• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
02 قاراشا, 2013

اعايىنمەن ارالاستىق دەڭگەيى جوعارى

354 رەت
كورسەتىلدى

كەشە پرەمەر-مينيستر سەرىك احمەتوۆ قىرعىز رەسپۋبليكاسىندا رەسمي ساپارمەن بولدى. ۇكىمەت باسشىسى ساپارى اياسىندا بىرقاتار كەزدەسۋلەر وتكىزىپ, قازاقستان-قىرعىزستان ۇكىمەتارالىق كەڭەسىنىڭ كەزەكتى وتىرىسىنا قاتىستى.

كەشە پرەمەر-مينيستر سەرىك احمەتوۆ قىرعىز رەسپۋبليكاسىندا رەسمي ساپارمەن بولدى. ۇكىمەت باسشىسى ساپارى اياسىندا بىرقاتار كەزدەسۋلەر وتكىزىپ, قازاقستان-قىرعىزستان ۇكىمەتارالىق كەڭەسىنىڭ كەزەكتى وتىرىسىنا قاتىستى.

سوناۋ زامانداردان اۋىلى ارالاس, قويى قورالاس قىرعىز اعايىنداردىڭ قازاق ەلىنە دەگەن ىقىلاسى قاشاننان جوعارى. باۋىرلار بۇل جولى دا قوناقجاي قالىپتان بۇلجىمادى. قازاقستان دەلەگاتسياسىن «ماناس» اۋەجايى­نان مارە-سارە كۇتىپ الىپ, قالىپ­تاسقان ءداستۇر بويىنشا ەكى ەلدىڭ ءانۇرانى شىرقالدى. بۇدان سوڭ قازاقستان پرەمەر-ءمينيسترى قىرعىزداردىڭ «الا-ارچا» مەملەكەتتىك رەزيدەنتسياسىنا اتباسىن بۇردى. وندا قىرعىزستان پرەزيدەنتى المازبەك اتامباەۆ كۇتىپ وتىرعان بولاتىن.

ا.اتامباەۆپەن كەزدەسۋ شاعىن قۇرامدا ءوتتى. وندا ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستىڭ, اتاپ ايتقاندا, ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق سالالارداعى ارىپتەستىكتىڭ قازىرگى جاعدايى مەن پەرسپەكتيۆالارى تالقىلاندى. تاراپتار بارلىق باعىتتار بويىنشا قازاقستان-قىرعىزستان قارىم-قاتىناسىن ودان ءارى نىعايتۋ مەن جانداندىرۋعا ءازىر ەكەندىكتەرىن ءبىلدىردى.

س.احمەتوۆ قازاقستاننىڭ قىرعىزستانمەن سىندارلى قارىم-قاتىناستى جالعاستىرۋعا ىنتالى ەكەنىن جانە ءتۇبى ءبىر ەكى ەلدىڭ دوستىق پەن تاتۋ كورشىلىككە نەگىزدەلگەن ەكىجاقتى قارىم-قاتىناسىن ىرعاقتى دامىتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.

س.احمەتوۆ بۇدان سوڭ قازاقستان-قىرعىزستان ۇكىمەتارالىق كەڭەسىنىڭ ءتورتىنشى وتىرىسىنا قاتىستى. كەڭەس وتىرىسى بىلتىر استانادا وتكەن بولاتىن. بۇل – ەكى ەل اراسىنداعى بارلىق باعىتتارداعى بايلانىستاردى رەتتەپ, ىنتىماقتاستىعىن جۇزەگە اسىراتىن ماڭىزدى شارا. وندا ەلدەردىڭ ساۋدا-ەكونوميكاكالىق قارىم-قاتىناسىن دامىتۋ باعىتىنداعى كەلىسىمدەر جاسالىپ, قۇجاتتارعا قول قويىلادى.

كەڭەس وتىرىسى ادەتتەگىدەي شاعىن قۇرامدا باستالدى. وندا س.احمەتوۆ قىرعىزستان پرە­مەر-ءمينيسترى جانتورو ساتى­بالديەۆپەن كەزدەسىپ, ەلدەر ارا­سىن­داعى ساۋدا-ەكونوميكالىق, مادە­ني-گۋمانيتارلىق ىقپالداس­تىعىن ودان ءارى دامىتۋ باعىتتارىن جەتىلدىرۋ جايىندا پىكىر الماس­تى. سونىمەن قاتار, كەڭەيتىلگەن قۇرامداعى وتىرىستىڭ كۇن ءتار­تىبىنە شىعارىلعان وزەكتى ماسە­لە­لەر جايىندا وي ءبولىستى.

س.احمەتوۆ ءوز كەزەگىندە قازاقستان مەن قىرعىزستاننىڭ جوعارى دەڭگەيدەگى ەكونوميكالىق ارىپتەستىگىن اتاپ ءوتتى. ءبىز ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستىڭ, ءبىرىنشى كەزەكتە, ساۋدا-ەكونوميكالىق ارىپتەستىكتىڭ اۋقىمدى ماسەلەلەرى بويىنشا سىندارلى سۇحبات جۇرگىزۋگە دايىنبىز. ءبىزدىڭ ەلدەرىمىز اراسىندا ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرۋ ءۇشىن ۇلكەن الەۋەت بار, سونىمەن بىرگە, بىرلەسىپ شەشەتىن ماسەلەلەر تۇر, دەدى قازاقستان پرەمەر-ءمينيسترى. سونداي-اق, ول ۇكىمەت باسشىلارى دەڭگەيىندەگى كەزدەسۋدىڭ استانا مەن بىشكەك اراسىنداعى ەكىجاقتى ارىپتەستىكتى جانداندىرۋ ءۇشىن قوسىمشا سەرپىن بەرەتىنىنە سەنىم بىلدىرەتىنىن جەتكىزدى.

