ەلىمىزدە «حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى» كودەكسىنە سايكەس, كەپىلدەندىرىلگەن تەگىن مەديتسينالىق كومەك شەڭبەرىندە جوعارى تەحنولوگيالى قىزمەتتەر كورسەتىلەدى. كەيدە بىزدەگى ءادىس-ءتاسىلدىڭ قاۋقارى جەتپەگەن نەمەسە ناۋقاستار دونور تاپشىلىعىنا تاپ بولعان جاعدايدا شەتەلگە بارىپ تەگىن ەمدەلە الادى.
2012 جىلدان باستاپ قولعا الىنعان يگى ءىس ءۇشىن جىل سايىن مەملەكەت قازىناسىنان ميللياردتاپ قارجى ءبولىنىپ, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ №544 بۇيرىعى بۇلجىتپاي ورىندالىپ كەلەدى. مىسالى, بيىلعا 1,5 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. باستاپقىدا شەتەلگە ناۋقاستار 20 ءتۇرلى دياگنوزبەن جىبەرىلسە, بۇگىندە قازاقستاندىقتار 8 ءتۇرلى دەرتتىڭ تۇرىمەن عانا شەت مەملەكەتتەر مەديتسيناسىنىڭ كومەگىنە جۇگىنەدى. بۇل بىزدەگى مەديتسينانىڭ مۇمكىندىگىنىڭ ارتقانىن كورسەتەتىنى داۋسىز. سونداي-اق سوڭعى جىلدارى الەمدەگى ۇزدىك كلينيكالاردىڭ بىلىكتى ماماندارىن ەلىمىزگە شاقىرىپ, كۇردەلى وپەراتسيالاردى مەديتسينالىق ورتالىقتارىمىزدا جاساۋعا جول اشىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە ميلليونداعان قارجى ۇنەمدەلىپ قانا قويماي, پاتسيەنتتەر ءۇشىن دە قولايلى جاعداي تۋدى. بۇعان قوسا اق جەلەڭدى كاسىپ يەلەرىنىڭ ءوزارا تاجىريبە الماسۋىنا سەپتىگىن تيگىزدى.
شيپانى شەتەلدەن ىزدەگەندەرگە كۆوتا ۇلەستىرەتىن «الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى» كەاق جاقىندا تۇركياداعى «مەحمەت اكيف ەرسوي» گوسپيتالى بالالار كارديولوگياسى جانە اريتمولوگيا ءبولىمىنىڭ جەتەكشىسى ياكۋپ ەرگۇلدى جانە يزرايلدەگى «شنايدەر» بالالار مەديتسينا ورتالىعى كارديوحيرۋرگيا ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى دجوردج فرەنكەلدى ەلىمىزدىڭ باس قالاسىنا شەبەرلىك ساباعىن وتكىزۋگە شاقىردى. بىلىكتى بالالار كارديوحيرۋرگتەرى ۇلتتىق عىلىمي كارديوحيرۋرگيا ورتالىعىندا 5 جاسقا تولماعان 21 سابيگە بىرەگەي وپەراتسيا جاسادى. شەتەلدە عانا ەمدەلۋى ءتيىس بالالارعا وپەراتسيانىڭ بۇل ورتالىقتا جاسالۋى جايدان-جاي ەمەس ەدى. بىلتىر «ۇلتتىق عىلىمي كارديوحيرۋرگيا ورتالىعى» اق باسقارما توراعاسى, ەلىمىزدىڭ باس كارديوحيرۋرگى يۋري پيا زاماناۋي الەمدىك مەديتسيناعا سونى سەرپىلىس اكەلگەن CARMAT تولىق جاساندى جۇرەگىن يمپلانتاتسيالاۋ تاجىريبەسىمەن بولىسسە, الەمدە تۇڭعىش رەت سىمسىز مەحانيكالىق جۇرەك (FIVAD) ورناتۋ وپەراتسياسى دا وسى ورتالىقتا ءساتتى جاسالىپ, جاھاندى جالت قاراتتى.
