جازۋشى مارحابات بايعۇتتىڭ «اپكەمنىڭ اۋىلى» اڭگىمەلەر جيناعىن وقىپ شىققان سوڭ, ءبىر ىسىپ, ءبىر سۋىعان كوڭىلدىڭ كوكجيەگىندە الەم كارتاسىنا تۇسپەگەن, مامىراجاي ءومىرى, تىرشىلىكتىڭ الا-قۇلا دۇرمەگىندە باقۋاتتى عۇمىر كەشىپ جاتقان تۇرعىندارى بار كۇنشۋاق قالاسى تۇرىپ قالعان.
جازۋشىنىڭ بىرنەشە اڭگىمەسىندە وسى كۇنشۋاق قالاسى ارماندار ورىندالاتىن, ءبىر جاس وسسە قىزمەت ەتۋگە كەتەتىن قالا رەتىندە سۋرەتتەلەدى. «اپكەمنىڭ اۋىلى» اڭگىمەسىندەگى ءبىرىنشى جاقتان سويلەپ وتىرعان كەيىپكەرىڭىز دە سول كۇنشۋاعىڭىزدان كەلگەن.
وڭتۇستىك امەريكانىڭ قياندارىن اشۋعا سەپ بولعان, كونكيستادورلاردىڭ ارمانى, اڭىزداعى التىن تولى ەلدورادو, ماركەستىڭ اراكاتاكاسىنىڭ سوزدەگى بەينەسىنە اينالعان ماكوندو, فولكنەردىڭ ەسەيگەندە جازعان كۇللى شىعارمالارىنىڭ كەڭىستىگىن قۇرعان وكرۋگ يوكناپاتوفا سىندى كۇنشۋاق تا – مارحابات بايعۇتتىڭ شىعارماشىلىق كەڭىستىگىندەگى اياۋلى, اڭسارلى مەكەن. امەريكا قۇراما شتاتتارىنىڭ وڭتۇستىگىندە تۋىپ, جاس كۇنىندە ۋنيۆەرسيتەتتە وقىعان جىلدارىن, ەۋروپاعا بارعان ادەبي ساپارىن, جاڭا ورلەانداعى قىسقا مەرزىمدى ادەبي ءومىرىن ەسەپكە الماعاندا, فولكنەر بۇكىل سانالى عۇمىرىن ميسسيسيپي شتاتىنداعى لافايەت وكرۋگىندە وتكىزگەن. تۋعان جەرىنە ومىرىمەن دە, شىعارماشىلىعىمەن دە ادال بولعان فولكنەردىڭ ۇستانىمى وسى جاعىنان مارحابات بايعۇتتىڭ دا ءومىر سالتىنا ۇقساي ما, قالاي؟!. ەكەۋى دە وتاندارىنىڭ وڭتۇستىگىندە تۋىپتى. ەكەۋى دە باسقا قالادا ستۋدەنتتىك ومىرلەرىن وتكىزىپ, اندا-ساندا كۇنكورىس قامىمەن, جۇمىس بابىمەن وزگە قالالاردا بولىپتى. بىراق كىندىك قانى تامعان تۋعان ولكەلەرىنەن الىسقا ۇزاماپتى. شىعارماشىلىق الەمدەرىندە جۇرتتىڭ اڭسارى اۋىپ تۇراتىن ءبىر-ءبىر مەكەن پايدا بولىپتى.
ارينە بۇل سالىستىرۋىمىز تابيعاتى جاعىنان مۇلدە ەكى بولەك قالامگەردىڭ تۋىندىلارىن قاتار قويۋدان تۋعان جوق. ول مۇمكىن دە ەمەس. تەك ەكەۋىنىڭ وڭتۇستىكتە تۋىپ, ودان الىسقا ۇزاماي جانە اينالاسىنداعى ادامداردى سۋرەتتەۋ ارقىلى ادام سافي ءزاۋزاتىنىڭ جان دۇنيەسىن اشۋعا دەگەن قۇشتارلىقتارى سەبەپ بولعان.
