بولات بايكەنىڭ ايگىلى جازۋشى شىڭعىس ايتماتوۆتىڭ «اق كەمە» اتتى پوۆەسىنىڭ نەگىزىندە تۇسىرگەن وسى اتتاس ءفيلمىنىڭ سوڭعى ساحناسىن قايتالاپ كورۋگە جۇرەگىم داۋالامايتىن ەدى. ۇلكەندەردىڭ لاس ارەكەتتەرى مەن قاتىگەزدىگىنەن شوشىنىپ قاشقان جەتى جاسار قۇيتتاي بالانىڭ اپپاق جانىمەن تەك اق كەمە عانا ۇندەسە الار ەدى. ءوزى ءومىر ءسۇرىپ وتىرعان ورتا – كىشكەنە عانا قورىقشىلار ءۇيى, اينالا اسەم تابيعات ونى قانشالىقتى ەلىكتىرىپ سۇيىندىرگەنىمەن, سول جەردى مەكەندەگەن ءار پەندەنىڭ باقاستىعى, پەندەشىلىگى كۇشتىنىڭ ءالسىزدى جانشىپ, جاسىتقىسى كەلىپ تۇراتىن ارەكەتتەرى – ول ورتانى دا لايلاپ جىبەرگەندەي كورەتىن. سودان جابىققان ساتتە ىرگەدەگى كول ۇستىنەن ءوزىنىڭ اق كەمەسىن ىزدەيتىن. ول اق كەمەدە ءوزى جاقسى كورەتىن تاماشا جان, اعەدىل جان – اكەسى ماتروس بولىپ قىزمەت ەتەتىنىنە قۇدايداي سەنەتىن... اق كەمە ىرگەگە تۇمسىق تىرەپ توقتاعان كۇنى اق كوكەسىمەن تابىسىپ, مىنا ابىگەر دۇنيەنى گۇل جايناتۋعا اسىق-تىن. ءتىپتى, قاتتى ساعىنعاندا ءوزى-اق بالىققا اينالىپ, دەمدە جەتىپ بارسام دەپ ويلايتىن ەدى...
مەن قايتالاپ كورگىم كەلمەيتىن سول ءفيلمنىڭ فينالى – شىم-شىتىرىق ءتۇس, اپان-توپان الەم بالانىڭ اق ارمانىن عانا ەمەس, وعان ىلەسكەن كورەرمەن – ءبىز پاقىردىڭ دا جاناشىر كوڭىلىن تىعىرىققا تىرەپ, بەلگىسىزدىككە باستاپ كەتەر ەدى...
بولات شامشيەۆ... قىرعىز حالقىنىڭ عانا ەمەس, قازاق حالقىنىڭ دا كينو ونەرىن ءبىر بەلەستەن اسىرىپ, شىڭعا تارتقان سۋرەتكەر. قىرعىز جۇرتىندا كينورەجيسسەرلەر مەليس ۋبۋكەەۆ بايكە مەن ءتولومۋش وكەەۆ بايكەنىڭ ءىزىن باسقان, وزىندىك ءىرى فيلمدەرى ەگىز حالىقتىڭ عانا ەمەس, بۇكىل كەڭەس ەلىنىڭ رۋحاني كولىن تولتىرعان سۋرەتكەر. ول كىسىنىڭ فيلمدەرى شىن مانىندە بلوكباستەرگە اينالىپ, كەڭەس وكىمەتىنىڭ كەڭ قارجى قازانىن دا مايمىلدەتكەن بولاتىن.
داڭقتى رەجيسسەردىڭ اتىن ەستىپ, ونەرىن قىزىقتاعانىم تىم ەرتە باستالعان ەدى.
مەنى كينو ونەرىنە ىنتىق قىلعان ەكى فيلم بار. ەكەۋى دە ۇلتتىق فيلم. ەكى دۇنيەگە دە ۇلى مۇحاڭنىڭ – مۇحتار اۋەزوۆتىڭ شىعارمالارى نەگىز بولعان. ءبىرى – ت.وكەەۆتىڭ «كوكسەرەك» ءفيلمى. العاش رەت تۋعان اعام باقىتبەككە ەرىپ, جاڭا كلۋبتىڭ قاراڭعى زالىندا, كىشكەنە ادىمىما شاق ەمەس, تاۋداي باسپالداقتارىنا شالىنىپ ءجۇرىپ بارىپ, وتىرىپ, تاماشالاعان تۋىندىم. ەكىنشىسى سول, بويىم ۇيرەنگەن سوڭ, كلۋبقا ءوزىم بارىپ كورگەن «قاراش-قاراش وقيعاسى».
