جالپى ادال جار, يبالى كەلىن اتانۋ دا, ءتىپتى بالاڭا مەيىرىمدى انا بولۋ دا وڭاي ەمەسىن جۇرە, كورە تۇسىنەدى ەكەنسىڭ... دەگەنمەن, العا نىق قادام باسىپ, وسىنداي ادەمى كۇي كەشىپ جاتقانىم – ومىردە ءبىر ساتتە ەسىمنەن كەتپەي, جۇرەگىمنىڭ ءبىر بولىگىنەن لايىقتى ورىن العان ابىز انالارىمنىڭ ارقاسى.
مەن ءۇشىن قۇرساعىندا توعىز اي, توعىز كۇن كوتەرىپ, تاس ەمشەگىن ءجىبىتىپ, كەڭ دۇنيە ەسىگىن اشىپ, جارىق ساۋلەنى سىيلاعان اناتايىمنىڭ ورنى, ارينە بولەك. شەشەم ۇندەمەس راحمانقىزى فاشيزمگە قارسى سوعىس باستالعان جىلى تۋعان ەكەن. سۇم سوعىس اۋىرتپالىعىن, حالىق جوقشىلىعىن كورىپ ەسەيگەندىكتەن دە بولار, ول – ناعىز ەڭبەكتىڭ ادامى-تىن.
تاڭنىڭ اتىسى, كەشتىڭ باتىسى وشاعىنىڭ وتىن وشىرمەي ەڭبەكتەنە بىلگەن اسىلىم, ءالى دە كوز الدىمداسىڭ. كۇن شىعار-شىقپاستان ويانىپ, شەك-شەتى جوق ءۇيدىڭ شارۋاسىن شارۋالاپ, كۇن ۇياسىنا كىرگەندە ماڭدايداعى تەرىن ءسۇرتىپ, سوندا عانا دەمالاتىن ارداقتىم-اي, جانىمدا جوق بولساڭ دا, جۇرەگىمدەسىڭ. ءدىلىمنىڭ تورىندەسىڭ! وڭ جاقتان كەتپەي ەركەلەپ جۇرگەن شاعىمدا تالاي كەلەشەگىمە كەرەك سىرىڭىزدى ايتتىڭىز, ەشكىمنەن كەم قىلماي ءوسىردىڭىز, قىز بالاعا قاجەتتىنىڭ ءبارىن ۋاقىت تاۋىپ ۇيرەتتىڭىز, باعىپ-قاقتىڭىز. ۇلاعاتتى ۇستاز قىزمەتىندەگى ادال جارىڭىز – اكەم دالاباي ايكەش ۇلى ارقاشان قاسىڭىزدان تابىلدى. التى ۇل مەن ءتورت قىزدىڭ ساناسىنا ۇلتتىق تاربيە ءدانىن ەگىپ, «باتىر انا» – «التىن القا» يەگەرى اتاندىڭىز. اۋەلەتە شىرقاعان اندەرىڭىزبەن تەربەتە ءجۇرىپ, ءومىردىڭ اعى مەن قاراسىن ايىرا ءبىلۋدى, تىرشىلىكتىڭ بۇرالاڭ جولىندا اداسپاي, ەل ءۇشىن ادال قىزمەت ەتۋدى ەسكەرتكەن دە, تاپسىرعان دا ناق ءوزىڭىز بولاتىنسىز, جاناشىر اناشىم!
انامنىڭ بەرگەن ونەگەسىن, باۋلىعان تاربيەسىن بويىما ءسىڭىرىپ, تابيعاتتىڭ زاڭىمەن, ءداستۇر سوقپاعىمەن تۋعان ۇيامنان ۇشىپ, قۇداي قوسقان قوساعىمنىڭ التىن بوساعاسىن اتتادىم. ءيا, وزىڭىزبەنەن بىرگە تەڭ كورەتىن قۇرمەتتىمنىڭ ءبىرى – وڭ اياقپەن تابالدىرىعىن كەلىن بولىپ اتتاعاندا, اق باتاسىن بەرىپ, قۇشاعىن جايا قارسى العان, پەرزەنتىنىڭ تاڭداۋىن ءوز تاڭداۋىنداي كورگەن اسىل جان – ەنەم ىرىسبالا توعىمقىزى بولاتىن. «ەنە» دەپ ايتسام, اراداعى قارىم-قاتىناس الىستاپ كەتەتىندەي ىشكى جان دۇنيەمنىڭ قابىلداۋىمەن «اناشىم» دەپ ايتۋعا بەل بۋدىم. بۇل ويىم استە قاتە بولمادى.
كەشەگى كۇننىڭ انالارىنىڭ قايسىسى بولسىن ويلارى بالالارىنىڭ كەلەشەگى, ۇيا-اۋلەتىنىڭ قامى, وتباسىنىڭ بەرەكەسى ەدى. قۇداي قوسقان اسىل جارىمنىڭ اناسى دا كۇندەلىكتى ءۇي شارۋاسىنان شارشامايتىن, قاجىمايتىن. ىرىسبالا ەنەم اتىنا زاتى ساي, ىرىس پەن بەرەكەنىڭ وشپەس شامشىراعى ەدى.