«بارلىق اقىن – بالاسى ءبىر انانىڭ» دەگەن سياقتى, كۇللى جازۋشىلاردىڭ دا ءتۇپ ماقساتى ءبىر ارناعا بارىپ توعىسادى. قوعامداعى الەۋمەتتىك-مورالدىق قۇبىلىستاردى تەرەڭ زەرتتەپ, ءبىر ادامنىڭ يا وتباسىنىڭ تاعدىرى ارقىلى ونىڭ تاريحقا بارىپ تىرەلەتىن تەرەڭ سەبەپتەرىن اشىپ, مازمۇنى جاعىنان ءبىر ارنادان اۋىتقىماي, وقىرمانعا وي سالىپ, ءومىر تۋرالى, ادام جايلى تولعاندىرادى.
مارحابات بايعۇتتىڭ سەزىمگە, ساركازمگە, يۋمورعا تولى اڭگىمەلەرى تاقىرىپتىق جاعىنان سان الۋان. ءتىپتى, بىرىنە-ءبىرى تەك مازمۇنى جاعىنان ەمەس, ستيلدىك قاعيدالار جاعىنان دا ۇقساماي كەتىپ جاتادى. ونىڭ سەبەبى دە تۇسىنىكتى. دۋلات يسابەكوۆ ايتقانداي, ء«وز كەيىپكەرلەرىنىڭ قالىڭ ورتاسىنان الىستاماعان» جازۋشىنىڭ كەيىپكەرلەرى قانشا ءتۇرلى بولسا, تاقىرىبى دا سونشا الۋان. ال تاقىرىپ ستيل تاڭدايدى. ماسەلەن, ء«يتتىڭ قۇقىعى», «گامبۋرگتەگى قازاقتار» سياقتى اڭگىمەلەرىن «جوعالعان جۇرناق», «اپكەمنىڭ اۋىلى» شىعارمالارىمەن ءبىر قاتارعا قويا المايسىز. سەبەبى جازىلۋى باسقا. سەزىنۋ, جەتكىزۋ وزگە. ال اڭگىمە رەتىندە قاراساڭىز, ءبارى دە ءبىر قالىپتا.
جازۋشى قالامىنان تۋعان شىعارمالاردىڭ ونە بويىندا وسىعان دەيىن وقىرماندارى بايقاپ, باسىپ ايتقانداي وزىندىك يۋمورى, ساركازمى بىردەن كوزگە تۇسەدى. قازاق قوعامىن پسيحولوگيالىق, الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق وزگەرىستەرگە اكەلگەن ەكى ءتۇرلى فورماتسيانى باستان كەشكەن ۇلكەن بۋىن جازۋشىلارىمىزدىڭ كوبىندە كەزدەسەتىن ەكى ءداۋىردىڭ كەسكىن-كەيپى مارحابات بايعۇت شىعارمالارىندا ايقىن كورىنەدى. «ماشينا ماسەلەسى», «اۋىلداعى اۋكتسيون» اڭگىمەلەرىندەگى كۇلە وتىرىپ سۋرەتتەيتىن وقيعالاردىڭ تۇبىندە تەرەڭ كۇرسىنىس جاتىر. تاۋەلسىزدىك باستالعان ەلەڭ-الاڭ شاقتاعى جەكەشەلەندىرۋ جاعدايلارى رەسپۋبليكامىزدا كەڭ ەتەك العانى سونشا, بايتاق ەلىمىزدىڭ ءبىر پۇشپاعىنداعى مادەني عيماراتتار پىسىقايلاردىڭ قولىندا كەتتى.
