قاراعاندى: ميلليوندىق مەجەگە نىق قادام

جاڭا ورتالىق – جاسامپاز جوبا

تاياۋدا ءوڭىر باسشىسى ەرلان قوشانوۆ پرەزيدەنت تاپسىرمالارىن ورىنداۋ بويىنشا اتقارىلاتىن جۇمىستار بارىسىنا تالداۋ جاسادى. وبلىس اكىمى ءار باعىت بويىنشا شارالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىن تىكەلەي باقىلاۋىنا الاتىنىن ايتتى.

– مەملەكەت باسشىسىنا قاراعاندىنىڭ جاڭا ورتالىعىن دامىتۋ جوسپارىن تانىستىردىق. پرەزيدەنت بۇل باستامانى قولدادى جانە الدىمىزعا قاراعاندىنى ميلليون تۇرعىنى بار قالاعا اينالدىرۋ بويىنشا مىندەتتەمە قويدى, – دەدى ە.قوشانوۆ.

قازىرگى تاڭدا قاراعاندى قالاسىنىڭ جارتى ميلليوننان استام تۇرعىنى بار. سەگىز جىل بۇرىن تۇرعىندار سانى 470 مىڭ بولاتىن. البەتتە, ەلباسىنىڭ كەنشىلەر استاناسىن ميلليوندىق قالاعا اينالدىرۋ ۇسىنىسى جارقىن بولاشاققا يەك ارتقان جاسامپاز يدەيا ەكەنى تۇسىنىكتى. دەسە دە, بۇل قولدان كەلمەس ءىس, ورىندالماس ارمان ەمەس. «جاس وسپەي مە, جارلى بايىماي ما» دەمەكشى, زامان تىنىش, ەل امان بولسا, قاراعاندىنىڭ دا ميلليون تۇرعىنى بار قالالاردىڭ قاتارىنا قوسىلۋى ابدەن مۇمكىن. دەگەنمەن, مۇنداي ءىرى جوبانى ازىرلىكسىز ىسكە اسىرۋ مۇمكىن ەمەس.

بۇگىندە قاراعاندىداعى جاڭا ورتالىقتى دامىتۋ جۇمىستارى باستالىپ كەتتى. جوسپارعا سايكەس, وبلىس ورتالىعىنداعى وڭتۇستىك-شىعىس شاعىن اۋدانى مەن مايقۇدىق ەلدى مەكەنىنىڭ ارا­سى قوسىلماق. ياعني بۇل ارالىقتا بوس جاتقان 1200 گەكتار جەر زور قۇرىلىس الاڭىنا اينال­ماق. جالپى, الداعى 3-4 جىل مۇع­دارىندا باستاپقى قۇرىلىس نىساندارىنا 250 ملرد تەڭگە قارجى سالىنادى. مۇنىڭ 80 پروتسەنتى جەكە ينۆەستورلارعا تيەسىلى.

قۇرىلىس قارقىندى جۇرگى­زىلگەن سوڭ, جاياۋ جۇرگىنشىلەر مەن اۆتوموبيل ترافيگىنە سۇرانىستىڭ كۇرت وسەتىنى بەلگىلى. وسىعان بايلانىستى, الداعى ۋاقىتتا 3 جولدىڭ قۇرىلىسى قولعا الىنادى. №3 جىلۋ ەلەكتر ورتالىعىنان ۇزىندىعى 20,5 شاقىرىم بولاتىن جىلۋ ماگيسترالى تارتىلادى. بۇگىندە قۇنى 23,5 ملرد تەڭگە بولاتىن جوبانىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتارى ازىرلەنىپ جاتىر. جالپى, جاڭا ورتالىقتى دامىتۋ جوباسى 1500 ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ, شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ دامۋىنا تىڭ سەرپىن بەرەدى دەگەن سەنىم بار.

