ۇستاز دەگەن ۇلاعاتتى ۇعىمعا شىن لايىقتى جانداردىڭ يگى ىستەردى ۇندەمەي ءجۇرىپ تىندىراتىنىنا تالاي كۋا بولدىق. سونداي جاننىڭ ءبىرى – عالىم, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقىتۋشىسى, دوتسەنت دامەگۇل باياليەۆا.
جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىندە ءبىلىم بەرگەن ءار وقىتۋشىنىڭ وزىندىك قولتاڭباسى, ءوز جولى مەن باعىندىرعان بيىگى بار. الايدا سولاردىڭ ىشىندە جان-جاعىنا ادەمى جىميىسىمەن جىلىلىق شاشىپ, ءار ستۋدەنتىن مەيىرىمىنە بولەپ جۇرەتىن دامەگۇل اپايدىڭ ورنى ەرەكشە. ۇلى ابايدىڭ: «ادامنىڭ ادامشىلدىعى ەڭ الدىمەن جاقسى ۇستازدان» دەگەن ءسوزى بار. وسى تۇرعىدان كەلگەندە مەن ۇستازدان جولى بولعان شاكىرتتەردىڭ ءبىرىمىن. سەبەبى دامەگۇل سەردالىقىزى 2000-2005 جىلدارى بىزگە «باسپاسوزدەگى ۇلتتىق مادەنيەت, سالت-ءداستۇر, ادەت-عۇرىپ ماسەلەلەرى», ء«بىلىم رەفورماسى جانە ءباسپاسوز», «قازاق باسپاسوزىندەگى ءتىل مەن ستيل» دەگەن ارنايى پاندەر بويىنشا ءدارىس وقىدى, مەنىڭ باكالاۆر جانە ماگيسترلىق ديپلومدىق جۇمىستارىما عىلىمي جەتەكشىلىك ەتتى. ديپلومدىق جۇمىستىڭ تاقىرىبىن بەكىتۋدەن باستاپ, قورعاۋعا دەيىنگى ارالىقتا جەتەكشىلىك جاساپ قانا قويماي, شىن مانىسىندە جاناشىرلىق تانىتقان ۇستازىمنىڭ تاباندىلىعى مەن تالاپشىلدىعى تالاي نارسەگە ۇيرەتتى. ەڭ الدىمەن, جاۋاپكەرشىلىككە, تياناقتىلىق پەن تارتىپكە باۋلىدى.
قازىرگى تاڭدا جۋرناليستيكا سالاسىندا قانداي دا ءبىر جەتىستىككە قول جەتكىزسەم, وعان اپايىمنىڭ قوسقان ۇلەسى زور. ويتكەنى, وقۋ بىتىرەر جىلى «رەسپۋبليكالىق «ساقشى» گازەتىنە ءتىلشى كەرەك ەكەن. مەن سەنى ۇسىندىم. بارىپ كور. قولىڭنان كەلەدى», دەپ سەنىم ارتىپ, ارقامنان قاعىپ شىعارىپ سالعان ءساتى ءالى كۇنگە دەيىن كوز الدىمدا.
اپايدىڭ ەل ەرتەڭى, ۇلت بولاشاعى, جاستاردىڭ مۇمكىندىگى تۋرالى ءار ءسوزى بىزدەرگە قۋات بەردى. ء«وز مۇمكىندىگىڭدى شىڭداي ءتۇسۋ كەرەك» دەگەننەن جالىقپايتىن ۇستازدىڭ جاقسىلىققا تولى كەڭەسى كوڭىلگە قاشاندا سەنىم ۇيالاتادى. كويلەگى دە, كوڭىلى دە تاپ-تازا جۇرەتىن ۇستازدىڭ دارىسىنەن, ءومىردىڭ وزىنەن الىنعان اڭگىمەسىنەن كەيىن جانىڭ دا, تابيعاتىڭ دا تازارىپ قالاتىن. ءوزىڭدى تاۋ قوپارىپ, تاس جارىپ تاستارداي, كەدەرگىلەرگە قاراماستان بيىككە ەش قيىندىقسىز شىعارداي جەڭىل سەزىنەتىنسىڭ. ءسوزدىڭ قۇدىرەتى, ۇستازدىڭ بەرىك ۇستانىمى دەگەن وسى بولار...
