مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن قازاقستان پرەمەر-ءمينيسترى ەلىمىزدىڭ وڭىرلەرىن جۇمىس ساپارىمەن ارالاپ ءجۇر. بۇگىن باقىتجان ساعىنتاەۆ پاۆلودار وبلىسىنا كەلدى, وندا وبلىس جۇرتشىلىعىمەن جانە اكتيۆىمەن وتەتىن كەزدەسۋلەر بارىسىندا وڭىردە ونەركاسىپتى, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى ودان ءارى دامىتۋ, سونداي-اق ءبىلىم بەرۋ جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىنداعى قىزمەتتەردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ شارالارى مەن وزەكتى ماسەلەلەر تالقىلانادى.
سونىمەن قاتار, ساپار بارىسىندا بىرقاتار الەۋمەتتىك جانە ونەركاسىپتىك ينفراقۇرىلىم نىساندارىن ارالاۋ كوزدەلگەن. پرەمەر-مينيستر ولاردىڭ مىسالىندا پرەزيدەنتتىڭ «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك», ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» جولداۋلارى, «بەس الەۋمەتتىك باستاماسى», سونداي-اق, مەملەكەتتىك جانە سالالىق باعدارلامالار اياسىندا العا قويعان مىندەتتەرىنىڭ ورىندالۋ بارىسىمەن تانىسادى.
جالپى ءوڭىر بويىنشا جۇمىس ساپارى ەكىباستۇز قالاسىنان باستالدى. مۇندا پرەمەر-مينيستر «ەۋروازياتتىق ەنەرگەتيكالىق كورپوراتسيا» اق (ERG) قۇرامىنا كىرەتىن «ۆوستوچنىي» كومىر رازرەزىن ارالاۋ بارىسىندا ءوڭىردىڭ 2018/19 جج. جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىندىعىمەن تانىستى.
وبلىس اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ۇ. جازىلبەك وسى جىلدىڭ جەتى ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا كومىر ءوندىرۋ كولەمىنىڭ 3,5%-عا وسكەنى بايقالاتىنىن ايتتى. بۇگىنگى تاڭدا وبلىس تۇرعىندارىنىڭ قاجەتتىلىكتەرىنە جۇمسالاتىن كومىر قورى شامامەن 120 000 توننانى قۇرايدى. وبلىستىڭ قالالارى مەن اۋداندارىنىڭ وتىن بازالارىندا حالىققا ارنالعان شامامەن 18 000 توننا كومىر بار. قازىرگى تاڭدا وبلىستا كومىر تاپشىلىعى بايقالمايدى, كومىر — ەركىن ساتىلىمدا. حالىققا كومىر جەتكىزۋمەن 300-دەن استام جەكە كاسىپكەر اينالىسادى. جەتكىزۋ الشاقتىعىنا, تۇرىنە جانە سۇرىپىنا قاراي كومىردىڭ بولشەك قۇنى ءبىر تونناسىنا 6700 تەڭگەدەن 17000 تەڭگەگە دەيىن, سونىڭ ىشىندە تاستى ءتۇرى تونناسىنا 6700–10 500 تگ ارالىعىندا جانە قوڭىر كومىر 11 500–17 000 تەڭگەگە دەيىنگى ارالىقتا ساتىلادى.
الەۋمەتتىك سالانىڭ قازاندىق نىساندارىنا قالالار مەن اۋدانداردىڭ اكىمدىكتەرىنىڭ بيۋدجەتتەرىندە 183,3 مىڭ توننا كولەمىندە قاتتى وتىندى ساتىپ الۋعا 1,376 ملرد تەڭگە سوماسىندا قاراجات قاراستىرىلعان. بۇگىنگى تاڭدا تۇتىنۋ ورىندارىنا 176 مىڭ توننا جەتكىزىلدى. 20 ورتالىق قازاندىققا 47,7 مىڭ توننا كومىر جەتكىزىلدى. كومىردى جەتكىزۋ جۇمىستارى كەستەگە سايكەس ورىندالىپ جاتىر.
نىساندى تەكسەرۋ بارىسىندا «ەۋروازياتتىق ەنەرگەتيكالىق كورپوراتسيا» اق پرەزيدەنتى ۆ. گرينەنكو قازاقستاندا وندىرىلەتىن ەنەرگەتيكالىق كومىردىڭ 20%-عا جۋىعى «ۆوستوچنىي» كومىر رازرەزىنىڭ ۇلەسىنە تيەسىلى ەكەنىن جەتكىزدى. مۇندا الەمدىك تاجىريبەدە تۇڭعىش رەت شەكتەۋلى كولدەنەڭ قۋاتى بار كومىر قاباتتارىنىڭ ەڭىس جايعاسۋى كەزىندە ۇستىڭگى تەحنولوگيالىق كەشەنگە كونۆەيەرلىك كولىكپەن كومىردى ءوندىرۋدىڭ تولاسسىز تەحنولوگياسى جوبالانىپ, ەنگىزىلدى. كومىر وندىرۋمەن قاتار, ونى تۇتىنۋشىلارعا جىبەرگەنگە دەيىن ول وڭدەۋدەن وتەدى.
