ۇلىتاۋ اۋدانىنىڭ ورتالىعىنداعى « ۇلىتاۋ» ۇلتتىق تاريحي-مادەني جانە تابيعي قورىق-مۋزەيىندە كونە زامان تاريحىنان سىر شەرتكەن اسا قۇندى جادىگەر بار. ول – كەزىندە جوشى حان كەسەنەسى كۇمبەزىنىڭ ۇشار باسىندا قويىلعان قۇببا.
قۇببا دەگەننىڭ ءوزى اراب ءسوزى ەكەن, ماعىناسى «كۇمبەز» دەگەندى بىلدىرەتىن كورىنەدى.
قۇندى جادىگەر 1973 جىلى ۇيىمداستىرىلعان ەكسپەديتسيا كەزىندە جوشى حان مازارىنان تابىلعان. مامانداردىڭ ۇيعارىمى بويىنشا, قۇببا XV عاسىردا كەسەنەدەگى كىشى كۇمبەزدىڭ توبەسىنە ورناتىلعان بولسا كەرەك. كەيىن كۇمبەز قيراعاندا قۇببانىڭ قالدىعى سول جەردەگى ءۇيىندىنىڭ استىندا قالىپ قويعان.
«قۇببانىڭ سىرتىنا كوگىلدىر گلازۋر جىلتىراق جالاتىلعان. كۇمبەزدىڭ توبەسىندەگى ويىققا ءبىر ءىزدى سىزىق ارقىلى ورتاسىنا اعاش وزەكشە كيگىزىلىپ, وزەكشەنى مىقتى ۇستاپ تۇرۋى ءۇشىن ىشىنە «الەباستر» ەرىتىندىسى تولتىرىلعان. وكىنىشكە قاراي, قۇببانىڭ ەڭ جوعارعى بولىگى جوعالعان. ال ەڭ تومەنگى بولىگى كۇمبەزدىڭ وزەكشە وتەتىن ويىعىن جاباتىن توڭكەرىلگەن توستاعان تۇرىندە بولعان. ونىڭ ۇستىنە ءتۇبى جوق ء«مۇيىزدى» ىدىسقا ۇقسايتىن, تومەنگى تار جانە جىڭىشكە تارتىلعان مويىنى بار دوڭگەلەك دەنەلى ىدىس كيىلەدى. وعان كيىلەتىن ۇستىڭگى بولشەگىندە ەكى جاعىنان ء«مۇيىزدىڭ» جوعارى يىلگەن ءىزىنىڭ قالدىعى ساقتالعان. ال ەڭ جوعارعى جارتى اي ەكى ءمۇيىز بەينەسىندە اشەكەيلەنگەن», دەپ سۋرەتتەيدى جادىگەردىڭ سيپاتىن مۋزەي ديرەكتورى باقتيار قوجاحمەتوۆ.
قۇببا 2009 جىلدان 2011 جىلعا دەيىن كوشپەلىلەردىڭ مادەني مۇراسى ماسەلەلەرى جونىندەگى رەسپۋبليكالىق عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتا بولىپتى. اتالعان ينستيتۋت جابىلعاننان كەيىن, 2011 جىلى « ۇلىتاۋ» ۇلتتىق تاريحي-مادەني جانە تابيعي قورىق-مۋزەيىنە ساقتاۋعا بەرىلگەن.
قاراعاندى وبلىسى,
ۇلىتاۋ اۋدانى