«قازىرگى قازاق باسپاسوزىندەگى ۇلتتىق مادەنيەت, سالت-ءداستۇر جانە ءتىل, ستيل ماسەلەلەرى» وقۋ قۇرالىنىڭ اۆتورى دامەگۇل سەردالىقىزى ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ۇلىقتاي ءجۇرىپ بىزدەرگە قازاق ءباسپاسوزىنىڭ قىرى مەن سىرىن, ءمانى مەن ماڭىزىن ۇعىندىردى. ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى دارىپتەگەن ءار ماقالانى نازاردان تىس قالدىرمادى. ءدارىس شەڭبەرىندە شەكتەلمەي, قازاق قىزىنا كەرەك كەڭەسىن دە ايتاتىن, ۇلتقا قاجەت ۇلاعاتتى سوزدەردى دە ساناعا ءسىڭىرىپ وتىردى. ەڭ باستىسى – ۇستاز بىزگە ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ماقتانىش ەتە ءبىلۋدى دە ۇيرەتتى.
بويىمىزداعى تىلگە, ستيلدىك تالداۋعا دەگەن جىلت ەتكەن شوقتى كورىپ, ونى وزىنشە جالىنعا اينالدىرعان دامەگۇل اپايدىڭ تاباندىلىعىنا قارىزدارمىز. ماقالانى تاقىرىپتىق تۇرعىدان تالداپ, جانرلىق ەرەكشەلىگىن ەكشەۋ, ءجۋرناليستىڭ تىلدىك تابيعاتىن, ستيلدىك وزگەشەلىگىن ساۋاتتى ساراپتاۋ – مىنە, وسىنىڭ بارلىعىن بويعا دارىتقان ۇستاز بىزگە ەڭ ءبىرىنشى «جازۋعا قۇرمەتپەن قاراۋ قاجەت» ەكەنىن ۇقتىردى. قازاق جۋرناليستيكاسىنىڭ عىلىمي نەگىزىن قالاۋعا اتسالىسقان ۇستازدىڭ ءار سوزىنەن قازاقىلىق, اڭگىمەسىنەن ۇلتقا دەگەن جاناشىرلىق ەسىپ تۇراتىن. قازاق باسپاسوزىندەگى ۇلتتىق قۇندىلىقتى زەرتتەي ءجۇرىپ, سانامىزدا كومەسكىلەنە باستاعان عۇرىپ پەن سالتتى جاڭعىرتۋعا زور ەڭبەك ەتتى.
ۇمبەتباي اعا ءۋايديننىڭ: «ادەمى ادام ادەمى, ادەپتى ادام ادەمىدەن دە ادەمى» دەگەن جاقسى ءبىر ءسوزى بار ەدى. دامەگۇل اپاي ەسىمە تۇسكەندە وسى سوزدەر ويىما ورالا بەرەدى. سەبەبى, اپاي – شىن مانىسىندە ادەپتى ءارى ادەمى ۇستاز. ول كىسىدەن ءبىلىم العان التى جىلدا بىرەۋگە داۋىس كوتەرىپ ۇرىسقانىن, اشۋعا بەرىلىپ, ارتىق ءسوز ايتقانىن كورگەن ەمەسپىن. ۇرىسپاي-اق زيالىلىعىمەن ۇيالتاتىن. كىشىپەيىلدىك تانىتسا دا ەسىرتىپ, داڭدايسىتىپ قويمايتىن.
