ەلىمىزدە مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ىسكە قوسىلادى. بۇل تۋرالى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ارنايى توقتالعان بولاتىن. مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى – تەگىن مەديتسينالىق كەپىلدەندىرىلگەن كومەك كولەمى (تمككك) جانە مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ ء(مامس) پاكەتتەرىنىڭ قارجىلىق وپەراتورى. قور حالىققا كورسەتىلەتىن مەديتسينالىق قىزمەتتەردى ۇكىمەت بەكىتكەن ءتارتىپ بويىنشا ساتىپ الادى. مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىنىڭ نۇر-سۇلتان قالاسى بويىنشا فيليالىمەن كەلىسىمشارتقا وتىرعان مەديتسينالىق قىزمەت ۇسىنۋشىلاردىڭ ءبىرى – نۇر-سۇلتان قالاسى اكىمدىگىنىڭ «№6 قالالىق ەمحاناسى». ءبىز وسى ەمحانانىڭ ەمدەۋ-پروفيلاكتيكالىق قىزمەتىنىڭ باسشىسى ەسجان قاليەۆكە مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىنە قاتىستى تۇرعىنداردى مازالاپ جۇرگەن ماسەلەلەردى ساۋال رەتىندە قويعان ەدىك.
–ەسجان قاناپيا ۇلى, 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى ەنگىزىلەدى. سىزدەردىڭ ەمحانالارىڭىز بۇل وزگەرىسكە دايىن با؟
– مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى – ماڭىزدى رەفورما, دۇرىس باعىت. ءبىزدىڭ ەمحانامىز بۇل جۇيەگە تولىعىمەن دايىن. بۇگىنگى تاڭدا بارلىق قىزمەتكەرلەر بۇل رەفورمادان حاباردار.
– 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ەمحاناعا كەلگەن پاتسيەنتتەر وزدەرىنىڭ ساناتتارىن, مارتەبەلەرىن قالاي بىلەدى؟
– قازىرگى ۋاقىتتا ەمحانا قىزمەتكەرلەرى, دارىگەرلەر مەن مەيىربيكەلەر, اسىرەسە ۋچاسكەلىك دارىگەرلەر ءوز ۋچاسكەسىنە تىركەلگەن, قابىلداۋىنا كەلگەن پاتسيەنتتەرگە مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى, مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ پاكەتى, ازاماتتاردىڭ ساناتى, مارتەبەسى تۋرالى, ت.ب. تولىق اقپارات بەرىپ وتىرادى.
– جۇمىس بەرۋشىلەر تاراپىنان جارنا اۋدارىلىپ جاتقان جۇمىسكەرلەردەن, مەملەكەت قامقورلىعىنداعى 15 ساناتتان بولەك, بىزدە تىركەۋگە, ەسەپكە الىنباعان تۇلعالار دا بار. الداعى جىلى ءمامس جۇيەسى ىسكە قوسىلعاندا جارنا اۋدارماعان بۇل ازاماتتار تەگىن مەديتسينالىق كەپىلدەندىرىلگەن كومەكتەن تىس مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ پاكەتى بويىنشا مەديتسينالىق قىزمەت قاجەت بولعاندا قايتپەك؟ الدە ولارعا بەلگىلى ءبىر ارالىققا ۋاقىت بەرىلە مە؟
− مۇنداي ساناتتاعى ازاماتتارعا 2020 جىلدىڭ ءساۋىر ايىنا دەيىن ۋاقىت بەرىلەدى. ياعني, 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان ءمامس جۇيەسى ىسكە قوسىلعان كەزدە, ءساۋىر ايىنا دەيىن مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ پاكەتى بويىنشا دا كومەك الادى, بىراق وسى ارالىقتا ول جارنا اۋدارۋى ءتيىس. ال تەگىن مەديتسينالىق كەپىلدەندىرىلگەن كومەك كولەمىندە العاشقى مەديتسينالىق كومەك, جەدەل جاردەم, شۇعىل جاعدايداعى مەديتسينالىق كومەك ساقتاندىرىلعان, ساقتاندىرىلماعانىنا قاراماستان, كەز كەلگەن ناۋقاسقا كورسەتىلەدى. ەسكەرەتىن جايت, ناۋقاس ەمحاناعا مىندەتتى تۇردە تىركەلۋى كەرەك. سەبەبى قازىر مەديتسينالىق اقپاراتتىق جۇيە جاساقتالعان. ول جۇيەدە ءار پاتسيەنتتىڭ اتى-ءجونى, سىرقات تاريحى, دياگنوزى, قانداي تەكسەرۋلەردەن وتكەنى تۋرالى دەرەكتەر ەلەكتروندى دەنساۋلىق قۇجاتىندا جيناقتالادى.
– ياعني, مەديتسينالىق قىزمەتكەر پاتسيەنتتىڭ مارتەبەسىن, ساناتىن انىقتاپ ۋاقىت كەتىرمەيدى, ونىق ءبارى دەرەكقوردا بولادى, جەكە سايكەستەندىرۋ ءنومىرىن (ين) ەنگىزسە جەتكىلىكتى دەيسىز عوي؟
– ارينە.