اۋىلداعى كلۋبتىڭ ءوزى ەل-جۇرتتىڭ يگىلىگىنە قىزمەت ەتە الماي قالعانىنا قىنجىلعان ەڭسەگەيدىڭ ەڭىرەپ جىلاعانى نە؟ اۋكتسيون ارقىلى ساتىلعان عيماراتتاردىڭ ءوزى «گوللاندتىق ادىسپەن» ىسكە اسقان. جازۋشى ءا دەگەننەن نەگە قازاقى ادىسپەن ەمەس دەگەن وي تاستايدى. وسى ءبىر كىشكەنتاي شتريحتىڭ وزىنەن شەتەلدىك دۇنيەلەرگە قۇمارلىعىمىزدى مىسقىلدايدى. الەمنەن ۇلگى الۋ, الەمگە قىزىعۋ, وزگەنىڭ قاڭسىعى تاڭسىق بولۋ – ءبارى بايقاعان قۇبىلىس. بىراق وسىنىڭ الەۋمەتتىك سەبەبىن اشقان كىم بار؟ بۇل جاي عانا قازاق قوعامىنداعى ءمىن يا قازاق بويىنداعى مىنەز ەمەس. ءالى كۇنگە وسى دامىعان ەلدەرمەن جارىسىپ, ءتىپتى, دۇنيەگە ءوزىمىز ۇلگى كورسەتە باستادىق. تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىنداعى «اۋرۋىمىز» اسقىنىپ بارا جاتقان جوق پا؟ نەگە ىلعي بىرەۋمەن جارىسىپ, بىرەۋدىڭ ولشەمىنە باس ۇرامىز؟ ەشتەڭە كورمەگەن, دۇنيە بىلىمىنە قولى جەتپەي قاپىدا قالعان, ءار نارسەگە «قولىن مەزگىلىنەن كەش سەرمەگەن» ۇلت بولعانىمىزدان ەڭسەگەي جىلاعان جوق پا؟ تەمىر قۇرساۋلى توتاليتارلىق جۇيەدەن بوساعان ۇلتتىڭ ءار جاڭالىققا قوماعاي كەلەتىنى, ءار جىلتىراققا قىزىققىش كەلەتىنى تۇسىنىكتى شىعار. بىراق وسى الەمگە اربالۋدان اجىرايتىن دا ۋاقىت كەلگەن جوق پا؟ جازۋشى كەيىپكەرىنىڭ جان دۇنيەسى ارقىلى وسىنداي تولعانىستارعا جەتەلەيدى. ادام جانى – قىرىق قاتپار. ءار قاتپارىندا جاسىرىنعان شەشۋى قيىن جۇمباق بار.
جازۋشى ءار قاتپارعا ۇڭىلەدى, ءار جۇمباقتى شەشەدى. شارقاقپا اۋىلىنىڭ شەتىندەگى دوڭەستە كۇندە كەشقۇرىم بىردەي شىعىپ, وتكەن زامانعا ءارتۇرلى كوزقاراسپەن قارايتىن سىپاتاي, ۇرپەكباي, ارزىمبەت, ەلەمەس, وجان شالداردىڭ نەشە جىلدان بەرى ادەتتەرى سوعىس ارداگەرلەرىنە ماشينا بەرەدى ەكەن دەگەن سىبىس شىققاندا نىلدەي بۇزىلعانى. دۇنيەنىڭ زارى وتكەن بەس شال الدەنەدەن دامەتىپ, بىرىنەن-ءبىرى سىر جاسىرىپ, داستۇرلەرىنەن جاڭىلعان. اقىر سوڭىندا ماشينا ماسەلەسىنىڭ ارتى سۇيىلىپ, بالكىم ورتا جولدان ارالاسقان پىسىقايلاردىڭ كەسىرىنەن ەشقايسىسىنا بۇيىرماي قالادى. سوڭىندا شاڭىتقان دوڭەستە قايتا باس قوسا باستاعان