جالپى, جىل باسىنان بەرى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى شەتەلدە ەمدەۋدى قاجەت ەتەتىن 121 پاتسيەنتتىڭ قۇجاتىن قاراعان. ونىڭ 30-ى وتاندىق كلينيكالاردا ەمدەلمەك. ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا, وپەراتسيالاردىڭ بارلىعى شەتەلدىك مامانداردىڭ قاتىسۋىمەن وتەدى. وعان شامامەن 222 ملن تەڭگە بولىنگەن.
ەلدە ەمدەلۋدىڭ ارتىقشىلىعى كوپ
ەلىمىزدە ەمدەۋ مۇمكىندىگى جوق سىرقات تۇرلەرىنە بەرىلەتىن كۆوتانى الۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن, قۇجاتتار تالاپقا ساي بولۋى ءتيىس. سوسىن شەتەلدىك ۇيىممەن شارت جاسالادى. ناۋقاستىڭ بارلىق شىعىندارىن تولەۋ وسى شارت نەگىزىندە جۇزەگە اسادى. بۇعان قانداي اۋرۋ تۇرلەرىنىڭ كىرەتىنىن ەگجەي-تەگجەيلى تۇسىندىرگەن «الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى» كەاق باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەرىك ءبايجۇنىسوۆ اسىرەسە 18 جاسقا دەيىنگى بالالارعا باسىمدىق بەرىلەتىنىن ايتتى.
«ەلىمىزدەگى مەديتسينانىڭ دامۋىنا بايلانىستى قازىرگى تاڭدا ناۋقاستاردى 7-8 دياگنوزبەن عانا شەتەلگە جىبەرىپ جاتىرمىز. ونىڭ قاتارىنا راديوحيرۋرگيالىق ەمدەۋ ءادىسىن (گامما-پىشاق, كيبەر-پىشاق) تالاپ ەتەتىن ميداعى, جۇيكەدەگى جانە كوزدەگى قاتەرلى ىسىكتەر, ءتىن نەمەسە اعزاسىن الماستىرۋعا مۇقتاج اۋرۋلار جاتادى. بىلتىر 86 ناۋقاستى شەتەلگە جىبەرىپ ەمدەتسەك, بيىل ولاردىڭ سانى 80-گە جەتتى. وكىنىشكە قاراي كەيبىر تۇقىم قۋالايتىن, داۋن سيندرومى, دتسپ, اۋتيزم سياقتى اۋرۋلار ەمدەلمەيدى. وعان قاجەتتى ءدارى-دارمەكتەر, وڭالتۋ ورتالىقتارى ەلىمىزدە بار. سونى دۇرىس ءتۇسىنۋ كەرەك», دەيدى ە.ءبايجۇنىسوۆ.
كۇردەلى اۋرۋلاردىڭ كوبەيۋىن ول بىلايشا ءتۇسىندىردى: «ارينە, اۋرۋدىڭ ءتۇرى كوپ. 10 مىڭنان استام دياگنوز بار. بۇرىنعى ۋاقىتتا جاڭا تۋعان نارەستەلەر شەتىنەپ كەتە بەرەتىن, سەبەبىن انىقتاۋ قيىنعا سوعاتىن. ال قازىر ەلىمىزدەگى اۋرۋحانالاردىڭ تەحنيكالىق جاعىنان جاقسى جابدىقتالۋىنا جانە ماماندارىمىزدىڭ بىلىكتىلىگىنىڭ جوعارىلاۋىنا بايلانىستى تەرەڭ ورنالاسقان قاتەرلى ىسىك سياقتى كۇردەلى دەرتتەردى دەر كەزىندە بايقاپ جاتىرمىز. ءتىپتى كەيبىر اۋداندىق اۋرۋحانالاردا وسىنداي دياگنوزدار ەرتە انىقتالۋدا. بۇل – وتە قۋانارلىق جاعداي. وسىعان بايلانىستى شەتەلگە جىبەرىلەتىن ناۋقاس ءبىزدىڭ ورتالىققا كەلىپ ۋاقىت جوعالتپايدى. قۇجاتتارى رەسپۋبليكالىق كوميسسيادان وتكەن سوڭ تۇرعان جەرىنەن تىكەلەي شەتەلگە جىبەرۋگە مۇمكىندىك تۋدا».
ەرىك ءبايجۇنىسوۆتىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى ۋاقىتتا الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى شەتەلدىك بىلىكتى مامانداردى ەلىمىزگە اكەلىپ شەبەرلىك سىنىپتارىن كوپتەپ وتكىزۋگە كۇش سالىپ وتىر. شەبەرلىك سىنىپتارى ءارتۇرلى تاقىرىپتارمەن جىل سايىن وتەدى. «بۇل جولى ءبىزدىڭ ۇيىمداستىرۋىمىزبەن 21 بالاعا جاسالعان وپەراتسيا دا سونىڭ اياسىندا جۇزەگە اسقان شارۋا. بۇل – ءبىرىنشى كەزەڭى. ەكىنشى كەزەڭىن كۇزگە جوسپارلاپ وتىرمىز. ادەتتە ءبىر پاتسيەنتتى شەتەلدە ەمدەتۋگە 60 مىڭ دوللاردان 300 مىڭ دوللارعا دەيىن تولەيمىز. ال ونى ەلىمىزدە وتكىزسەك, سول قارجىعا بەس ادامدى ەمدەتە الامىز», دەيدى «الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى» كەاق باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى.
ۇلتتىق عىلىمي كارديوحيرۋرگيا ورتالىعى بالالار كارديوحيرۋرگياسى ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى دميتري گوربۋنوۆ بۇل جولعى وپەراتسيالاردىڭ ەشقايسىسى دا جەڭىل وتپەگەنىن ايتتى. ءتىپتى كەيبىر وپەراتسيالار ەلىمىزدە تۇڭعىش رەت جاسالعان. «ورتالىقتا جىل سايىن 500-دەن استام بالاعا وپەراتسيا جاسايمىز. بۇل جولى شەبەرلىك ءدارىسى اياسىندا شەتەلدىك مامانداردىڭ كومەگىمەن جاسالعان وپەراتسيالاردىڭ بارلىعى كۇردەلى. كەيبىرى ەلىمىزدە تۇڭعىش رەت جاسالدى. مىسالى, وكپە ارتەرياسىن ۋنيفوكاليزاتسيالاۋ بويىنشا كۇردەلى وپەراتسيا بولدى. ياعني بالادا ءتۋابىتتى وكپە ارتەريالارى جوق جانە وكپەگە قان تاسىمالدايتىن انومالدى بىتكەن تامىرلار بولعان كەزدە, وسى انومالدى دامىعان قان تامىرلارىن قوسۋ ارقىلى وكپە ارتەريالارى جاسالدى. وسىنداي ەكى كۇردەلى وپەراتسيا ءوتتى», دەيدى ول.
1 ادامنىڭ اعزاسى 6 ناۋقاستىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالادى
رەسمي دەرەككە سۇيەنسەك, ەلىمىزدە ءۇش مىڭداي ادام بۇيرەك ترانسپلانتاتسياسىنا مۇقتاج بولسا, باۋىر الماستىرۋدى قاجەت ەتەتىن پاتسيەنتتەردىڭ سانى مىڭعا جۋىقتايدى. قازاقستاندا جىلىنا 1 ملن ادامعا ءبىر عانا دونور تابىلادى ەكەن. ونىڭ كوبى تۋىستىق دونور. ال جۇرەك ترانسپلانتاتسياسىن قاجەت ەتەتىن ناۋقاستاردىڭ سانى 300-گە دەيىن جەتۋى مۇمكىن. بۇعان تىندەردى ترانسپلانتتاۋدى قوسىڭىز.