اۋىلدا وستىك. وقيتىنىمىز – كىتاپ, قىزىقتاپ كورەتىنىمىز – كينو. ول كەزدە ەكرانعا ءار شىققان فيلم ۇلكەن وقيعا-تىن. بولات بايكەنىڭ «قاراش-قاراش وقيعاسى» ءفيلمىنىڭ دۇنيەگە كەلگەنىنە ءبىراز جىل بولسا دا جىل ارالاتىپ اۋىل كلۋبىنا كەلىپ تۇراتىن. كەلگەن سايىن كورەمىز. ەش جالىققان ەمەسپىز. ونىڭ ءوز سەبەبى بار ەدى. العاش ۇلكەن ەكراننان تاماشالاپ ۇيگە ورالعانىمدا اكەم جۇزىمە بارلاي قاراعان:
– قاي كينونى كورىپ كەلدىڭ؟
– «قاراش-قاراش» قوي...
– جاقسى فيلم, ءيا؟
– كۇشتى فيلم! – دەيمىن مەن ماساتتانىپ. ارى قاراي ونىڭ «كۇشتى» جەرلەرىن اڭگىمەلەي باستادىم. وزىنە (باقتىعۇلعا) قارسى شاپقان بايدى (جاراسباي عوي) قاق جۇرەكتەن اتىپ سالاتىنىن. وعان قاراپ قاسقايىپ تۇراتىنىن. سوسىن اتى سۋعا اعىپ كەتكەندە ونىڭ قالاي ەڭكىلدەپ, جانۋار دا قيماي جىلايتىنىن اڭگىمەلەيمىن. ونىڭ عاجاپ باتىرلىعىن سۋرەتتەيمىن. اكەم لەكىتكەن مەنىڭ ءسوزىمدى بولۋگە ءماجبۇر:
– ول كينو ءبىزدىڭ اۋىلدا تۇسىرىلگەن عوي؟
– قويىڭىزشى, – دەيمىن مەن تاڭعالىپ, – شىنىمەن بە؟
– ءيا, مىنا «شۇباربايتالدا» تۇسىرىلگەن.
«شۇباربايتال» – ءبىزدىڭ اۋىلعا, سول كەزدەگى جامبىل وبلىسى, كراسنوگور اۋدانى, كيروۆ كولحوزىنا تيەسىلى (قازىر قورداي اۋدانى, كەنەن اۋىلى) قىستاۋ. الماتى قالاسىنان بىشكەككە قاراي جول تارتساڭىز, تاسپاداي تارتىلعان تاس جولدىڭ وڭ جاعىن الا قارت الاتاۋدىڭ سىلەمى ءبىرىنىڭ باۋىرىنا ءبىرى تۇمسىق تىعىپ, سوزىلىپ جۇرەدى دە قويادى. ءبىزدىڭ اۋىلدى شەكەلەي وتەتىن ۇلكەن تاس جولعا جاقىن ءبىر اڭعاردا «شۇباربايتال» بۇيىعىپ جاتار ەدى. ءبىر جاعى بەتەگەلى بەل, ارى قاراي وركەشتى تاۋ, كوگالدى, كورىكتى ءبىر تاماشا جەر.
– انا باقتىعۇلدىڭ اتى اعىپ كەتەتىن جەر دە ءبىزدىڭ اۋىلدا تۇسىرىلگەن بە؟ – دەيمىن مەن ۇمىتتەنىپ.
– جوق, ول باسقا جەردە تۇسىرىلسە كەرەك, ءبىزدىڭ وڭىردە ونداي اساۋ, بۋىرقانعان وزەن جوق قوي... قىرعىزستان-اۋ شاماسى...
«شۇباربايتالداي» شۇرايلى جەردە نەگە ونداي وزەن جوق دەپ ءسال-ءپال وكىنىپ قالام.
– وندا ءبىزدىڭ اۋىلدان نىسانباي اعاڭ ويناعان, – دەيدى اكەم.
– قاي جەرىندە؟
– انا ء«سۇيىنشى» دەپ شاۋىپ كەلگەندە, اتىن جەتەكتەپ كەتەتىن شە؟ سول نىسانباي عوي؟
نىسانباي ءبىزىڭ اۋىلداعى داڭقى اسقان وزات شوپان ەدى. قاق-سوقپەن ءىسى جوق, بىرتوعا ادامداي كورىنەتىن, ونداي ۇلكەن كينودا قالاي وينادى ەكەن دەپ تاڭعالادى بالا كوڭىل.