بەس شالدىڭ زارى ودان ءارى زورايا تۇسەدى. جازۋشى ايتقان وقيعادان بۇرىن ونىڭ يدەيالىق-فيلوسوفيالىق تۇجىرىمى العا شىعادى. مارحابات بايعۇت قالامىنىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى, اڭگىمەسىنىڭ سيۋجەتى ومىردە تۋرا سولاي بولعانداي, قاز-قالپىندا تۇرعانداي اسەر قالدىرۋى. ونىڭ استارىنداعى ايتپاق وي, جاسالماق پايىمدى وقىرمان ەنشىسىنە قالدىرادى. ونىڭ يۋمورىندا, ساركازمىندە ازاماتتىق پوزيتسياسى اشىق بىلىنەدى. «گامبۋرگتەگى قازاقتار», «شىعارما», «كانديداتتىڭ ءيميدجى», «بانكتىڭ يتتەرى», «اكىمنىڭ ايەلى», «اكىمدىكتىڭ ارەكەتى» سياقتى اڭگىمەلەرى – جازۋشى كوزقاراسى, ۇستانىمى. ناتيبەك, نەمەرەباي, شوبەرەبايلاردىڭ نەمىستەردەن قالعان ۇيگە يەلىك ەتىپ, ونى اقىرىندا «قازاقىلاندىرىپ» جىبەرگەندەرىن كۇلە وتىرىپ سىناي سۋرەتتەۋى, دەپۋتاتتىققا ۇمىتكەر كانديداتتىڭ كۇنشۋاق قالاسىندا «ۆاريانت» كافەسىندە ءوز ءيميدجىن قالىپتاستىرۋ جونىندە وتكىزگەن شتاب وتىرىسى كەزىندەگى, ودان كەيىنگى جانتالاسقان, كوزبوياۋشىلىق ارەكەتتەر, جاڭا سالىنعان بانك اينالاسىن كەزىپ جۇرگەن يتتەر, اكىم ايەلىنىڭ اكىمنەن زور «قىلىقتارى» جازۋشى ىمىراعا كەلە المايتىن قوعامنىڭ مىنەزدەرى. ونىڭ ساركازمىنىڭ تۇبىندە دە وسى ىمىراسىزدىعى جاتىر. اۋىل ادامدارىن, اۋىل تۇرمىسىن, ءتىپتى, ايتقاندا قاراپايىم قازاق مىنەزىن سۋرەتتەۋدە جۇيرىك قالامى قالا ومىرىنە كەلگەندە توسىلىپ قالا بەرەدى. ول قالانى جاتىرقامايدى.
تەك قالا دەپ وزگەرگەن, يا قالا وزگەرتكەن قازاقتى جاتىرقايدى. اپەندە بولسا دا اۋىلدا جۇرگەن كەيىپكەرلەرى يۋمورمەن, ساركازممەن جازىلسا دا ونىڭ قالامىنا, جۇرەگىنە ەتەنە جاقىن ەكەنىن اڭعارىپ وتىراسىز. قالادان جاقسى ۇسىنىس ءتۇسىپ, ءبىرجولا سوندا قونىس تەۋىپ قالعان ورمانتايدىڭ تاعدىرىن ايتىڭىز. ونىڭ بالاسى قيسا – مۇلدە باسقا قازاق. اۋىلدى كورمەگەن, بىلمەگەن. جىلدا اپارامىن دەۋمەن كەلە جاتقان اكەسىنىڭ دە ۋاقىتىنىڭ ءبىر ءساتى تۇسپەي قويادى. اقىرى دەرتكە شالدىعىپ, ونىسىنا كيىكوتى ەم بولىپ شىعادى. ال كيىكوتى قالادا تاپشى. سودان اۋىلعا حات جازىپ, دوسىنا الدىرتادى. كەيىن ءوزى دە اۋىلعا بارادى.
