«قازمەديا ورتالىعىندا» پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا بەرگەن تاپسىرمالارى مەن ايتقان سىن-ەسكەرتپەلەرى تۋرالى ءوز ويىن سەناتور ۆلاديمير بوبروۆ ورتاعا سالدى.
«قازمەديا ورتالىعىندا» پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا بەرگەن تاپسىرمالارى مەن ايتقان سىن-ەسكەرتپەلەرى تۋرالى ءوز ويىن سەناتور ۆلاديمير بوبروۆ ورتاعا سالدى.
كونستيتۋتسيالىق زاڭناما, سوت جۇيەسى جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى كوميتەتىنىڭ مۇشەسى ۆلاديمير بوبروۆ ۇكىمەت پەن پارلامەنت اراسىنداعى زاڭ شىعارۋ جۇمىستارىنا بايلانىستى كوپتەگەن ولقىلىقتاردىڭ بەتىن اشىپ, ەلباسىنىڭ سىندارىن جانداندىرا ءتۇستى. ەلباسى ءوزىنىڭ سوزدەرىندە, جولداۋلارىندا پارلامەنت پەن ۇكىمەتكە ەلىمىزدىڭ زاڭناماسىن جەتىلدىرۋ تۋرالى ۇنەمى ناقتى تاپسىرمالار بەرەدى, دەپ باستادى ول ءوزىنىڭ ءسوزىن. «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ حV سەزىندەگى سوزىندە دە, ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا دا پرەزيدەنت وسى ماسەلەلەرگە قاتتى كوڭىل اۋدارىپ, كوپتەگەن ولقىلىقتار تۋرالى ايتتى.
– ەندى مەن سىزدەرگە ۇكىمەت پەن پارلامەنتتىڭ وسى, زاڭ شىعارۋ سالاسىنداعى بىرلەسكەن جۇمىستارى تۋرالى ايتىپ بەرەيىن, دەپ جالعادى ءسوزىن دەپۋتات. – ۇستىمىزدەگى جىلعا ءبىزدىڭ قاراۋىمىزعا ۇكىمەتتەن 49 زاڭ جوباسى ءتۇسۋى كەرەك ەدى, بۇگىنگى كۇنگە دەيىن سونىڭ 29-ى عانا ءتۇستى. تەك 4-اق جوبا ءوزىنىڭ ۋاقىتىندا, ال بىرەۋى مەرزىمىنەن بۇرىن كەلدى. بۇلار ەندى قاراجاتقا بايلانىستى (بيۋدجەت, ۇلتتىق قور كەپىلدىگى, سالىق جانە ت.ب.) زاڭ جوبالارى. ال قالعان زاڭ جوبالارىنىڭ ءبارى دە كورسەتىلگەن مەرزىمىنەن كوپ ۋاقىت كەشىگىپ تۇسەدى. ءبىزدىڭ ەڭ باستى مىندەتىمىز – قابىلداناتىن زاڭداردىڭ ساپالىلىعىن جوعارى دارەجەگە جەتكىزۋ عوي. ءبىز وسى مىندەتتى ورىنداۋعا بارىمىزدى سالىپ-اق باعامىز. الايدا, ساپالى زاڭ قابىلداۋعا مۇمكىندىك بەرمەيتىن پروبلەمالار تۋرالى ايتايىن. بىرىنشىدەن, قابىلداناتىن زاڭ جوبالارىنىڭ مازمۇندىق بازالارى تۇراقتى تۇردە جەتىلدىرىلمەگەن كۇيدە جەتكىزىلەدى. وسىنىڭ ءوزى زاڭ قابىلدانعان بويىندا تولىپ جاتقان وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلاردى ەنگىزۋگە ءماجبۇر ەتەدى. بىزدە وسى ۋاقىتقا دەيىن 313 زاڭ قابىلدانسا, سونىڭ 210-ىنا ۇكىمەت وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزگەن. ماسەلەن, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى زاڭناماعا – 15, جەكە كاسىپكەرلىك تۋرالى زاڭعا 22 رەت تولىقتىرۋلار مەن وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. ال اكىمشىلىك كودەكسكە ەنگىزىلگەن وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار رەكوردتى جاعدايعا جەتتى. بۇل زاڭناماعا 50 رەت (!) وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلدى.