جوبانىڭ كۇشى – جوسپاردا

جاڭا ورتالىقتى دامىتۋ جوباسى بىرنەشە كەزەڭگە بولىنگەن. ءبىرىنشى كەزەڭدە, الداعى 3-4 جىلدا 150 گەكتار جەرگە تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىن سالۋ جوسپارلانعان. «نۇرلى جول» باعدارلاماسى بويىنشا قاجەتتى ينجەنەرلىك كوممۋنيكاتسيالار دايىندالۋ ۇستىندە. قازىردىڭ وزىندە «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى بويىنشا تۇرعىن ءۇي تاپسىرىلعان. جىل سوڭىنا دەيىن وسى كەشەننىڭ ءۇشىنشى بلوگى – مىڭعا جۋىق پاتەر پايدالانۋعا بەرىلەدى. بۇدان بولەك, جاڭا جىلعا دەيىن وبلىستىق سوتتىڭ عيماراتى سالىنىپ بىتەدى. ال كەلەسى جىلى 1500 ادام سياتىن كونتسەرتتىك زال بوي كوتەرمەكشى. اتالعان الاڭدا 24 قاباتتى 7 ءزاۋلىم ءۇي سالىنادى, ونىڭ ەكەۋى جىل سوڭىندا تاپسىرىلسا, قالعان بەسەۋى 2019 جىلى پايدالانۋعا بەرىلمەك. زاماناۋي تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىن سالۋ نەگىزىنەن جەكە ينۆەستيتسيالار ەسەبىنەن قاراستىرىلعان. جوسپار بويىنشا 12,5 مىڭ پاتەر «7-20-25» باعدارلاماسى بويىنشا بەرىلمەك. بۇل – جوبا بويىنشا 1 ملن شارشى مەتردەن استام تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى دەگەن ءسوز جانە 21 مىڭعا جۋىق وتباسىن باسپانامەن قامتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

جاڭا ورتالىقتىڭ دامۋ جوسپارىندا الەۋمەتتىك نىسانداردى سالۋ دا قاراستىرىلعان. 2018 جىلدىڭ قاراشا ايىندا 1200 ورىندىق مەكتەپ پايدالانۋعا بەرىلەدى. مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك مەحانيزمى بويىنشا تۇرعىن ۇيلەردىڭ ءبىرىنشى قاباتىندا بالاباقشالار مەن شاعىن ورتالىقتار سالۋ جوسپارلانۋدا. بالالار مەن جەتكىنشەكتەردىڭ جاڭا سارايى, 50 مەترلىك ءجۇزۋ باسسەينى سالىنادى.

ءوڭىر باسشىسى اپپارات جيىنىندا وبلىس اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى اسىلبەك دۇيسەباەۆ پەن قاراعاندى قالاسىنىڭ اكىمى نۇرلان اۋباكىروۆكە كەنشىلەر استاناسىن دامىتۋ ستراتەگياسى مەن ونى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا جول كارتاسىن ەكى اپتادا ازىرلەپ, تالقىلاۋعا شىعارۋدى تاپسىردى.

جاڭا الەۋمەتتىك نىسانداردى جوسپارلاۋ بارىسىندا قالا تۇرعىندارى سانىنىڭ ارتاتىنىن مىندەتتى تۇردە ەسكەرۋ قاجەت, دەپ اتاپ ءوتتى ەرلان قوشانوۆ. باسىم جوبالاردىڭ ءبىرى – قاراعاندىداعى جىلۋ بەرەتىن ءۇشىنشى نىساننىڭ قۇرىلىسى. بۇل جوبانى جۇزەگە اسىرمايىنشا, قالانى دامىتۋ مۇمكىن ەمەس: بىزگە ەنەرگيا قۋاتى قاجەت بولادى. ەكى-ءۇش جىلدان سوڭ جىلۋ شىعارۋ نىسانى جۇمىس ىستەپ تۇرۋى ءتيىس. وبلىس اكىمى وسى ماڭىزدى نىسانعا قاجەتتى قارجى ماسەلەسىن تەزدەتىپ شەشۋدى تاپسىردى.

