ەكi عالىمنىڭ ولiمiنە قاتىستى قىلمىستى iستi ءنوۆوسىبىر پروكۋراتۋراسىنىڭ قىزمەتكەرلەرi تەكسەرە كەلە, iستi قىسقارتۋ تۋرالى شەشiم قابىلدادى. ويتكەنi قىلمىسكەر تابىلعانىمەن, سوت الدىندا جاۋاپ بەرەتiن ايىپكەر بولماعان...
ۋلانۋ تۋرالى iس قوزعالعان
ارىز 37 جاستاعى تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى ولەگ ەلشيننiڭ تۋىستارىنان تۇسكەن. عالىم اياق استىنان اۋىرىپ, بiر-ەكi كۇننەن كەيiن قايتىس بولعان. اۋىراتىن كۇنi ولەگ جۇمىسىنان ەرتە كەلiپ, ءوزiنiڭ iشi اۋىرىپ تۇرعاندىعىن, لوقسىپ قۇسقىسى كەلەتiندiگiن, كەۋدە تۇسىنىڭ كۇيiپ, تىنىس الۋى اۋىرلاپ تۇرعاندىعىن ايتقان. «جەدەل جاردەم» ونى اۋرۋحاناعا جەتكiزەدi. دياگنوزى بiردەن تابىلماعان. دارiگەرلەر الدىمەن ينفاركت, ودان كەيiن اسقازان جاراسى دەگەن قورىتىندى جاسايدى. تەك كەلەسi كۇنi عانا ونىڭ ۋلانعاندىعى انىقتالادى. بۇدان كەيiن توكسيكولوگتار قانشاما شارا قولدانعانىمەن, ەش ناتيجە شىقپاعان – بۇيرەك جۇمىس iستەۋiن توقتاتقان. پاتولوگواناتوميالىق تەكسەرۋلەر ءولiم سەبەبiن ۋلانۋدان بولعان دەپ تابادى. ونىڭ قۇرامىندا تسيان ء(تۇسسiز ۋلى گاز) قوسپاسى بولعان دەگەن تۇجىرىمعا كەلەدi.
پروكۋراتۋرا قىزمەتكەرi جاڭادان اشىلعان iس بويىنشا تەرگەۋ جۇمىستارىن جۇرگiزiپ, قىلمىستى iستiڭ سەبەبiن iزدەستiرە باستايدى. عالىمعا كiم ۋ بەرۋi مۇمكiن؟ نە ءۇشiن؟ ولەگ تiرشiلiگiندە ەشكiممەن ءشاي دەسپەگەن جان. ايەلi مەن قىزى ۇشەۋi بiرەۋدەن iلگەرi, بiرەۋدەن كەيiن دەگەندەي باقىتتى ءومiر ءسۇرiپ جاتقان. كiمنەن كۇدiكتەنۋگە بولادى؟ تەرگەۋشi iستiڭ باس-اياعىنا جەتە الماي دال بولادى. اقىرى iستi جاپقالى وتىرعان ساتiندە قالانىڭ ەكiنشi بiر اۋدانىنان تانىس تەرگەۋشi تەلەفون شالىپ, تاريح فاكۋلتەتi اسپيرانتىنىڭ ۋلانىپ قايتىس بولعانىن حابارلايدى.
ابايسىزدىق قۇربانى
تەكسەرۋ ساراپتاماسى اسپيرانت نيكولاي ۆەليچكو مەن ولەگ ەلشيننiڭ بiردەي ۋمەن ۋلانعانىن انىقتايدى. ايىرماشىلىعى نيكولاي ونى كوپ مولشەردە قابىلداعان. ونىڭ دا ۋلانعانىن دارiگەرلەر وتە كەش انىقتايدى. بiر قىزىعى, ۆەليچكو مەن ەلشين بiر-بiرiن تانىمايدى, بiر-بiرiمەن كەزدەسپەگەن. تەك ەكەۋiنiڭ زەرتتەپ جۇرگەن تاقىرىبى بiر – بiرiنشi پەتر تۇسىنداعى رەسەي ەلiنiڭ تۇرمىس تiرشiلiگi. سوندا ولاردىڭ كوزقاراسىندا بiر ورتاقتىق بولعانى عوي.