«بىزدە تەحنولوگيا دامىعانمەن, دونورلىق جۇيەنىڭ قالىپتاسپاۋىنا بايلانىستى بالالاردىڭ اعزالارىن الماستىرۋ وپەراتسيالارى جاسالمايدى. مىسالى, سۇيەك مايى, اق قان اۋرۋى سياقتى وتە قاتەرلى دەرتكە شالدىققان سابيلەردى ەمدەۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى – قانىن الماستىرۋ. بۇل وپەراتسيا بىزدە جاسالادى, بىراق دونورلاردىڭ تاپشىلىعىنا بايلانىستى شەتەلدىڭ كومەگىنە جۇگىنۋگە ءماجبۇرمىز. دونورعا مۇقتاج جانداردىڭ سانى كۇننەن-كۇنگە كوبەيىپ كەلەدى. ترانسپلانتولوگيانى دامىتۋ ءۇشىن دونور جەتكىلىكتى بولۋى كەرەك», دەيدى ە.ءبايجۇنىسوۆ.
راسىمەن, «باسى اۋىرماعاننىڭ قۇدايمەن ءىسى جوق». ەرىك ابەن ۇلىنىڭ پىكىرىنشە, حالىقتىڭ تانىم-تۇسىنىگىن وزگەرتپەي, بۇل جۇمىستى العا جىلجىتۋ مۇمكىن ەمەس. «دۇنيەجۇزىلىك دونورلار بانكى بار. وعان كىرمەك تۇگىلى اياق باسقان دا جوقپىز. ءالى سول دەمولوگيامەن الىسىپ ءجۇرمىز. شەتەلدىڭ كلينيكالارى بىزگە تەك دونور تاۋىپ بەرىپ قانا وتىرا بەرمەيدى عوي. سەندەر دە دونور بانكىن اشىڭدار دەيدى. ءبىر ادامنىڭ اعزاسى التى ادامنىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالادى. سول تۇرعىدان قاراعاندا ناعىز قۇدايشىلدىقتىڭ ءىسى وسى دەپ ەسەپتەيمىن. ايتپەسە اقشانى شەتەلگە ميللياردتاپ شاشىپ وتىرا بەرەمىز», دەيدى ول.
الاياقتارعا الداناتىندار كوپ
وتاندىق مەديتسينانىڭ قاۋقارى ارتقانىمەن, شەتەلگە مەملەكەتتىڭ كۆوتاسىنسىز, ءوز قاراجاتىمەن ەمدەلەتىندەردىڭ سانى ازايماي تۇر. ارينە مۇنىڭ سەبەبىن جان-جاقتى قاراستىرۋعا بولادى. بىرەۋگە راسىندا ەل ىشىندە ەم جوق بولسا, ءوزىمىزدىڭ دارىگەرلەرگە سەنە قويمايتىنداردىڭ دا قاتارى از ەمەس. ياعني «بىرەۋ توڭىپ سەكىرسە, بىرەۋ تويىپ سەكىرەدى». وسى وسال تۇسىمىزدى شەتەلدىك كەيبىر كلينيكالار ءوز پايداسىنا اينالدىرىپ جاتقان كورىنەدى. مونيتوردىڭ ار جاعىندا وتىرىپ-اق جانى قىسىلىپ جان-جاقتان شيپا ىزدەگەننىڭ ءىشى-باۋىرىنا كىرىپ, باستاپقىدا از اقشامەن ەمدەيمىز دەپ سەندىرىپ, كەيىننەن تەرەڭگە باتىرا بەرەتىندەر كوبەيىپتى.