ال قىرعىزستان ۇكىمەتىنىڭ باسشىسى ج.ساتىبالديەۆ قىرعىزستان مەن قازاقستان اراسىندا تۇپتەپ كەلگەندە ۇلكەن پروبلەما جوق. مەن العا قويعان ماقساتتارعا بىرلەسىپ جەتۋدىڭ شەشىمدەرىن تاباتىنىمىزعا ۇمىتتەنەمىن, دەدى. سونداي-اق, ول ەكى ەل اراسىنداعى ساۋدا اينالىمىنىڭ بۇگىندە ميلليارد دوللاردىڭ ۇستىنە شىعۋى قازاقستان مەن قىرعىزستاننىڭ ىنتىماقتاستىق بايلانىستارىنىڭ ءتيىمدى جۇزەگە اسىرىلۋ ناتيجەسى دەپ باعالادى. ول بۇل كورسەتكىش ودان ءارى ءوسىپ, بيىل بىلتىرعى مەجەدەن دە اسىپ تۇسەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.

قازاقستان مەن قىرعىزستان اراسىنداعى ساۋدا اينالىمى جىل وتكەن سايىن ارتىپ كەلەدى. ماسەلەن, بىلتىرعى جىلدىڭ وزىندە ساۋدا 1 ملرد. 58,9 ملن. اقش دوللارىن قۇرادى. بۇل 2011 جىلعى وسى كەزەڭمەن سالىستىرعاندا 41 پايىزعا جوعارى. ال تاۋار اينالىمى 924 ملن. اقش دوللارىن قۇراپ, 31,8 پايىزعا ءوستى. قازاقستاننىڭ قىرعىزستانعا ەكسپورتى 2012 جىلدىڭ قاڭتار-جەلتوقسان ايلارىندا 725,9 ملن. اقش دوللارىن قۇراعان. بۇل 2011 جىلعى وسى كەزەڭمەن سالىستىرعاندا 43 پايىزعا جوعارى. يمپورت كولەمى 2012 جىلدىڭ قاڭتار-جەلتوقسان ايلارىندا 333 ملن. اقش دوللارىن قۇرادى, بۇل 2011 جىلعى وسى كەزەڭمەن سالىستىرعاندا 37,6 پايىزعا ارتىق. ال ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ قاڭتار-تامىز ايلارىنداعى ساۋدا اينالىمى 630,5 ملن. اقش دوللارىن قۇرادى. بۇل وتكەن جىلعى وسى كەزەڭمەن سالىستىرعاندا 106,1 پايىز بولىپ تابىلادى.

كەڭەيتىلگەن قۇرامداعى وتىرىستا ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق سالالار بويىنشا ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كولەمدى ماسەلەلەر تالقىلاندى. ايتالىق, وتكەن جىلعى ءۇشىنشى وتىرىستا قارالعان كەلىسىمدەر مەن حاتتامالاردىڭ ىسكە اسىرىلۋى, ەكونوميكا, كەدەندىك باقىلاۋ اياسىنداعى, كولىك قاتىناسى, قورشاعان ورتانى قورعاۋ, شەكارالىق جانە كوسموستىق بايلانىس اياسىنداعى ىنتىماقتاستىقتاردى جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى, ونەركاسىپ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق, ەنەرگەتيكا, گاز سالاسى, اۋىل شارۋاشىلىعى جانە باسقا دا سالالار بويىنشا اۋقىمدى ماسەلەلەر قارالدى. بۇل وتىرىسقا قازاقستاننان اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ا.مامىتبەكوۆ, كولىك جانە كوممۋنيكاتسيالار ءمينيسترى ا.جۇماعاليەۆ, توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى ۆ.بوجكو, يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار ۆيتسە-ءمينيسترى ا.راۋ, قارجى ۆيتسە-ءمينيسترى ر.دالەنوۆ, مۇناي جانە گاز ۆيتسە-ءمينيسترى ب.اقشولاقوۆ, ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتى جوسپارلاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ت.جاقسىلىقوۆ, قورشاعان ورتانى قورعاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ە.ناسانباەۆ, سونداي-اق, باسقا دا مينيسترلىكتەر مەن ۆەدومستۆولار وكىلدەرى, جامبىل وبلىسى مەن «KEGOC» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ باسشىلىعى قاتىستى.  

شاعىن جانە كەڭەيتىلگەن قۇرامداعى وتىرىستار اياقتالعان سوڭ ەكى ەلدىڭ ۇكىمەت باسشىلارى جۋرناليستەر الدىنا شىعىپ, ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزدى. وندا ءتورتىنشى وتىرىستىڭ ماڭىزدىلىعى ايتىلىپ, تالقىلانعان ماسەلەلەر جايىندا مالىمدەلدى. ۇكىمەت باسشىلارى وتىرىستاردا كەلىسىلگەن شەشىمدەردىڭ قابىلدانۋى ەكى ەلدىڭ دە حالقىنا ايتارلىقتاي پايدا اكەلەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.

وتىرىس قورىتىندىسىندا قازاقستان-قىرعىزستان ۇكىمەت­ارا­لىق كەڭەسى 4-وتىرىسىنىڭ حاتتاماسىنا جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارجى مينيسترلىگى مەن قىرعىز رەسپۋبليكاسى قارجى مينيسترلىگىنىڭ اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلدى.

دينارا بىتىكوۆا,

«ەگەمەن قازاقستان» – بىشكەكتەن.

سوڭعى جاڭالىقتار