جەتى جاسىندا جۇيرىك مىنگەن

داۋلەت حالىق ۇلى – بايگەگە ات قوسىپ جۇرگەن ەل ازاماتتارىنا تانىس ەسىم. جالىندى جاس. ەكى مۇشەلدى ەندى ەڭسەرگەن ول ءى.جانسۇگىروۆ اتىنداعى جەتىسۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە جۋرناليستيكا ماماندىعى بويىنشا ءبىلىم الۋدا. بىلىمگەر بولسا دا سوناۋ بالاۋسا شاعىنان جىلقى باپتاۋ ىسىمەن اينالىسىپ كەلەدى. شاباندوز رەتىندە دە ءوزى باپتاعان سايگ ۇلىكتەرمەن سان مارتە توپ جارعانى بار.

–كەشەگى كەزەڭدەگى ات باپتاۋ تاسىلدەرى بۇگىندە وزگەرىسكە ۇشىرادى. وعان ءداۋىردىڭ دامۋى اسەر ەتسە كەرەك, – دەيدى داۋلەت حالىق ۇلى. – زاماناۋي قوراجاي, جاتتىقتىرۋ تەحنيكالارىنىڭ قوعامعا ەنۋى مەن اسىل تۇقىمدى, تازا قاندى, ارابى, اعىلشىن جىلقىلارىنىڭ قازاق جەرىنە جەرسىڭدىرىلىپ, بايگەگە ءتۇسۋىن سونىڭ باستى سالدارى دەپ ويلايمىن. ءتىپتى, وزىنەن تۋعان جانۋارعا, شەشەسىنە شاباتىن «تەكسىز» اتتار دا شارشى توپتا شاشاسىنا شاڭ قاپتىرماي ءجۇر. الايدا بۇل ايتىلعان دۇنيەلەر بايگەنىڭ, ۇلتتىق ات سپورتىنىڭ سۇرقىن قاشىرىپ, ءباسىن تومەندەتىپ تۇر دەي المايمىز. دەسە دە, ۇلتتىق كوزقاراسپەن بايىپتاساق قازاقى قازاناتتاردىڭ الاماننان كورىنبەي, كورىنسە دە باعى جانباي كەلە جاتقانى قىنجىلتادى.

بايگە دەسە ىشكەن اسىن جەرگە قوياتىن داۋلەت حالىق ۇلى ارابى مەن اعىلشىن, اسىل تۇقىمدى مەن قازاناتتىڭ شاتىسۋىنان پايدا بولعان بۋدانداردىڭ قازاقى جىلقىعا دەس بەرمەي كەلە جاتقاندىعىن دا العا تارتتى. دەگەنمەن, ءاربىر تۇلپاردىڭ باعىنىڭ جانۋىنا – بابىنىڭ جاقسى بولۋى تىكەلەي بايلانىستى. قازاق جەرىنە جەرسىڭدىرىلگەن اتتاردىڭ ءبارى ۇزاق ۋاقىت بايگەگە دايىندالادى. قاراشا ءتۇسىپ, جەرگە توڭ قاتقاننان قوراعا توعىتىلاتىن تۇلپارلاردىڭ جەمشوبى, ونىڭ مولشەرى اتبەگىنىڭ قاداعالاۋىندا. بوكتىرىلگەن ارپادان باستاپ, جونىنا توسەلەر جابۋعا دەيىن جەكە باپكەردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىندە بولادى. الامانعا اي قالدى دەگەندە جۇگەندەپ, جابۋ سالىپ, باپتاي سالار كەشەگىلەردىڭ قازاناتىنداي ەمەس, اسىل تۇقىمدى سايگ ۇلىكتەرگە ۇزاق ۋاقىتتى قاجەت ەتەتىن باپ كەرەك. وسىلاي ويىن ايتقان اتبەگى ءوزى باپتاعان تۇلپارلاردىڭ قىر-سىرىن دا اڭگىمە ارقاۋى ەتتى.