– جالپى, مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى تۋرالى ءوز پىكىرىڭىز قانداي؟
– مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى – دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن العا دامىتاتىن رەفورما. دامىعان ەلدەردىڭ كوپشىلىگى الدەقاشان مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى بويىنشا جۇمىس ىستەيدى. مىسالى, وڭتۇستىك كورەيانى الايىق. مەديتسينا سالاسى جاقسى دامىعان. ساقتاندىرۋ جۇيەسىندە بىرتە-بىرتە باسەكەلەستىك كۇشەيەدى. باسەكەلەستىك بولعان جەردە مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ ساپاسى دا ارتادى. مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىن ەنگىزۋدەگى ەڭ باستى ماقسات تا, باعىت تا وسى – مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ ساپاسىن جاقسارتۋ, ناۋقاستارعا قولجەتىمدى جانە جوعارى دارەجەدە مەديتسينالىق كومەك بەرۋ.
– «مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى ەنگىزىلسە شەشىمىن تابار ەدى» دەگەندە قانداي دياگنوستيكالاۋ-ەمدەۋ تاسىلدەرىن, كەزەك كۇتكەن ەم-شارالاردى اتار ەدىڭىز؟ قانداي ارتىقشىلىق, تيىمدىلىك كۇتەسىز؟
– مەنىڭ ويىمشا, مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى ەنگىزىلگەننەن كەيىن, پاتسيەنتتىڭ دەنساۋلىق كورسەتكىشتەرىنە قاراي جىبەرىلەتىن, قىمبات تۇراتىن كومپيۋتەرلىك توموگرافيا, ماگنيتتى-رەزونانستى توموگرافيا سەكىلدى تەكسەرۋلەر, ۋلترادىبىستىق زەرتتەۋلەر مۇمكىندىگىنشە قولجەتىمدى بولادى.
– العاش حابارلاسقانىمىزدا ءسىزدىڭ وپەراتسيا جاساپ جاتقانىڭىزدى جەتكىزدى. تۇسىنۋىمشە, قازىر ەمحانا جاعدايىندا دا كىشىگىرىم وتالار جاسالادى, سولاي ما؟
– ءيا, سولاي. ناۋقاستار ستاتسيونارعا جاتۋ ءۇشىن كەزەك كۇتەدى. بىرىنشىدەن, وسى كەزەكتى ازايتۋ ءۇشىن, ەكىنشىدەن, ناۋقاستارعا جىلدام, ۋاقتىلى كومەك كورسەتۋ ءۇشىن, ەمحانالاردا امبۋلاتوريالىق حيرۋرگيالىق ورتالىقتار اشىلدى. بۇگىندە اۋىز-مۇرىن قۋىسى (لور), تەرى ىسىگى, شاپ جارىعى, ت.ب. سەكىلدى بىرقاتار دياگنوزدار بويىنشا لاپوروسكوپيالىق, ەندوسكوپيالىق وتالار وسى ورتالىقتا جاسالادى. بۇل – اۋقىمدى جۇمىس, ۇلكەن ەڭبەك, مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىنىڭ العىشارتتارىنىڭ ءبىرى.
– تۇرعىندار اراسىندا اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزگەن كەزدە «2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ءمامس جۇيەسى ەنگىزىلگەننەن كەيىن كەزەك بولماي ما؟, «دارىگەرلەرگە جازىلۋ كوپ كۇتتىرمەي مە؟» دەگەن ساۋالدار ءجيى قويىلادى...
– كەز كەلگەن باستاما, جاڭا رەفورما كەدەرگىسىز بولمايدى. قازىر تۇرعىندارعا مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى بويىنشا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتقانىنا قاراماستان, پاتسيەنتتەر تاراپىنان تۇسىنىسپەۋشىلىكتەر دە, قيىنشىلىقتار بولۋى مۇمكىن. وعان ءبىز دايىنبىز. ءبارى بىرتە-بىرتە جولعا قويىلادى.
– تۇرعىندار تاراپىنان نە ىستەلۋى كەرەك؟
– ءار ادام دەنساۋلىعىنا, ەڭ الدىمەن, ءوزى جاۋاپتى. سوندىقتان جۇرتشىلىق مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىنىڭ قاجەتتىلىگىن ءتۇسىنىپ, بىرگە اتسالىسۋى كەرەك. ەلىمىز, قاي سالادا بولماسىن, دامۋى ءۇشىن ءبىر ورىندا تۇرماۋى كەرەك, العا جىلجۋى قاجەت. مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى – وسى باعىتتاعى ماڭىزدى قادام. قازىردىڭ وزىندە ءبىرشاما قۇرال-جابدىقتار جاڭارتىلىپ, تولىعۋدا. ماماندارىمىز دا مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋدىڭ زاماناۋي سوڭعى تاسىلدەرىن يگەرۋدە. «جۇمىلا كوتەرگەن جۇك – جەڭىل» دەيدى قازاق, ءمامس ءوز جۇيەسىن تاۋىپ, ەلىمىزدىڭ مەديتسينا سالاسى جەتەكشى ورىنداردان كورىنەتىنىنە سەنەمىن.
اڭگىمەلەسكەن
جانارگۇل ۇمبەتوۆا,
ارنايى «Egemen Qazaqstan» ءۇشىن