قاسقىر سوققان كەلىنشەك

ءباتيما بيسەكەنوۆانىڭ جاستىق شاعى تەرەكتىنىڭ شال­قار كولىنىڭ جاعاسىندا ءوتتى. وسى وڭىردە مەكتەپتە ءبىلىم الدى, بالىق تسەحىندا ەڭبەك ەتتى. تاعدىردىڭ جازمىشىمەن زينەددين بيسەكەنوۆپەن شا­ڭىراق كوتەرىپ, توعاناس اۋىلىندا عۇمىر كەشتى. مىنە نەگىزگى اڭ­گىمە قىلارلىق وقيعانىڭ قى­زىقتى جەلىسى دە وسى توعاناس اۋىلىندا, 20 جاستاعى كەلىنشەك ءباتيمانىڭ باسىنان وتەرىن ول كەزدە كىم ءبىلىپتى؟!

1965 جىلى شاڭىراق قۇرعان ءباتيمانىڭ كۇيەۋى زينەددين كۇز ايىندا ازاماتتىق بورىشىن وتەۋگە كەڭەس ارمياسى قاتارىنا شاقىرىلادى. اياعى اۋىر جاس كەلىنشەك ۇيدە اتا-ەنەسىمەن قالا بەرەدى. اتاسى سەيىتقالي قاريا كەڭشاردىڭ ءبىر تابىن ءىرى قارا مالىن باعاتىن. ءبىر جىلدان سوڭ سەيىتقالي قاريا زەينەتكەرلىككە شىعىپ, توعاناس اۋىلىنىڭ №2 بولىمشەسىنە جاقىن اڭقاتى وزەنى جاعاسىنداعى قىستاۋعا كوشىپ كەلىپ ورنالاسادى.

باعىمدارىنداعى ءىرى قارا, قوي-ەشكى كۇندەلىكتى تىرلىكتەرىن وتكەرۋگە ەرمەك ەدى. وتاعاسى زينەدديننىڭ ارميا قاتارىنا الىنعانىنا 6 اي بولعاندا ءباتيما دا جەڭىلدەنىپ, تۇڭعىش قىزدارى ومىرگە كەلگەن.

– اتا-ەنەم جارىق دۇنيەگە كەلگەن تۇڭعىش قىزدارىن بىردەن ءوز باۋىرلارىنا سالىپ, ماپەلەپ وسىرۋگە سون­داي ىنتالى بولدى. ءتىپتى ءبىر ساتكە كورمەي قالسا, مازاسىز كۇيگە تۇسەتىن. ءالى ەسىمدە, كۇز ايىنىڭ اياق شەنىندە اتا-ەنەم كىشكەنە قىزدى الىپ, توعاناس اۋىلىنىڭ ورتالىعىنا قوناققا كەتتى. ۇيدە جالعىز قالدىم. كەشكىلىك اۋلاداعى مالدى قاماپ, جايعاستىرۋعا شىق­قانىم سول ەدى, زۋ ەتىپ ءبىر يت قورا ىشىنە كىرىپ كەتكەندەي بولدى.

قوراعا كىرگەن بويدا الگى يت شەتتە تۇرعان سيىرعا جابىسا كەتىپ, مالدار وكىرىپ, قورا ءىشى ازان-قازان بولعانى. ويىم­دا ەشتەڭە جوق, مەن سول ساتتە قو­لىمداعى ايىرمەن الگى ءيتتىڭ باسىنان بار كۇشىمدى سالا ۇرا بەردىم, ۇرا بەردىم. جا­ڭاعى يت سىلق ەتىپ قۇلاپ تۇسكەن سوڭ, اۋلانىڭ سىرتىنا سۇيرەپ شى­عارا سالدىم.

كەشقۇرىم قوناقتان ورالعان اتام مەن ولتىرگەن ماق ۇلىقتى كورە سالا «ويباي, مىناۋىڭ قاس­قىر عوي, مىنا پالەمەن قالاي الىسقانسىڭ شىراعىم؟» – دەپ مەنىڭ باتىلدىعىما قايران قال­عانى بار, – دەيدى سول كەزدى ەسىنە العان ءباتيما اپا.

ءيا, 20 جاسىندا قاسقىر سوق­قان كەلىنشەك ءباتيما سول ولتىر­گەن قاسقىرىنىڭ تەرىسىن ورال قالاسىنداعى ءتيىستى مەكەمەگە تاپ­سىرىپ, تەرىنىڭ قۇنى مەن سىي­اقىسىن الىپ كەلگەن سوڭ اۋىل ىشىندە «قاسقىر سوققان كەلىنشەك» اتالىپ جۇرە بەرگەنى بار. سول جىلدارى كەڭشاردىڭ باس زووتەحنيگى حاميت قارجاۋوۆ قاس­قىر سوققان كەلىنشەك ءباتيما جو­نىندە اۋداندىق گازەتكە ماقالا دا جاريالاعان ەكەن.

سونىمەن قاسقىرمەن الىس­قان ب.بيسەكەنوۆا – ۇزاق جىلدار اۋداندىق پروكۋراتۋرادا تازالىقشى بولىپ ەڭبەك ەتىپ, زەينەتكەرلىككە شىققان وتا­عاسى زينەددينمەن بىرگە 4 قىز, 3 ۇل تاربيەلەپ ءوسىرىپ, 6 نەمەرە, 10 جيەن, 5 جيەنشاردىڭ قى­زىعىن كورىپ وتىرعان باتىر دا باقىتتى انا.

ال قولىنداعى ايىرىمەن قاسقىردى جەر جاستاندىرعان جاس كەلىنشەكتىڭ بۇل باتىل­دىعىن, قايسارلىعىن بۇل كۇندە بىرەۋ بىلسە, بىرەۋ بىلمەسى انىق. ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىز دا ءباتيما بيسە­كەنوۆانىڭ باتىل­دىق قاسيەتىن كوپكە جاريا ەتۋ بولاتىن.

مۇسىربەك ايتاشەۆ

باتىس قازاقستان وبلىسى,

سىرىم اۋدانى