كەيىن ول كينونى نەشە قايتارا كورسەم دە نىسانباي اعامدى بايقاي الماي-اق قويدىم. قىزىق كينونىڭ شىتىرمان وقيعاسىنا ەلىتەم بە, جوق, توپ ادامنىڭ (ماسسوۆكانىڭ) اراسىنان اداسىپ قالام با, ايتەۋىر, كوزىمە ىلە المادىم. ءتىپتى, كەيىن تاسپاسى قولعا تۇسكەن سوڭ جاي اينالدىرىپ, توقتاتىپ بايقادىم: شەكەسى جالت ەتەدى ەكەن دە مۇرتىنان ك ۇلىپ, اتتىڭ باسىن بۇرا جەتەكتەپ, كادردان عايىپ بولادى ەكەن. ول دا قۋانىش.
جاس كەزدەن وقىعان كىتاپ, كورگەن كينومنىڭ اۆتورلارىن كوڭىلگە ءتۇيىپ جۇرەتىن ەدىم, ءفيلمدى جازعان ستسەنارشىلاردىڭ قاتارىنان اكىم ءاشىموۆ دەگەن ەسىم-سويدى كوڭىلگە جازىپ العانمىن. بىراق مەنىڭ كينو ينستيتۋتىندا ۇستازىم بولاتىن, ۇلكەن جازۋشى-دراماتۋرگ, كينوگەر – اكىم تارازي ەكەنىن كەيىن بىلدىك ارينە.
ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى تەاتر جانە كينو ينستيتۋتىنىڭ كينودراماتۋرگيا بولىمىنە وقۋعا تۇسكەن سوڭ, بۇرىنعى بالا كوڭىلمەن سيپاي كورگەن فيلمدەرىمىزدى قايىرا, سارالاپ قاراي باستادىق. نەگىزگى تاقىرىپ «قاراش-قاراش وقيعاسى» بولعان كەلەسى ءبىر ساباقتا اكىم اعايدان فيلم تۋرالى كەڭىرەك سۇراۋدىڭ رەتى تۇسكەن. اعاي دا ول ءفيلمنىڭ قالاي دۇنيەگە كەلگەنىن ەرەكشە ريزالىقپەن ەسىنە الار ەدى. فيلم ستسەناريىنىڭ جازىلۋ ءۇردىسى, قۇرىلىمى مەن فورمالىق ىزدەنىستەرىنە دەيىن تاپتىشتەپ تۇسىندىرەتىن. رەجيسسەرعا دەگەن ءىلتيپاتى دا ەرەكشە-ءتىن:
– وندا ول جاپ-جاس, سەندەر قۇرالىپتاس جىگىت ەدى, ەلىكتىڭ اسىعىنداي شيرىعىپ, ءۇيىرىلىپ تۇراتىن, – دەيدى اكىم اعاي.
– جاس بولعاندا نەشەدە ەدى, – دەيمىز ءبىز.
– جيىرما بەس... جيىرما التىلاردا بولار...
مەن ىشتەي ساۋساق بۇگىپ ساناي باستايتىنمىن. «قازىر جيىرما تورتتەمىن. ۋاقىت كەلىپتى عوي. ءبىر-ەكى جىلدىڭ اينالاسىندا ءبىز سونداي دارەجەگە جەتە الامىز با؟».
– ول وعان دەيىن «ماناسشى» دەگەن كەرەمەت دەرەكتى-كوركەم فيلم ءتۇسىرىپ, وداق كولەمىندە بايگەدەن كەلىپ, اۋىزعا ءىلىنىپ ەدى, – دەپ, اعايىمىز ودان بەتەر «قورقىتىپ» قويادى.