«بارماساڭ, كەلمەسەڭ, جات بولاسىڭنىڭ» كەرى. ەشكىم دە تانىمايدى. ەڭ اقىرى ءبىراز ادام كيىكوتىنىڭ قاسيەتىن ءبىلىپ, ونى تۇگەل اۋىل ماڭىنان جوعالتىپتى. ەندى تەك تاۋدا عانا قالىپتى. «...كيىكوتى مۇلدە سيرەپ كەتكەن, ادامداردان ۇركىپ, تاۋ-تاستىڭ قۋىسىنا تىعىلىپ, قورقىپ وسەتىن بولعان» دەيدى ورمانتاي. «...كيىكوتى مۇلدە ءشوپ ەمەس! كيىكوتى, ول – ادامدار. ازايىپ, ازىپ-توزىپ, تونالىپ بارا جاتقاندار» دەپ تۇجىرىم جاساپتى بۇل اڭگىمە تۋرالى شەرحان مۇرتازا. وتكەندى اڭساۋ, بولمىستى ىزدەۋ ورمانتايلاردان قيسالارعا مۇرا بولىپ قالدى. بۇگىن ءبىرىمىز – ورمانتاي, ءبىرىمىز – قيسامىز. بىراق كيىكوتى ەمەسپىز. ءبىزدىڭ كوپ وكىنىشىمىزدىڭ ءبىرى وسى شىعار, بالكىم. كوكىرەگى ىستىق دۇنيەنىڭ عاجايىپتىعىن تولەگەن ساعىنىش پەن اڭساۋدان ىزدەيتىن. ءسىرا, ادامدى جازۋشى بولۋعا يتەرمەلەيتىن دە وسى ءبىر عاجاپ سەزىم شىعار. «وقۋ زالى», «كورپەسايدىڭ كىتاپحاناسى», ء«سىزدى سۇيگەن قىز ەدىم» اڭگىمەلەرىندەگى ليريكالىق باياننىڭ اڭساردان, ساعىنىشتان تۋماعانىن ايتىپ كورىڭىز, كانە. كارەلياداعى ساۋنانى ويپاڭبەلگە اكەپ ورناتپاق بولعان سايرامباي مەن تاستىبايدىڭ اپەندىلىكتەرى دە اۋىل ادامدارىن ساعىندىراتىن وقيعا ەمەس پە؟ جازۋشى جۇماباي شاشتاي ۇلى: «مارحابات قازاق ءومىرىنىڭ بۇگىنگى تىنىسىنا ۇڭىلگەن كەزدە جاڭاشا وزگەرىستەردى كورگىش. ونىڭ كەيىپكەرلەرى – دون كيحوتتىق اپەندىلىكتەن ارىلا الماعان, سويتسە دە بارعا قاناعات, جوققا سالاۋات قىلاتىن بىرتوعا جاندار. بۇل جاعىنان ول بەيىمبەت ءمايليننىڭ تىكەلەي مۇراگەرلىك جوراسىنا جۇرە الادى» دەپ باعالاپتى. جۇرسە جۇرەتىن-اق شىعار. ونى زامانداس, قالامداس, باستىسى جازۋشى كوزقاراسىمەن باعالاعان اعادان ارتىق ايتا الماسپىز. دەگەنمەن «اپكەمنىڭ اۋىلى» اڭگىمەلەر جيناعىندا وسى سوزگە دالەل بولاتىنداي, ساعىنىش پەن اڭساۋدىڭ ەڭ ءبىر اۋىر تولقىندارىن جۇرەگىڭە اكەپ سوعاتىن ەكى شىعارمانى ەرەكشە ايتقىم كەلەدى. ولار – «اپكەمنىڭ اۋىلى» مەن «جوعالعان جۇرناق».
