل­دىڭ قىركۇيەك ايىندا  اباي اتىنداعى كوشە بولىپ وزگەرتىلگەن بولاتىن.

قاراعاندى وبلىسى