ال, بىزدە كاسىپكەرلىك قايدان تۇراقتى جۇرگىزىلسىن, ەگەر ولاردىڭ باسشىلىققا الاتىن زاڭناماسىنا 20 رەت وزگەرىس ەنگىزىلسە, دەدى سەناتور ودان ءارى كۇيىنگەنىن جاسىرا الماي. پارلامەنت زاڭ جوباسىن تۇتاسىمەن كەرى قايتاراتىن مىسالدار دا بولدى. ماسەلەن, مەملەكەتتىك بيۋدجەتتىڭ ورىندالۋىن باقىلايتىن ەسەپ كوميتەتى تۋرالى زاڭ جوباسى ەلىمىزدىڭ كونستيتۋتسياسى مەن پرەزيدەنت تۋرالى زاڭعا قايشى كەلەتىن بولعاندىقتان, كەرى قايتارىلدى. بىزدەگى ەكىنشى تۇراقتى پروبلەما: زاڭ جوبالارىنا لايىقتى عىلىمي ساراپتىڭ جاسالماۋى. بۇل ماسەلە دە تالاي رەت كوتەرىلدى, پارلامەنت دەپۋتاتتارى ساۋال دا جاسادى, الايدا, جىل سايىن ساراپشىلارعا بىرنەشە ملرد. تەڭگە بولىنگەنىنە قاراماستان, عىلىمي ساراپتامانىڭ ساپاسى وتە تومەن. ءتىپتى, ساراپتامانىڭ ناقتى ادامداردىڭ مۇددەسى ءۇشىن جاسالاتىن فاكتىلەرى دە كەزدەسىپ قالادى. ماسەلەن, پارلامەنتكە مۇناي ونىمدەرىنە بايلانىستى وپەراتسيالاردى جۇرگىزۋ تۋرالى نەگىزگى زاڭعا جاسالعان وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار تۋرالى زاڭ جوباسىنا قاتتى سىندار ايتىلعان عىلىمي ساراپتاما ءتۇستى. ەكى اپتادان كەيىن ءدال سول جوباعا ەكىنشى ءتۇرلى عىلىمي ساراپتاما ساپ ەتە قالدى. مۇندا, العاشقىدا ايتىلعان سىنداردىڭ ءبىرى دە جوق. ال ەكەۋىنە دە قول قويعان ءبىر ادامدار؟! مىنە, وكىنىشكە قاراي, بىزدە وسىندايلار دا بولادى. كەيبىر عىلىمي ساراپتامالار 1-2-اق كۇندە جاسالادى. ارينە, ونداي ساراپتامانىڭ ساپاسى تۋرالى ءسوز ايتۋعا دا بولمايدى.
ودان ءارى سەناتور زاڭداردىڭ ىسكە اسىرىلۋى تۋرالى ۇكىمەت قابىلدايتىن زاڭنامالىق اكتىلەر تۋرالى ايتتى. ولاردى قابىلداۋعا دا وتە كوپ ۋاقىت كەتەدى ەكەن. ماسەلەن, ۇكىمەت جەكە كاسىپكەرلىك تۋرالى زاڭدى ىسكە اسىرۋ جونىندەگى زاڭنامالىق قۇجاتتى دايىنداۋعا ءتورت اي ۋاقىت جۇمساپتى. 2009 جىلى حالىقتىڭ دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ تۋرالى كودەكس قابىلدانعان, ونى دا ىسكە اسىرۋ ءۇشىن كوپتەگەن نورمالار قابىلدانۋى كەرەك ەدى. الايدا, ءالى كۇنگە سونىڭ كوبى قابىلدانباپتى, دەمەك, زاڭ جۇمىس ىستەمەيدى دەگەن ءسوز. ال زاڭ بويىنشا وسى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەر پارلامەنتكە زاڭ جوباسىمەن بىرگە ءتۇسۋى كەرەك كورىنەدى. «بىراق بىزدە ول جاسالمايدى», دەدى سەناتور ءسوزىنىڭ سوڭىندا.
جاقسىباي سامرات,
«ەگەمەن قازاقستان».