سونىمەن قاتار, ءوڭىر باسشىسى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن دامىتۋ ءۇشىن جەكە قۇرىلىس كومپانيالارمەن جۇمىستى بەلسەندى جۇرگىزۋدى تالاپ ەتتى. «اقىلدى قالا» جوبالارى مەن تسيفرلى جۇيەگە اۋىسۋ جوبالارى باستى نازاردا بولادى.

تەمىرتاۋعا كەلگەندە تالاپ قاتاڭ

مەملەكەت باسشىسى «پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى» اتتى ۇندەۋىندە ء«بىز قاراوزەك (قىزىلوردا وبلىسى) – جەزقازعان – قاراعاندى – تەمىرتاۋ – استانا باعىتىندا ماگيسترالدى گاز قۇبىرىن سالۋ جوباسىن جۇزەگە اسىرۋىمىز كەرەك», دەپ ناقتى تاپسىرما بەرگەن بولاتىن. بۇل جوبانىڭ ءوڭىر ءۇشىن ماڭىزى زور. ويتكەنى قۇرىلىستىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىنىڭ 77 پروتسەنتى وبلىس تەرريتورياسىندا جۇزەگە اسىرىلادى. بۇل دەگەنىڭىز, 840 شاقىرىم قۇبىر جەلىسى, 185 ميلليارد تەڭگە ينۆەستيتسيا جانە كوگىلدىر وتىنمەن قامتاماسىز ەتىلەتىن 1 ميلليونعا جۋىق تۇرعىن.

قازىرگى تاڭدا قاراعاندى وبلىسىندا وسى ماڭىزدى جوبانى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىس قولعا الىنعان. تەمىرتاۋ جانە جەزقازعان قالالارىنداعى گاز تاراتقىش جەلىلەردىڭ قۇرىلىسى باستى نازاردا تۇر.

ەلباسى قاراعاندىدا بولعانىندا كاسىپورىنداردىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىنە ەرەكشە نازار اۋدارىپ, «ارسەلورميتتال تەمىرتاۋ» كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى پارامجيت كالونمەن اڭگىمە بارىسىندا كورپوراتسيا باسشىسى لاكشمي ميتتالعا تەمىرتاۋداعى ەكىنشى جىلۋ ەلەكتر ورتالىعىن جاڭعىرتۋ قاجەت ەكەنىن جەتكىزۋدى بۇيىرعان بولاتىن. نۇرسۇلتان نازارباەۆ قالا ءۇشىن بۇل كاسىپورىننىڭ ماڭىزدىلىعىن قاداپ تۇرىپ ايتقان. بۇگىندە اتالعان نىساندى جاڭعىرتۋ بويىنشا جوسپارلاردىڭ ورىندالۋى ەرەكشە باقىلاۋعا الىندى. ە.قوشانوۆ جۇمىستىڭ قاي باعىتتار بويىنشا ۇدەتىلەتىنىن ناقتىلاپ بەردى. ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە ەكولوگيالىق جاعدايدى جاقسارتۋ مەن حالىقتى ساپالى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ شارۋالارى تۇر. ويتكەنى ەلباسى قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكتيۆىمەن بولعان كەزدەسۋ بارىسىندا تەمىرتاۋداعى ەكولوگيالىق ماسەلەنى جانە وڭىردەگى ەلدى مەكەندەردى ساپالى اۋىز سۋمەن قامتۋداعى كەمشىلىكتەردى سىنعا الىپ, بىرقاتار ناقتى تاپسىرما بەرگەن ەدى. مىسالى, پرەزيدەنت «اكىمدىككە ۇكىمەتپەن بىرىگە وتىرىپ, ەكولوگيالىق جاعدايدى جاقسارتۋ بويىنشا كەشەندىك جوسپار قابىلداۋدى تاپسىرامىن», دەگەن بولاتىن. بۇدان بولەك, ينۆەستيتسيا تارتۋ, تۋريزم, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋ, جاستاردى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەلەرى دە باستى نازاردا.