بالكiم, قىلمىستى وسى ارادان iزدەستiرگەن ءجون بولار. تەرگەۋشiلەر قالاداعى بارلىق اۋرۋحانالارعا تەلەفون شالادى. ناتيجەسiندە وبلىستىق اۋرۋحانادان جۋىردا بiر ادامنىڭ تسيانيد قوسپاسىنان ۋلانىپ, ودان جازىلىپ شىققاندىعىن انىقتايدى. بiراق ول عىلىمي قىزمەتكەر ەمەس, قالالىق كiتاپحانانىڭ قىزمەتكەرi ەكەن.
تەرگەۋشiلەر iستiڭ iزiنە تۇسكەندiگiنە قۋانادى.
قۇپيا قولجازبا
كiتاپحانانىڭ وقۋ زالىندا ارناۋلى قورداعى كiتاپتارعا تاپسىرىس بەرiلگەن فورمۋليارلار ساقتالعان. ولاردىڭ iشiندە ۆەليچكو مەن ەلشيننiڭ اتى-ءجونi كەزدەسكەن. ەكەۋi دە بiرiنشi پەتر ءداۋiرi تۋرالى ياكوۆ بريۋستiڭ قولجازباسىنا تاپسىرىس بەرiپتi. كiتاپ كريميناليستيكا زەرتحاناسىنا جەتكiزiلدi. ساراپتاما قولجازبا پاراقتارىنا تسيان قوسپاسى سiڭiرiلگەنiن انىقتايدى. كiتاپقا تاپسىرىس بەرگەن عالىم مەن اسپيرانت بiر-بiرiنە جابىسىپ قالعان پاراقتاردى اجىراتۋ ءۇشiن ساۋساقتارىن تiلiمەن جالاپ, بەتتەردi اشىپ وتىرعان. سونىڭ سالدارىنان ەكەۋi دە ۋلانعان. ۋنيۆەرسيتەتتەن شاقىرىلعان لاتىن تiلiنiڭ مامانى قولىنا ارنايى قولعاپ كيiپ, اۋزى-باسىن رەسپيراتورمەن تۇمشالاپ, كiتاپتىڭ العى ءسوزiن وقىپ بەرەدi. وندا «كiتاپتى ءتۇس اۋا, سىرتتا, قار ۇستiنە قويىپ, بەتiڭدi جەلگە بەرiپ وقى» دەگەن ەسكەرتپە نۇسقاۋ بەرiلگەن. كiتاپ ۇزاق ۋاقىت بويى ارنايى قوردا ساقتالىپ, عالىمدارعا كەيiنگi كەزدە عانا ونى وقۋعا رۇقسات ەتiلگەن. بiراق ول كiتاپتى كەرەك قىلعان ەشكiم بولماعان. تەك ەلشين مەن ۆەليچكو عانا بiرنەشە ساعاتقا الىپ, كوز ءسۇزiپ شىققان. كiتاپحاناشى ونى وقىرماننان قايتارىپ الىپ تۇرىپ, قىزىعا پاراقتاپ شىققان. سوندا لاتىن تiلiن بiلمەيتiندiگiنە وكiنگەن. بiراق iلە-شالا ارiپتەسi تۋعان كۇنiنە وراي داستارقان جايىپ, ول تورتپەن شايدى تويا iشەدi.تورتتىڭ قۇرامىنداعى قانت تسيان قوسپاسىن ىدىراتىپ جiبەرگەن.
سوندا ياكوۆ بريۋس قولجازباسىن نەلiكتەن ۋلادى ەكەن؟ بۇل جۇمباق!
كiتاپپەن ۋلانۋ فاكتiسi ورتا عاسىرلاردا جيi بولىپ تۇرعان. تاريحقا جۇگiنسەك, فرانتسۋز حانشاسى ەكاتەرينا مەديچي كورول گەنريح ناۆاررسكيدi وسى تاسiلمەن ولتiرمەك بولعان. سوندىقتان ەسكi قولجازبانى وقىعاندا ابايلاۋ كەرەك. پاراقتاردى اۋدارىستىرۋ ءۇشiن ساۋساقتى تۇكiرiكتەۋ دە دۇرىس ەمەس. بiرiنشiدەن, ونداي جاعدايدا گيگيەنالىق ساقتىق شارالارى بۇزىلادى, ەكiنشiدەن قولجازبا بەلگiلi بiر مولشەردە زاقىمدالىپ, بiرتە-بiرتە توزادى.