سۇراپىل سوعىسقا اتىراۋ ايماعىنان 43 مىڭعا جۋىق ادام اتتانعان. 15 364-ءى سول كۇيى ورالمادى. مايدانگەرلەر تۇتىنعان بۇيىمدار, فوتوسۋرەتتەر مەن قۇجاتتار وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىندە ساقتاۋلى.
مۋزەيدەگى «1941-1945 جىلدارداعى ۇلى وتان سوعىسى» ەكسپوزيتسيالىق زالى جەڭىستىڭ 65 جىلدىعىندا جاساقتالعان. وندا برەست قامالى, ماسكەۋ, ستالينگراد, لەنينگرادتى قورعاۋعا قاتىسقان اتىراۋلىقتار, سوعىس كەزىندەگى اتىراۋ (گۋرەۆ) ەۆاكوگوسپيتالدارى مەن جاياۋ اسكەر ۋچيليششەسى, اتىراۋلىق كەڭەس وداعىنىڭ باتىرلارى, حالىق قاھارمانى حيۋاز دوسپانوۆا, «داڭق» وردەنىنىڭ تولىق يەگەرلەرى, سوعىس ارداگەرلەرىنە ارنالعان جادىگەرلەر بار. ءار سورەدە سوعىس جىلدارى اسكەرلەردىڭ ەرلىكتەرى جايلى قۇجاتتار قويىلعان.
1941 جىلدىڭ 1 شىلدەسىنەن باستاپ قالاداعى 16 مەن 50 جاستىڭ اراسىنداعى ەر ادامداردى جاپپاي جاۋىنگەرلىك قيمىلعا ۇيرەتۋ باستالىپ, 12 تامىزعا دەيىن اسكەري دايىندىق كۋرسىنا 25 668 ادام تارتىلعان, ولاردىڭ اراسىندا 577 كىشى مەدبيكەلەر, تەلەگرافيستەر, راديستەر جانە سانينسترۋكتورلار بولدى. سوعىستىڭ العاشقى ەكى جىلىندا اتىراۋدا 2789 اتقىش, 1156 سانيتارلىق درۋجينا, 127 تانك يسترەبيتەل, 356 پۋلەمەتشى, 156 مەدسەسترا, 40 راديست دا- يىندالدى. مۋزەي قورىنداعى ۆلاديمير لادەيششيكوۆتىڭ كىتابىندا ستالينگراد قالاسىن قورعاۋ – سوعىستىڭ ەڭ اۋىر دا شەشۋشى كەزەڭى بولعانى جايلى ايتىلادى. ستالينگراد قالاسىن ازات ەتۋگە اتىراۋ كىشى كومانديرلەر دايىندايتىن اسكەري وقۋ ورىندارىنان 13 مىڭ جاۋىنگەر وقىتىلدى. «جاۋ جاۋىنگەرلەرى اتىراۋدان 150-160 شاقىرىمداي جەردە تۇرعان. گيتلەر ستالينگرادتى الۋمەن بىرگە مۇنايعا باي ولكە اتىراۋدى دا الۋدى جوسپارلادى. وسىنى سەزگەن مەملەكەتتىك قورعانىس كوميتەتى 1942 جىلدىڭ تامىز ايىندا قۇپيا جارلىق شىعارىپ, اتىراۋ ءوڭىرىن سوعىس جاعدايىندا دەپ جاريالادى. سول جىلدىڭ قىركۇيەك ايىنان باستاپ اتىراۋ قالاسى تولىقتاي قاراڭعىلانىپ, تۇندە كوشەلەردە, ۇيلەردىڭ تەرەزەلەرىنەن جارىق كورسەتۋگە تىيىم سالىندى. ەكسپوزيتسيالىق زالدا ءبىر سورە وسى شايقاس تۋرالى قۇجاتتارعا تولى», – دەيدى مۋزەي ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى سايا عازيموۆا.
ەل باسىنا كۇن تۋعان سۇراپىل كەزەڭدە سوعىسقا قاتىسىپ, ەرەن ەرلىگىمەن ەرەكشەلەنگەن حالىق قاھارمانى حيۋاز دوسپانوۆا, 10 كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى مەن «داڭق» وردەنىنىڭ تولىق يەگەر- لەرىنىڭ ءومىر وتكەلدەرى, وشپەس ىزدەرى تۋرالى ءار كەزەڭدە جازىلعان زەرتتەۋ ەڭبەكتەرى, ادەبي شىعارمالار, ەستەلىكتەر مەن جادىگەرلەر سىر شەرتەدى.
وتان ءۇشىن وت كەشكەن باتىرلاردىڭ ەسىمدەرىن وسكەلەڭ ۇرپاق جادىندا ماڭگى قالدىرۋ ماقساتىندا جاسالعان زالعا كەلۋشىلەر كوپ قىزىعۋشىلىق تانىتادى. مۋزەيدە حالىق قاھارمانى حيۋاز دوسپانوۆا تۋرالى تۇسىرىلگەن «جەڭىس تاريحى» ءفيلمى مامىر ايى بويى كورسەتىلەدى. بۇل دا باتىرلارعا دەگەن قۇرمەت, ويتكەنى ەرلىك ەشقاشان ۇمىتىلمايدى.
باقىتگۇل باباش,
«ەگەمەن قازاقستان»
اتىراۋ