اتالعان وقۋ ورنىندا «كينودراماتۋرگيا ستيليستيكاسى» مەن «رەجيسسۋرادان» ءدارىس وقىعان جازۋشى, كينورەجيسسەر ساتىبالدى نارىمبەتوۆ ۇستازىمىزدىڭ دا بولات بايكەنىڭ شىعارماشىلىعىنا دەگەن ىقىلاسى ەرەكشە ەدى. الپىسىنشى جىلداردىڭ ورتا شەنىندە «قازاقفيلم» كينوستۋدياسىندا ەرەكشە رۋحاني سىلكىنىس بولعانى بەلگىلى. سول جىلداردا كينو ونەرىنە ۇلتتىق ورنەك, قازاقى قالىپ بەرگەن ءبىراز قادامدار جاسالدى. كينوستۋديانىڭ رەداكتسيا القاسىنا ۋاقىتىندا-اق اتتارى اۋىزعا ءىلىنىپ, قازاق ادەبيەتىنە ءىرى تولقىن رەتىندە قوسىلعان ءبىر شوعىر تالانتتار: اكىم ءاشىموۆ (تارازي), ءابىش كەكىلباەۆ, قاليحان ىسقاقوۆ, اسقار سۇلەيمەنوۆتەر كەلگەن ەدى. ماسكەۋدە قۇپتالعانىمەن «قىرعىزفيلمدە» تۇراق تاپپاي, «قازاقفيلمدە» بويىنا قان جۇگىرگەن «قاراش-قاراش وقيعاسى» ءفيلمىنىڭ جولى داڭعىل بولا كەتكەن جوق. ءبىرىنشى كۇدىك بولات شامشيەۆكە تۇسكەن ەدى. بۇرىن ۇلكەن كوركەم فيلم ءتۇسىرىپ كوزگە تۇسپەگەن, ستۋدەنت ورىندىعىنان جاڭا تۇرعان, ءتۇبىت مۇرت بوزبالاعا قازاق ادەبيەتىنىڭ كلاسسيكالىق تۋىندىسى سانالاتىن مۇحتار اۋەزوۆتىڭ ۇلى شىعارماسىن وپ-وڭاي ۇستاتىپ جىبەرە قويۋعا تارتىنعان ەدى. سول تۇستا ارينە جوعارىدا اتالعان قازاق ادەبيەتىنىڭ بۇگىنگى اڭىزدارى رەجيسسەردى قولداي ءبىلدى. اسقار سۇلەيمەنوۆ فيلم رەداكتورى بولىپ, جاس رەجيسسەرگە قولداۋ ءبىلدىرىپ, رۋحتاندىرىپ وتىردى. اسقارعا ەتەنە, بار-جوعى ماسكەۋدىڭ كينو ينستيتۋتىنىڭ ەكىنشى كۋرس ستۋدەنتى, بۇگىنگى مەتر ساتىبالدى نارىمبەتوۆتى بولاتتىڭ جانىنا قوسقان دا سول اسقار سۇلەيمەنوۆتىڭ قامقورلىعى. جالىنداپ تۇرعان, ءتۇسىرىلىم الاڭىنا دەگەن ىقىلاسى ءورت – ساتىبالدى اعايىمىزدى ءتۇسىرىلىم توبىنا قالاي قوسارىن بىلمەگەن اسقار مەن بولات بايكە ونى «بالا تاربيەشىسى» دەگەن قيسىنمەن ەنگىزىپتى. ساتىبالدى اعا بۇگىندە قازاق-قىرعىز كينو ونەرىنىڭ كلاسسيكاسىنا اينالعان دۇنيەنى جاساۋشىلاردىڭ قۇرامىندا – ۇلكەن مەكتەپ بولعانىن ءاردايىم ايتىپ وتىرادى.