باقىتجان ساعىنتاەۆ وندىرىستىك پروتسەستىڭ تەحنولوگيالىق جەلىسىمەن تانىسىپ, ەلىمىزدە تەڭدەسى جوق جاڭا ونەركاسىپتىك نىساندى — جىلىنا 10 ملن م3 ارشىما تاۋ جىنىستارى قۋاتىمەن تسيكلدى-تولاسسىز ارشىما تاۋ جىنىستارى كەشەنى جوباسىن ىسكە قوستى. ونى پايدالانۋعا بەرۋ ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرادى, كومىر قاباتتارىنىڭ اشىلۋىن قامتاماسىز ەتەدى جانە قازۋ جۇمىستارىنا دايىن كومىردىڭ كولەمىن ەداۋىر ارتتىرادى, ال سونىڭ ناتيجەسىندە كومىر كاسىپورنىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگى ارتادى.
ء«بىز بيىل 18 ملن توننا قاتتى وتىن ءوندىرۋدى كوزدەپ وتىرمىز, بۇل 2017 جىلى تۇتىنۋشىلارعا جەتكىزىلگەن كولەمنەن ءبىر ملن تونناعا ارتىق. كومىر قازۋ جۇمىستارى ونىمدىلىگى جوعارى زاماناۋي ماشينالار ارقىلى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. ءوندىرىستى تەحنولوگيالىق جاراقتاندىرۋ دەڭگەيى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى, ال بۇل وندىرىلەتىن كومىر ساپاسىن ارتتىرۋعا جانە ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى دەڭگەيىن جاقسارتۋعا جول اشادى», — دەدى ۆ. گرينەنكو.
ەكىنشى كەزەڭنىڭ قۇرىلىسىن الداعى بىرنەشە جىلدا جۇرگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر, قۇرىلىستىڭ سوڭعى ءۇشىنشى كەزەڭى جىلىنا 20 ملن م3 جىلدىق ونىمدىلىككە قول جەتكىزۋمەن 2027 جىلعا اۋىستىرىلدى. ءىس جۇزىندە بارلىق جۇمىستاردى وتاندىق مەردىگەر ۇيىمدار جانە ەەك قىزمەتكەرلەرى ورىندادى. بارلىعى 300-دەن استام ادام تارتىلدى.
ايتا كەتۋ كەرەك, جوبا ەكولوگيالىق تازا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدى, باسقارۋدى اۆتوماتتاندىرۋدى كەڭەيتۋدى, تابيعي رەسۋرستاردى ۇتىمدى پايدالانۋدى جانە تابيعاتتى قورعاۋ شارالارىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋدى كوزدەيدى.
ءوز كەزەگىندە «ەكىباستۇز ماەس-1» جشس-نىڭ باس ديرەكتورى م. ابىشەۆ بيىل قۋاتى 325 مۆت بولاتىن №5 ەنەرگەتيكالىق بلوك ىسكە قوسىلاتىنىن حابارلادى. بۇگىندە 5 ەنەرگەتيكالىق بلوك پەن جالپى قۋاتتىلىعى 2105 مۆت بولاتىن 2 تۋربينا جاڭعىرتىلعان. 2024 جىلى «ەكىباستۇز ماەس-1» بارلىق 8 ەنەرگەتيكالىق بلوگىن جوبالىق قۋاتىنا قوسپاق.
وبلىس اكىمدىگىنىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, ءوڭىردىڭ ەنەرگەتيكالىق كەشەنى جالپى قۋاتتىلىعى 8 400 مۆت بولاتىن 7 جىلۋ ەلەكتر ستانتسياسىنان تۇرادى. 2017 جىلى ەنەرگيا كوزدەرىمەن 41,35 ملرد كۆتس ەلەكتر قۋاتى وندىرىلگەن. بيىلعى 8 ايدا بۇل كورسەتكىش 30,5 ملرد كۆتس كورسەتتى, بۇل بىلتىرعى جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 116,4%دى قۇراپ وتىر. پاۆلودار وبلىسىنىڭ ەلەكتر تۇتىنۋ كولەمى – 12,7 ملرد كۆتس, بۇل – وندىرىلەتىن جالپى ەلەكتر قۋاتى كولەمىنىڭ 41,6 %. قالعان ەلەكتر قۋاتىنىڭ 14,05 ملرد كۆتس (46%) كولەمىن پاۆلودار وبلىسى ەلىمىزدىڭ باسقا ايماقتارىنا جەتكىزسە, رەسەيگە 3,75 ملرد كۆتس(12,3%) كولەمىن ەكسپورتتايدى.
ەسكە سالا كەتەيىك, پرەمەر-مينيستر مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن ەل وڭىرلەرىن جۇمىس ساپارىمەن ارالاپ ءجۇر. بۇعان دەيىن باقىتجان ساعىنتاەۆ جۇمىس ساپارلارىمەن اتىراۋ, اقتوبە, قاراعاندى, قوستاناي, قىزىلوردا, ماڭعىستاۋ, وڭتۇستىك قازاقستان (قازىرگى تۇركىستان), باتىس قازاقستان, سولتۇستىك قازاقستان جانە اقمولا وبلىستارىندا بولدى.