كۇنشۋاق قالاسىنان بىرنەشە جىل كورمەگەن ءۇريسان اپكەسىنىڭ اۋىلىن بەتكە العان ءىنىنىڭ جان تولقىنىسى مەن اپكەسىنىڭ: «قالاداعى, كۇنشۋاقتاي شاھارداعى كۇنىم عوي دەۋشى ەدىم. كۇنىم دەگەنىم – ءىنىم عوي دەۋشى ەدىم» دەگەن اق جۇرەك پەيىلىنىڭ اراسىنداعى الاپات سەزىمدى قالاي جەتكىزۋگە بولادى. ونى تەك سەزىنۋگە مۇرسات بار. ايكورىك اۋىلىنا كەلسە, اپكەسى ۇيىندە جوق ەكەن. مەكتەپتە ەدەن جۋشى بولىپ قىزمەت ەتەتىن كورىنەدى. كورشى ايەلدەن سۇراسا: «الگى كەلمەي كەتكەن ءىنىسى بولارسىڭ؟» دەپ مىسقىلدايدى. مەكتەپكە ىزدەپ بارسا, وندا دا ءبىر ەدەن جۋشى ايەل اپكەسىنە كەلمەي كەتكەنىن بەتىنە سالىق ەتەدى. مەكتەپتە ديرەكتور, مۇعالىمدەر بولماي, ءبىر سىنىپتى تىنىشتاندىرىپ وتىرعان اپكەسى قوڭىراۋ بولعانشا كۇتىپ, سىنىپتا وقۋشىلارعا ايتىپ وتىرعان اڭگىمەسىنە قۇلاق سالادى. كۇيەۋى جۇلدىزحاننىڭ كوزى ءتىرى كەزىندەگى جاقسى جاعدايلارىن ايتادى. ەندىگى كەزدە جۇرتتىڭ باسىنعاندىعىن ايتىپ, بار مۇڭىن, سىرىن تىرشىلىك كۇيبەڭىنەن حابارى جوق وقۋشىلارعا ايتىپ وتىر. اڭگىمە سوڭىندا كۇنشۋاقتاعى ءىنىسىن تىرەۋ كورەتىنىن ايتادى. ال نەشە جىل بويى اپكەسىنىڭ اۋىلىنا ات ءىزىن سالماي كەتكەن ءىنىسى ەسىك سىرتىندا بارلىق اڭگىمەسىن تىڭداپ تۇرعان. ەشتەڭە ايتپاعان. جازۋشى دا ۇندەمەگەن. ءبارى تۇسىنىكتى ەدى. ءۇريساننىڭ شاراسىز كۇيى مەن ساعىنىشى, ءىنىسىنىڭ ساعىنىشى پەن ۇياتى تۋرا سول ساتتە قاتار شارپىسقان. ۇندەمەۋ, ءتۇسىنۋ عانا بار. قاتەلىگىڭ ءۇشىن ساعىنىشىڭ كىناعا اينالدى. يا جاقىنىڭا جات بولۋعا اينالعانىڭ ءۇشىن قانشا ساعىنساڭ دا, كىناڭنىڭ جۇگى اۋىر.
ال جۇرناقتىڭ تاۋقىمەتتى تاعدىرى, قاسىرەتى شە؟ وندا قانداي ساعىنىش؟
قوناقباي اعايدىڭ ءبىلىمدى بالاسى جۇرناق جىندانىپ كەتەدى. ماسكەۋگە سول ۋاقىتتا ءوز كۇشىمەن وقۋعا تۇسكەن, كەيىن الماتىداعى سۇيىكتىسىنە جولىعۋعا بارعان ۋاقىتى جەلتوقسان وقيعاسىنا سايكەس كەلىپ, جۇرناق تا تۇتقىندالىپ كەتكەن. سودان قوناقباي مۇعالىمدى دە اۋداننان اۋدانعا, وبلىستان وبلىسقا سۇيرەلەپ, ابدەن قاجىتقان. اقىرى دۇنيە سالعان. ال بالاسى جۇرناق جىندىحاناعا ءتۇسىپ, كەيىن تۋىستارى شىعارىپ الىپ اۋىلعا اكەلگەن. ەشكىمدى تانىمايدى, بىراق بىرەۋگە زيانى جوق. اۋىل بالالارى «جىندى جۇرناق» دەپ مازاقتايدى. بالا نە ءبىلسىن... ءوزىمىز دە ساقالى قاۋعاداي ورىستى «بوراداتىي» دەپ مازاقتاپ, ونى ەسىمى ەكەن دەپ, جىندى دەپ ءۇي اينالا قاشاتىنىمىز ەسىمە تۇسكەن. بالامىز, نە بىلدىك دەيسىڭ... سول جۇرناق تەك ساعىنىش دەگەن اپايىن تانىعان. كەيىن سۇيگەن قىزى الما ەسىنە تۇسكەن.