قازاق-قىرعىزدى رۋحاني قۇندىلىقتارمەن سۋسىنداتقان «قاراش-قاراش وقيعاسىنان» وزگە بولات بايكە تالاي قۇنارلى دۇنيەلەردى ومىرگە اكەلدى. «قاسقىردىڭ اپانى» ءفيلمى نەگە تۇرادى؟! ءبىر بايقاعانىمىز, سوناۋ العاشقى فيلمىنەن باستاپ بولات شامشيەۆ قازاق پەن قىرعىز اكتەرلەرىنىڭ باسىن قوسىپ, توقايلاستىرعان دۇنيەلەر تۋدىردى. ەل كينو ونەرىندە اسا بايقالماعان تالانتتاردى ءبىر قازاندا قايناتىپ, تالانتتارىن جارقىراتا كورسەتۋگە جاعداي جاسادى. كەنەنباي قوجابەكوۆ, ليديا كادەنوۆا, ۆەنەرا نىعماتۋللينا, قۇدايبەرگەن سۇلتانباەۆ سەكىلدى اكتەرلەر قىرعىز فيلمدەرىندە جاڭا قىرىنان كورىنىپ, قوس ەل كورەرمەندەرىنىڭ, ول عانا ەمەس, بۇكىل وداق كورەرمەندەرىنىڭ ورتاق كوز قۋانىشىنا اينالىپ جاتتى. بولات شامشيەۆ تۇسىرگەن فيلمدەر شىن مانىندەگى ۇلتتىق دۇنيەلەر ەدى. ۇلتتىق مىنەز بەن ۇستانىمنىڭ كەنى – ۇلت ادەبيەتىن ول كىسى باستاۋ بۇلاق رەتىندە قابىلدادى. ۇلى مۇحاڭنىڭ شىعارماسىنان باستالعان بۇل ءۇردىس كەيىن دە تولاسىن تاپقان جوق, سول كەزدە اتاعى الەمدى كەزىپ كەتكەن قىرعىز جازۋشىسى شىڭعىس ايتماتوۆتىڭ قالامىنان تۋعان دۇنيەلەر كەزەك-كەزەگىمەن ەكرانعا جول تارتىپ, كينو تىلىنە قوتارىلىپ جاتتى. «اق كەمە», «ەرتە كەلگەن تىرنالار», «بەتپە-بەت», «كوكتوبەدەگى كەزدەسۋ» فيلمدەرى سونىڭ دالەلى. بولات شامشيەۆتىڭ ءبىز باعالاعان ءبىر ەرەكشەلىگى – نەگىزى مىقتى, تاستۇعىرى بەرىك دۇنيەلەردى تابا بىلەتىنىندە, باعالاي بىلەتىنىندە, ونى جاڭا ءتۇر, جاڭا ءپىشىن بەرىپ ۇسىنا الاتىنىندا ەدى.
«مەنىڭ بويىمدا اتا-بابامنىڭ اماناتى, رۋحى قايناپ جاتىر, سونى ۇرپاققا بەرۋىم كەرەك», دەيدى بولات شامشيەۆ. ونىڭ حالتۋراعا, جەڭىل ولجاعا, ۇشپا ونەرگە جانى توزبەيتىن. كەيىن وتىز جىلعا جۋىق ۋاقىت بولات بايكە كينو ونەرىنەن قول ءۇزىپ قالدى. بۇل ونىڭ قاجىرىنىڭ مۇقالعانى ەمەس, ونىڭ تالانتىنىڭ سارقىلعانى ەمەس, بۇل – ونىڭ جوعارعى ۇستانىمىنا بەرىكتىگىنىڭ دالەلى ەدى.
قوس ەلگە دە تاۋەلسىزدىك كەلدى. سول ءولارا جىلدارى كينو ونەرى جاڭا جولعا ءتۇستى. بالاپان باسىمەن, تۇرىمتاي تۇسىمەن كەتتى. ء«شوپ تە ولەڭ, شوڭگە دە ولەڭ» بولدى. بۇل ءۇردىس كينو ونەرىنە, ونىڭ جاسالۋ جولدارىنا كەڭەس زامانىنداعىداي اسا جاۋاپتى قارايتىن بولات بايكە ءۇشىن توسىن جانە بوتەن ەدى. قىرعىزستاندا كينو ونەرى «ەركىن ءجۇزۋ» جاعدايىندا ەدى. اركىم حال-قادەرىنشە قارجى تاۋىپ, وزىندىك فيلمدەرىن جارىققا شىعارىپ جاتتى. كورەرمەندەرگە ارنالعان جەڭىل ءازىل مەن ۇساق سيتۋاتسياعا قۇرىلعان فيلمدەر كينو دەپ قابىلدانىپ جاتتى. راس, جەكە ستۋديالاردا شەت ەلمەن بايلانىسىپ, فەستيۆالداردا جەڭىسكە جەتكەن, اۆتورلىق فيلمدەردىڭ دامىعان كەزدەرىن دە جوققا شىعارا المايمىز. «وي ارت» سەكىلدى بىرلەسكەن جەكە ستۋديا قۇرىپ, جەمىستى ەڭبەك ەتكەن: اقتان ابدىقالىقوۆ (اكتان ارىم كۋبات), تەمىر ءبىرنازاروۆ, ەرنەست ابدىجاپپاروۆتار وزگەشە ءبىر توبە ارينە, بىراق ولار توپان اراسىنداعى قالتقىداي عانا توپ ەدى.