تۇلپاردىڭ ءىش تارتۋى, قۇمالاق تاستاۋى قاي مولشەردە, قاي ۋاقىتتا بولاتىنىن, جاراۋى جەتكەن اتتىڭ جونى شارقاتتاي جالتىلداپ تۇراتىندىعىن, تۇپتەپ كەلگەندە, بايگەدە الدىنا قارا سالماس قىلقۇيرىقتىڭ بولمىس-ءبىتىمىن ەگجەي-تەگجەيلى بايانداعان داۋلەت حالىق ۇلى قازانات پەن جەرسىڭدى جانۋارلاردىڭ تاعى ءبىر ايىرماشىلىعىن العا تارتتى.

– بايگە ءۇشىن ۇكىلەپ ءۇمىت ارتىپ, اسىل تۇقىمدى, تازا قاندى اتتاردى ساتىپ الامىز. ونىڭ دەنى بابى مەن باعى قاتار كەلسە, يەسىنىڭ قانجىعاسىن مايلايتىنى حاق. دەگەنمەن, بايگەدەن كەيىن دە ءدۇيىم ەلدىڭ قانىن قىزدىرار كوكپار ويىنى بار ەمەس پە؟ وكىنىشكە قاراي, جەرسىڭدى جانۋارلار بايگەدەن كەيىن تۇرا الماي, ەكى-ءۇش كۇن قورادا جاتىپ قالادى. كەيبىرى ودان دا ۇزاق. ال قاسيەتىڭنەن اينالايىن قازاناتتى قىرىمنان ۇرىمگە ايداپ, ءتۇن جورتتىرىپ الامانعا تۇسىرسەڭ دە, بايگەدەن كەيىن كوكپارعا سالساڭ دا, مىڭق ەتپەيدى-اۋ. كەيدە الاماننىڭ الدىنان كەلمەگەن قازاقى اتتى سازايىن بەرەيىن دەپ, جالپى كوكپارعا دا سالىپ جىبەرگەن كەزىم بولدى. سوندا اۋىرسىنعانىن اسا قاتتى بايقامادىم.

بابالارىمىز كۇللى ەۋرازيا كەڭىستىگىنە تۇلپار تۇياعىنىڭ ءمورىن قالدىرعاندا, سول قاسيەتتى ءتول جانۋارىمىز ەمەس پە تاقىمىندا ويناعان؟! وسىلاي دەپ ىشتەي تەبىرەنە بىراۋىق وي قۇشاعىندا قالىپ, بۇگىنگە دەيىن 100-دەن اسا بايگەگە ات قوسىپ, سونىڭ الپىس-جەتپىسىندە ۇزدىك ۇشتىكتەن كورىنگەن داۋلەت حالىق ۇلىنىڭ اتبەگىلىك ونەرگە قانىمەن ارالاسىپ, جانىمەن كىرىگىپ كەتكەنىنە سۇيسىنە تۇسكەندەي بولدىق.

الماتى وبلىسى كوكسۋ اۋدانىنا قاراستى اقتەكشە اۋىلىندا قوڭىرتوبەل تىرشىلىك كەشىپ جاتقان حالىق پەن دۇيسەبالانىڭ بەس بالاسىنىڭ ءبىرى, اتبەگى داۋلەت: «كەيدە ارۋلارمەن تىلدەسسەم دە, اڭداۋسىز ات جايلى اڭگىمە ايتىپ قالاتىنىم بار. بۇل قانعا سىڭگەن ادەتىم شىعار», – دەپ جىلى جىميادى. جىميا تۇرىپ, بولاشاقتا دا جىلقى جانۋارىن باپتاۋدى جالعاستىرا بەرەرىن, قازاقتىڭ ۇلتتىق ات سپورتىنا وزىندىك ۇلەسىن قوسۋعا تىرىساتىندىعىن تىلگە تيەك ەتتى. جۋرناليستيكا سالاسىندا ءبىلىم الىپ جاتقان ول قازاناتتىڭ قاسيەتى تۋرالى ەڭبەك جازارىن دا ىشتەي جوسپارلاپ جۇرگەندىگىن اتاۋسىز قالدىرمادى.