ارماتۋرا كورسە تۇرا ۇمتىلىپ, ونى تەمىر قۇرلى كورمەي ءيىپ تاستايتىن بۇلا كۇشىنىڭ ار جاعىندا ۇلكەن قاسىرەت جاتقاندىعىن جۇرت قايدان ۇقسىن. جىندىلىققا بالاعان. جۇرت تا وسەكتىڭ ءبارىن ءبىلىپ ايتپايدى عوي... سول جۇرناق كىندىك قانى تامعان ءۇيىن تاۋىپ الىپ, كورشى اۋىلعا ەتەگىمەن تاس تاسىعان, ءۇي سالامىن دەگەن. بىراق ءبىر قاھارلى ايازدى كۇنى شاپانىنىڭ ەتەگىندەگى تاستى ءتۇسىرىپ جاتىپ, قاتىپ قالعان. ال ول تاسى كەيىن قاراسا, راسىمەن ءبىر ءۇي سالۋعا جەتەتىندەي-اق ەكەن. ءاۋ باستا جۇرناق انادان ەگىز تۋعان. قوناقباي ەگىز ۇلىنا جالعاۋ, جۇرناق دەپ ات قويعان. جالعاۋ بالا كۇنىندە شەتىنەپ, جۇرناعى امان قالعان. ادام بولعان. بىراق تاعدىردىڭ جازۋىنان وزا الماپتى. تەك ارتىندا ءوزى تىرنەكتەپ تاسىعان تاسى قالعان. اڭگىمەنى ۇزاقتاۋ بايانداپ كەتسەم, عافۋ ەتىڭىز. ويتپەسكە دە لاجىم جوق. جازۋشى: «ويلاندىڭىزدار ما, ول نەگە ساعىندىقوۆ اعاي مەن ساعىنىش اپايىمىزدى عانا ەستە ساقتاپ قالعان؟ دەمەك, ونىڭ ساناسىندا ساعىنىش اتتى ۇعىم ولمەگەن. اينىماعان...» دەپ وي تاستايدى. كىندىك قانى تامعان ۇيىنە بارىپ, تىزە بۇككەنىنەن دە سىر ىزدەيدى. ءبارى راس.
كەزدەيسوق دۇنيەدەن عيبرات جوق. ال جۇرناقتىڭ تاعدىرى ەشقانداي دا كەزدەيسوق تاعدىر ەمەس. ول قازاقتىڭ تاعدىرى, قازاق ارمانىنىڭ تاعدىرى. ءتىپتى, مەن جۇرناق پەن جالعاۋ اتتارىنان دا استار ىزدەر ەدىم. گرامماتيكادا جالعاۋ – ءسوز تۇرلەندىرۋشى قوسىمشا, ال جۇرناق – ءسوز تۋدىرۋشى قوسىمشا. دەمەك, جۇرناق ءوز تاعدىرىمەن جاڭا قازاقتاردى تۋدىردى, جاڭا سانانى وياتتى. كىندىك قانى تامعان ءۇيىنىڭ ىرگەسىنە توككەن تاسى جاڭا زاماننىڭ ىرگەتاسى بولدى. ال ول ىرگەتاس جازۋشى مارحابات بايعۇتتىڭ دا ارمان-اڭسارى, ساعىنىشى ەكەنى ەكىباستان.
اڭگىمەلەرىنەن كۇن شۋاعىنداي جىلىلىق ەسەتىن جازۋشى راسىمەن كۇنشۋاق قالاسىندا تۇراتىنداي. شىعارمالارىنىڭ وزەگىندە بىلىنەر-بىلىنبەستەي قىلاڭ بەرەتىن وسىناۋ قالا جازۋشى قيالىندا قانداي ەكەن؟ بارىپ كورەر مە ەدى... ەندى ول ءبىزدىڭ دە ساعىنىشىمىزدى ءتۇرتىپ, اڭسارىمىزدى وياتىپ بارادى.
باعاشار تۇرسىنباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»