تۋبەركۋلەز ەكى ساعاتتا انىقتالادى

ۇلتتىق فتيزيوپۋلمونولوگيا عىلىمي ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى مالىك ادەنوۆ سالاداعى بىرقاتار جاعىمدى وزگەرىستەرمەن قاتار جاڭا تەحنولوگيالىق جەتىستىكتەردىڭ ەلىمىزدىڭ الىس ايماقتارىندا تۇراتىن ناۋقاستاردى قاشىقتىقتان باقىلاۋعا جول اشىپ وتىرعاندىعىن ءمالىم ەتتى. ءتيىستى ەم قابىلداۋ ءۇشىن  ەمحاناعا كۇندەلىكتى كەلۋ مىندەتتى ەمەس. ياعني, قورشاعان ورتاعا قاۋىپ تۋدىرمايتىن ناۋقاستار دارىلەرىن ءۇي جاعدايىندا قابىلداپ, سمارتفون ارقىلى ەمدەۋ مەكەمەسىمەن بايلانىسقا شىعىپ وتىرۋى جەتكىلىكتى. جاڭا تەحنولوگيالار قولدانۋ ارقىلى مەدبيكەگە تۇسەتىن سالماق تا ازايۋدا. مىسالى, ەمحانا دارىگەرى كۇنىنە 10-15 ادام قابىلدايتىن بولسا, بەينەبايلانىس ارقىلى بۇل كورسەتكىش 40 ادامعا جەتكەن. قازىرگى كەزدە ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماقتارىندا ەمحانالىق دەڭگەيدەگى زەرتحانالاردا بۇرىندارى 2-2,5 اي كۇتەتىن ساراپتاما قورىتىندىسىن ەكى ساعاتتا انىقتاۋعا مۇمكىندىك تۋىپ وتىر.

مالىك ادەنوۆ سوڭعى ون جىلداعى كورسەتكىشتەردىڭ 2,4 ەسەگە دەيىن تومەندەۋى, بۇگىنگى قازاقستان مەديتسيناسىنىڭ جەتىستىگى دەپ اتاپ ءوتتى. ناۋقاستان كوز جۇمعاندار ءاربىر ءجۇز ادامعا شاققاندا 5,4 پايىزعا تومەندەگەن. مىسالى, 2000 جىلداردىڭ باس كەزىندە 4000-نان اسا ناۋقاس كوز جۇمعان بولسا, وتكەن جىلى بۇل كورسەتكىش  500 شاماسىندا بولدى. ال ون جىل بۇرىنعى كورسەتكىش بويىنشا 31 000 بولسا, وتكەن جىلعى مالىمەتتەر بويىنشا ەلىمىزدە 16 مىڭ ناۋقاس تىركەلگەن.

سالادا جۇرگىزىلگەن نىساندى باعدارلامالارعا وراي ۋنيۆەرسيتەت بىتىرگەن ماماندار ءۇشىن 6 اي تاجىريبەدەن ءوتىپ, رەزيدەنتۋرانى اياقتاماستان كاسىبي جۇمىسىن جالعاستىرۋ مۇمكىندىگى جولعا قويىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە ايماقتارداعى فتيزياتور ماماندارىنا دەگەن سۇرانىس 2016 جىلى 240-تان وتكەن جىلعى كورسەتكىشكە سايكەس 106-عا دەيىن تومەندەگەن.

بۇگىندە تۋبەركۋلەزبەن كۇرەس مەملەكەت تاراپىنان كەشەندى تۇردە جۇزەگە اسىپ كەلەدى. سونىڭ ناتيجەسىندە تۋبەركۋلەزگە قارسى بارلىق ءدارى-دارمەكتەر قولجەتىمدى. قۇرت اۋرۋىن ەمدەۋ مەن الدىن الۋ جاعىنان قازاقستان ورتالىق ازيا ەلدەرى مەن كورشى رەسەيدەن الدا كەلەدى.

ەڭبەك ميگرانتتارىن ەمدەۋدە دە قازاقستاندا ءتيىمدى باعدارلامالار قاراستىرىلعان. ولاردىڭ تەگىن ەمدەلۋى مەن الداعى ۋاقىتتا ءوز ەلىندە ەمىن جالعاستىرۋىن قاداعالاۋ ماقساتىندا تاجىكستان, قىرعىزستان ەلدەرىمەن كەلىسىمدەر جاسالىپ, بۇل تاجىريبە وزبەكستانمەن دە جۇزەگە اساتىن بولادى.

ۇلتتىق فتيزيوپۋلمونولوگيا عىلىمي ورتالىعى الەمدىك دەنساۋلىق ۇيىمىمەن ارىپتەستىكتە جۇمىس ىستەپ كەلەدى. اتالعان ۇيىم ەلىمىز ايماقتارىندا قۇرت اۋرۋىنا شالدىققان ناۋقاستاردىڭ ەمدەلۋ بارىسىن قاداعالاپ, قازاقستاندىق دارىگەرلەردىڭ تۋبەركۋلەزدى ەمدەۋ شارالارىن قالاي جۇزەگە اسىراتىندىعىنا ساراپتاما جاساپ وتىرادى. وسىنداي ىقپالداستىقتار مەن حالىقارالىق ارىپتەستىكتەر ناتيجەسىندە ادامزات ومىرىنە قاۋىپ توندىرەتىن دەرتپەن كۇرەس كۇشەيتىلگەن.

ەلۆيرا سەرىكقىزى,

«ەگەمەن قازاقستان»

الماتى