اپاي بىزگە, اسىرەسە, قىزدار قاۋىمىنا ساناعا ساڭىلاۋ تۇسىرەر سۇبەلى سوزىمەن عانا ەمەس, ءجۇرىس-تۇرىسى, كيىم كيۋ ۇلگىسىمەن دە ونەگە بولدى. سابىرلى قالپىندا باپپەن سويلەپ وتىرىپ-اق تەنتەكتى تەزگە سالاتىن. ءتالىمى مول اڭگىمەسىمەن جاننىڭ مىسىن باسىپ, وزىنە ءتانتى ەتەتىن. سول سەبەپتى دامەگۇل اپايدىڭ جانىندا ولپى-سولپى جۇرۋگە ۇيالاتىنبىز, ءار ءسوزىمىزدى سالماقتاپ سويلەۋگە تىرىساتىنبىز. بويىنا كيىمىن جاراستىرىپ قانا كيىپ, جىميىپ قانا ك ۇلىپ وتىرىپ ءدارىسىن جۇرگىزەتىن ادەبىنەن اجىراماعان اپاي وزگە وقىتۋشىلاردىڭ ورتاسىندا وسى قاسيەتتەرىمەن كوزگە وتتاي ىستىق كورىنەدى. مىنەز سۇلۋلىعى مەن كەلبەت كەلىستىگى دە تەرەڭ تابيعاتىنان ەكەنىن ۇقتىق. ءوز باسىم ۇستازىما قاتتى ەلىكتەيتىنمىن. ءبىلىم-بىلىكتىلىگىنە عانا ەمەس, ايەل, انا, جار بەينەسىندەگى بيىكتىگىنە تامسانا قارايتىنمىن. قازاق قىزى, ۇلتتىق نامىس, ۇلتتىق قۇندىلىق تۋرالى شىنايى جاناشىرلىقپەن ايتقان ءار ءسوزى ۇياتتىڭ داۋىسىنداي بولىپ ەستىلەتىن. ۇلتتىڭ بولاشاعىن ەڭ ءبىرىنشى قىزدىڭ ار-وجدانىمەن بايلانىستىراتىن اپايدىڭ: «سەندەردىڭ ەر ازاماتتارعا قاراعاندا ارقالاعان جۇكتەرىڭ سالماقتىراق. ويتكەنى, جار رەتىندە شاڭىراعىڭدى شايقالتپاۋ, جۋرناليست رەتىندە ۇلتتىڭ جوق-جىتىگىن ۇدايى تەكسەرىپ تۇرۋ دەيتىن مىندەتتەرىڭ بار», دەگەن ءسوزى ءالى كۇنگە دەيىن جادىمىزدا جاتتالىپ قالعان.
ءار ستۋدەنتكە قۇرمەتپەن قاراۋى – ۇستازدىڭ بىزگە اسەر ەتكەن باستى ونەگەسى وسى ەدى. وقىتۋشى رەتىندە الدىندا وتىرعان ءار ستۋدەنتتىڭ بويىنداعى كەمدىكتى ەمەس, ەڭ الدىمەن كەڭدىكتى بايقايتىن, جىلت ەتكەن جاقسى قاسيەتى بولسا سونى جانىپ, ودان سايىن جارقىراتا تۇسۋگە تىرىساتىن. ءسوزى سىنىق, ءىسى تۇزىك اپايدىڭ كىسىلىك كەلبەتىنە ءتان تاعى ءبىر قىمبات قىرى – قاراپايىمدىلىعى ەدى. ال ۇستازدىقتىڭ تازا تابيعاتى تەك وسىنداي ادامي قاسيەتتەرمەن ۇيلەسىم تابارى انىق.
جەتپىس دەيتىن مەرەيلى جاسقا كەلگەن ۇستازىم – دامەگۇل سەردالىقىزىنىڭ شاكىرتتەرىنىڭ تەك ىزگى ىستەرىنە كۋا بولىپ, عيبراتتى عۇمىر كەشۋىنە تىلەكتەسپىن. ۇستاز ءۇشىن بۇدان ارتىق ەش قۇرمەت قاجەت ەمەس.
بانۋ ءادىلجانوۆا
نۇر-سۇلتان