«كوپتەگەن قازاقستاندىق, اسىرەسە اتا-انالار الاياقتارعا ءجيى الدانىپ جاتىر. ولار كەز كەلگەن ناۋقاستى ەمدەيمىز دەپ جاۋاپ جازىپ, از سوماعا كەلىسىپ شاقىرىپ الادى. تەكسەرۋدەن وتكەن سوڭ باعانى 10-20 ەسە ءوسىرىپ, قاقپانعا تۇسىرەدى. مۇنداي جاعداي جيىلەپ كەتتى. سوندىقتان كلينيكا تاڭداعان كەزدە وتاندىق عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنا, مەديتسينالىق ورتالىقتارعا بارىپ كەڭەس العان ءجون. ويتكەنى ءبىزدىڭ ماماندار دۇنيە ءجۇزىنىڭ كوپتەگەن كلينيكاسىندا وتكەن سەمينارلارعا, كونفەرەنتسيالارعا جىل سايىن قاتىسىپ ءجۇر. ولار قاي كلينيكانىڭ سەنىمدى ەكەنىن بىلەدى. ارينە الەمدە كلينيكالار وتە كوپ. مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى ولاردىڭ بارلىعىن زەرتتەپ, ىرىكتەپ وتىرادى. تالاپقا ساي كەلگەندەرىمەن عانا جۇمىس ىستەيمىز. ونىڭ وزىنە مونيتورينگ جۇرگىزىپ, ساپالىلارىن قالدىرامىز. سول سەبەپتى ءبىز الدانعان ادامداردىڭ شىعىنىن وتەي المايمىز», دەيدى ە.ءبايجۇنىسوۆ.
ناۋقاستاردىڭ 70-80 پايىزى جازىلىپ كەلەدى
جوعارىدا ايتقانىمىزداي, شەتەلدىڭ كلينيكالارى جايدان-جاي تاڭدالمايدى. قازاقستاندىقتار تەك سەنىمدى ءارى ساپالى قىزمەت كورسەتەتىن ۇيىمدارعا جىبەرىلەدى. ء«بىز ناۋقاستاردى شەتەلگە جىبەرگەننەن كەيىن ونىڭ ءحالىن, جۇرگىزىلگەن ەمنىڭ ساپاسىن كۇندەلىكتى باقىلاپ وتىرامىز. ەمنىڭ ناتيجەلىلىگىنە قاراي كلينيكالارعا مونيتورينگ جۇرگىزىلەدى. سوندىقتان ءبىز پاتسيەنتتەردى ەڭ ساپالى مەديتسينالىق كومەك كورسەتەتىن كلينيكالارعا عانا جىبەرەمىز. جالپى العاندا ءبىز جىبەرگەن ناۋقاستاردىڭ 70-80 پايىزى ءساتتى ەمدەلىپ ورالادى», دەيدى «الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى» كەاق باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى.
ونىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدەگى ەمدەۋ مەكەمەلەرىنىڭ كوبىسى شەتەل كلينيكاسىنان ەش كەم ەمەس. ولاردا بار كۇردەلى قوندىرعىلار بىزدەگى 5 ورتالىققا قويىلعان. ءدارى-دارمەك بارلىق ەلدە بىردەي. ال جاڭا ونكولوگيالىق ورتالىق اشىلسا, مۇمكىندىگىمىز ءتىپتى ەسەلەپ ارتپاق. «ناۋقاستاردى تەك شەتەلدە ەمدەتەمىز دەگەن دۇرىس ەمەس. قۇدايعا شۇكىر, ەكونوميكامىز ارتىپ, تەحنولوگيامىز دامىپ جاتىر. كوپ ۇزاماي ۇلتتىق نەيروحيرۋرگيا ورتالىعىندا جاڭا تەحنولوگيا – گامما-پىشاق ىسكە قوسىلماق. ەگەر بۇل قولدانىسقا ەنسە, ءبىز ايتقان تەرەڭ ورنالاسقان قاتەرلى ىسىكتەردى ەمدەۋگە مۇمكىندىگىمىز بولادى. ەڭ باستى ماقساتىمىز – دۇنيە جۇزىندە بار تەحنولوگيانى قازاقستانعا الىپ كەلۋ, كەز كەلگەن دەرتتى ەلىمىزدە ەمدەيتىن دەڭگەيگە جەتۋ», دەيدى ە.ءبايجۇنىسوۆ.