قوشانوۆتىڭ قولىندا – كارت-بلانش

جالپى, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قاراعاندى وبلىسىنا جاساعان جۇمىس ساپارى, اڭگىمەگە ارقاۋ بولعان اۋقىمدى ماسەلەلەر, ايتىلعان سىن-ەسكەرتپەلەر, العا قويىلعان مىندەت-تاپسىرمالار ءوڭىردىڭ تىنىس-تىرشىلىگىنە تىڭ سەرپىن بەرگەنى بەلگىلى بولىپ وتىر. اسىرەسە, كەنشىلەر استاناسى ءۇشىن مول مۇمكىندىكتەرگە باستار كەڭ جول اشىلدى. ءوزىن ءوسىرىپ, ەر مۇراتىنا جەتكىزگەن ەڭبەك وتانىنا دەگەن ەلباسىنىڭ ەرەكشە قۇرمەتىنە ارقا جۇرتى تاعى ءبىر مارتە ءتانتى بولدى. قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ تەمىرتاۋدىڭ ەسكى بولىگىندەگى مادەنيەت جانە دەمالىس ساياباعىندا بولىپ, جاستارمەن بىرگە «دەۆچاتا» جانە «ۆەسنا نا زارەچنوي ۋليتسە» اتتى سۇيىكتى فيلمدەرىندەگى اندەردى ورىنداپ, سوناۋ جالىنداعان جاستىق شاعىنا ويشا ساياحات جاساۋى – پرەزيدەنتتىڭ وتكەنگە قۇرمەتپەن قارايتىن ونەگەلى قاسيەتىن تاعى ءبىر مارتە پاش ەتتى. سونداي-اق سەرىكتەستەرى جانە مەتاللۋگيالىق كومبيناتتاعى بۇرىنعى ارىپتەستەرىمەن كەزدەسىپ اڭگىمەلەسكەن ساتتەر دە ەلباسىنىڭ جۇرەگىن ەلجىرەتىپ, اسەرلى سەزىمگە بولەگەنى راس. مۇنداي سەزىمدى ادام بالاسىنا تەك قانا ىستىق ۇيا, ىسىلدىرعان ورتا عانا سىيلاي السا كەرەك-ءتى.

البەتتە, پرەزيدەنت وبلىستا ىسكە اسىرىلىپ جاتقان كوپ-كورىم شارۋالاردى كورمەدى ەمەس, كوردى. دەگەنمەن, قول جەتكىزگەنگە توقمەيىلسىمەي, قاشاندا جاڭا بەلەستەردى باعىندىرىپ, ۇلى ىستەرگە ۇمتىلۋعا ىنتالاندىرىپ وتىراتىن داعدىسىنا سالىپ, وبلىس باسشىلىعىنا دامۋدىڭ بيىك دەڭگەيىنە جەتكىزەر سونى مىندەتتەر جۇكتەدى.

بۇگىنگى اڭگىمەنى تۇيىندەر بولساق, وسى ساپار بارىسىندا تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ ءوزىن شاربولاتتاي شىڭداپ, ساياساتتىڭ مايدانىنا قايراپ سالعان قاراعاندى توپىراعىنا ارمان-ماقساتتارعا القىنباي جەتكىزەتىن كۇش-قايرات قۇيىپ كەتكەنى ءسوزسىز ەدى. ەلباسىنىڭ كوزىمەن قاراعاندا, قاراعاندىنىڭ دا مول مۇمكىندىكتەر قالاسى ەكەنىنە ەش كۇمان قالمادى!

قايرات ءابىلدا,

«ەگەمەن قازاقستان»

قاراعاندى