سول ءبىر اپاش-قۇپاش جىلداردا دا بولات شامشيەۆ قىرعىز حالقىنىڭ رۋحاني جوقشىسى بولدى. بەدەلىن سالىپ, ەل باسشىلارىنا ارنايى كىرىپ, «حالىقارالىق كوشپەندى جۇرت ويىندارىنىڭ» جوباسىن جاساپ, ۇلكەن, ءدۇبىرلى جارىس ۇيىمداستىردى. سول كەزدەردە مۇلدەم قۇردىمعا كەتۋگە اينالعان كوشپەلى جۇرتقا ورتاق كوكپار ويىنىنا وليمپيادالىق مارتەبە الىپ بەرە الماسا دا, ەرەجەلى ويىن رەتىندە قايتا جاڭعىرتتى. وسى كۇنگى قوس قازاندىق قۇرىپ تارتىساتىن «كوك بورۋ» ەرەجەسىن بولات بايكە العاش قاعازعا ءتۇسىرىپ, ءتۇزىپ شىققان بولاتىن. ءالى كۇنگە سول ەرەجە ويىننىڭ نەگىزى سانالادى. كوك بورۋ بۇگىندە قىرعىز اعايىنداردىڭ ءومىرىنىڭ ءبىر بولشەگىنە اينالعان. سول ارقىلى بابا رۋحىمەن تابىسىپ, ەڭسەلەرىن بيىكتەتىپ تۇعىرلارىن بەكىتە تۇسكەن. ول ويىن بويىنشا قىرعىز كوكپارشىلارى وسى كۇنگە دەيىن وزىنەن ەشكىمدى وزدىرا قويعان جوق. بۇل دا ءبىر بولات بايكەنىڭ «بابالار رۋحىنىڭ اماناتى» يەسى ەكەندىگىنىڭ كوزگە تۇسكەن كورىنىسى.
بولات بايكە كينودان ءۇمىتىن ۇزگەن جوق. بىراق تۇسىرمەدى دە. اتاقتى ورىس-گرۋزين رەجيسسەرى گ.دانەليانىڭ «قازىرگى كينولارىم قاعازدان تالپىنىپ شىقپاي جاتىر» دەگەن سىڭايدا ايتقان ءسوزى بار ەدى. كەيىنگى جىلدار بولات شامشيەۆتىڭ دە كوپ دۇنيەلەرى قاعازدا تۇنشىعىپ قالىپ قويدى. سونداي جوبالارىنىڭ ءبىرى – قىرعىز جۇرتىنىڭ اتاقتى بالبانى تۋرالى – «قوجامقۇل» كينوستسەناريى ەدى. ول نە جازسا دا, قانداي كينونىڭ جوباسىن قاعازعا تۇسىرسە دە, ۇرپاققا نە بەرەدى, قانداي جان ازىعى بولادى دەگەن سۇراقتى الدىعا قوياتىن. «اتاقتى قوجامقۇلدى بىرەۋ اتتى يىعىنا سالىپ جۇرگەن دەيدى, ءبىرى تۇيەنى ۇيىقتان شىعارىپ العانىن اڭگىمە ەتەدى, ەندى ءبىرى سوم تەمىردى يگەنىن ايتادى. مەن ءۇشىن ونىڭ ءبارى – سىرتقى كورىنىس. مەن ءبىرىنشى كەيىپكەرىمنىڭ جان دۇنيەسىنە ۇڭىلەمىن. ونىڭ ىشىندە نە قايناپ جاتىر؟ ءومىرىنىڭ ءمانى نە؟ نەگە ۇمتىلادى؟ سول قىزىق. مەن ءۇشىن ول – ادام. ماعان ادام زەرتتەۋ ماڭىزدى» دەيتىن ەدى.
ونىڭ ءبارى ارمان كۇيى كەتتى.
بولات بايكەنىڭ جوبالارى سول كۇيى مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ تابا العان جوق. سەبەبى – بەلگىسىز. مۇمكىن, بولات بايكە ىندەتىپ قۋماعان بولار. مۇمكىن, ەشكىمگە كىشىرەيىپ بارعىسى كەلمەگەن بولار... مۇمكىن... بىراق ەلى قادىرلەدى. بولات شامشيەۆ قايتىس بولعاندا مەملەكەتتىك دارەجەدە ازا تۇتتى. كوپتىڭ ىشىندە ەل پرەزيدەنتى دە ءجۇردى...
ماعان بولات بايكەم ءوزىنىڭ كورىكتى قورىعىندا اق كەمەسىن سارىلا كۇتكەن بالا سەكىلدى ەلەستەيدى... ءدال سول ءوزىنىڭ «اق كەمە» فيلمىندەگى جەتى جاسار بالاداي...
دانيار سالامات,
كينورەجيسسەر