ءومىر اعىمى – تانىم اعىمى. ادال كەلىن بولۋدى ماقسات قويىپ, سالماقتى دا سابىرلى ەنەممەن دە ون جەتى جىل سىرلاس بولىپ, ول كىسىنىڭ ومىرگە كەرەكتى باي تاجىريبەسىن, ادامي دۇنيەتانىمىن بويىما ءسىڭىردىم. ول كىسى – باعىما بۇيىرعان اياۋلى جان ەدى.
قاراپ وتىرسام, قوس انامىنىڭ ۇقساس جاقتارى دا كوپ ەكەن. كوز شىرىمىنىڭ نە ەكەندىگىن سەزىنبەي, اق تاڭمەن جارىسا تۇرىپ, كەش باتقانشا شارۋا سوڭىندا جۇرۋلەرى, قوناق كەلسە بالا دەمەي, ۇلكەن دەمەي بايەك بولىپ كۇتە بىلۋلەرى, بار ءدامدىسىن كىسىگە توساتىندارى, ءتورت ت ۇلىك مالعا دەگەن وزگەشە قامقورلىقتارى – تىزە بەرسەم تاۋسىلماس ۇيلەسىمدەر ەكەن, شىركىن!
كەلىن مەن ەنە اراسىنداعى بايلانىستىڭ مىقتى كوپىر بولىپ قالانۋىنا جان اناشىمنىڭ دا اسەرى بار. سونىڭ ءبىر دالەلى رەتىندە انامنىڭ ۇنەمى ايتىپ وتىراتىن مىنا ءبىر ءسوزى ءاردايىم ەسىمە تۇسەدى: «بەس بالانى اكەسىز ءوسىرىپ, وقىتىپ, ءتالىم-تاربيەمەن الدىن پروفەسسور دەڭگەيىنە جەتكىزگەن اسىلداردىڭ ءبىرى. بۇكىل ەل سىيلايتىن ناۋرىزحانداي اكەمىزدىڭ جوعىن جوقتاتپاي, وتىن وشىرمەي, بالالارىن ءوز كۇشىمەن قاتارعا قوسقان جاقسىنىڭ جاقسىسى. جەتىمىن جەلەپ, جەسىرىن ەلەگەن قازاقپىز. قولۇشىن سوزار تۋعاندارى مەن قۇداي قوسقان كورشىسى, جاناشىر اعايىنى, اۋىلداس زامانداسى بولسا دا بارلىق اۋىرتپالىقتى ءبىر ءوزى كوتەرگەن جان. قيىندىق پەن نەبىر سىناققا ءتوزىمدى بولۋدىڭ ءوزى ەكىنىنىڭ ءبىرىنىڭ قولىنان كەلە بەرمەيدى. سونداي ءومىردىڭ اششىسى مەن تۇششىسىن باسىنان وتكىزگەن ەل اناسىنا كەلىن بولۋدىڭ ءوزى ساعان ۇلكەن باقىت ەمەس پە, ق ۇلىنىم!». بۇل – انا ءسوزى عانا ەمەس, ءداستۇردى ويلاعان دانا ءسوزى ەدى. بۇل – قۇداي سىيلاعان قۇداعيىنىڭ قادىرىن بىلگەن جاننىڭ شۇكىرى ەدى.
انام جارىقتىق جىلى دا ايالى الاقانىمەن باسىمنان سيپاپ, ەنەم جانە قايىن جۇرتىم تۋرالى تاعىلىمدى اڭگىمە ايتقاندا, ءارى قۋانىپ, ءارى جىلايتىنمىن.
انالاردىڭ باعا جەتپەس ەرلىكتەرىن كىتاپ بەتىنەن وقىپ تانىسقان بىزدەر ءۇشىن مۇنداي ىزگى جايتتاردى ومىردەن وقىپ-توقۋ زور مارتەبە بوپ قالا بەرمەك.
سولاي, مەنىڭ ويىمدا, جادىمدا انام مەن ەنەم نازىك ەگىزدەرىمدەي بىتە قايناسىپ, تابيعي ۇيلەسىپ كەتكەن. كۇيبەڭ تىرشىلىكپەن ءوتىپ جاتقان مىنا ومىردە اتقارعان ءار يگى جۇمىسىم ناتيجە بەرىپ جاتسا, ول – جانىما سايا بولعان بايتەرەكتەرىمنىڭ ارقاسى. ولاردىڭ كورسەتىپ كەتكەن تۋرا جولى ءالى قاجەتىمىزگە جەتەرلىك جەرگە اپاراتىنىنا كامىل سەنەمىن.
ءاليا دالابايقىزى, ەۋرازيا گۋمانيتارلىق ينستيتۋتى كوللەدجىنىڭ وقىتۋشىسى