جەتىسۋ جەرىنىڭ دامۋىنا سەرپىن بەرەدى
مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىندا ۇسىنعان 5 الەۋمەتتىك باستاماسىن جۇزەگە اسىرۋدا ايماقتارعا ارتىلاتىن مىندەت جۇگى سالماقتى.
اسىرەسە, تۇرعىن حالىقتى باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ, جالاقىسى تومەن جۇمىسشى, قىزمەتكەرلەرگە سالىقتىق جەڭىلدىكتەر جاساۋ, جاستاردىڭ ءبىلىم الۋى جانە جاتاقحانامەن قامتىلۋىنا بايلانىستى ورىندالاتىن مىندەتتەر مەن ىنتالى ادامداردىڭ كاسىپكەرلىكپەن اينالىسۋىنا قولداۋ كورسەتۋ وبلىس, اۋدان اكىمدەرىنىڭ ەندىگى جەردەگى نەگىزگى جۇمىس باعىتىنا اينالماق.
ەلباسىنىڭ الەۋمەتتىك باستامالارىنا قولداۋ ءبىلدىرىپ, ايماقتا اتقارىلاتىن جۇمىستاردىڭ باعىتىن ايقىنداعان جيىن الماتى وبلىسىندا دا ءوتتى. جيىندا بايانداما جاساعان وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆ: «مەملەكەت باسشىسى الەۋمەتتىك سالانى جاڭعىرتۋعا باعىتتالعان 5 باستاماسىن ۇسىنۋ ارقىلى ەلىمىز ءۇشىن وزەكتى, الەۋمەتتىك سالاعا جاڭا سەرپىن بەرەتىن شارالاردى ىسكە اسىرۋدى مىندەتتەدى. بۇل كوپتەن كۇتكەن, ءبارىمىزدىڭ ويىمىزدان شىققان باستاما بولدى. پرەزيدەنتىمىز ونى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ەل ەكونوميكاسىنىڭ تولىق مۇمكىندىگى بار ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ەندى سول باستامالارعا ناقتى توقتالىپ, اتقاراتىن جۇمىستارىمىزدىڭ باعىت-باعدارىن ناقتىلاپ الۋىمىز قاجەت», دەدى.
ايماقتا پرەزيدەنت ۇسىنعان 5 الەۋمەتتىك باستامانى جۇزەگە اسىرۋعا تولىقتاي نەگىز بار. ەلباسىنىڭ ءاربىر وتباسىنا باسپانا الۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرىن بەرۋ باستاماسىنا وراي جاڭا مىندەتتەر ايقىندالىپ, بۇعان دەيىن دە قارقىنمەن جۇرگىزىلىپ جاتقان تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا جاڭاشا سەرپىن بەرىلمەك. وبلىس تۇرعىندارىن باسپانامەن قامتۋ جۇمىستارى ناتيجەلى. اسىرەسە «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى بويىنشا سالىنىپ جاتقان تۇرعىن ۇيلەردى پايدالانۋعا بەرۋ جونىنەن بىلتىر وبلىس ءوز مىندەتىن 5,7 پايىزعا ارتىعىمەن ورىنداپ, اۋماعى 646 مىڭ شارشى مەتردى قامتيتىن تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى. قارقىنمەن سالىنىپ جاتقان 184 ءۇيدىڭ 94-ىندە قونىس تويى تويلانىپ, 494 شاقىرىمدى قۇرايتىن ينجەنەرلىك جەلى ىسكە قوسىلعان.
– ەلباسىنىڭ 5 باستاماسىنىڭ ءبىرىنشى باعىتى بويىنشا جاسالاتىن جۇمىستار ايماقتاعى قۇرىلىس نارىعىنا ۇلكەن سەرپىلىس اكەلەدى. قازىر وبلىستا پاتەر كەزەگىندە تۇرعان 40 مىڭعا جۋىق ادام بار. جەڭىلدەتىلگەن نەسيە تەتىكتەرى ىسكە قوسىلعاننان كەيىن بۇل ادامداردىڭ باسپانالى بولۋعا دەگەن مۇمكىندىكتەرى ارتادى. ءۇي سالۋ قارقىندى جۇرگىزىلگەنىمەن, ونىڭ باعاسىنىڭ تۇرعىندارعا قولجەتىمدى بولۋىنا قاتىستى ۇنەمى ماسەلە تۋىندايتىن. ويتكەنى ادامداردىڭ يپوتەكا مەن نەسيەگە قول جەتكىزۋى قيىن بولعانى جاسىرىن ەمەس. ال ەلباسى ۇسىنعان «7 – 20 – 25» باعدارلاماسى جەرلەستەرىمىزدىڭ ارمانىنا قول جەتكىزۋگە جول اشادى, – دەدى اماندىق باتالوۆ.
ەلباسى ۇسىنعان باعىتتار ىشىندەگى جالاقىسى تومەن جۇمىسشى, قىزمەتكەرلەرگە سالىقتىق جەڭىلدىكتەر جاساۋدى قاراستىرۋعا وراي بەرىلگەن تاپسىرما ايماقتارداعى وزەكتى ماسەلە بولاتىن. ويتكەنى نەگىزىنەن اۋىل شارۋاشىلىعىندا ەڭبەك ەتەتىن ادامداردىڭ تابىسى دا تومەن ەكەندىگى انىق. وڭىرلەردەگى ورتاشا ايلىق جالاقىنىڭ ايىرماسى دا الەۋمەتتىك جاعدايدىڭ تەڭگەرىمىنە اسەر ەتەتىن-ءدى. ەندىگى جەردە پرەزيدەنت ۇسىنعان سالىق جەڭىلدىگى از جالاقى الاتىن جۇمىسشىلاردىڭ تابىسىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرمەك. الماتى وبلىسى دا اگرارلىق سالاعا ارقا سۇيەپ وتىرعان ايماق بولعاندىقتان, سالا ەڭبەككەرلەرىنىڭ تابىس سالىعىن 1 پايىزعا دەيىن ازايتۋ باستاماسىن قۋانا قابىلداعانى انىق. سول سياقتى, وڭىردەگى ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتيتىن ادامداردىڭ قاراسى اجەپتاۋىر. ايلىق تابىسى ورتاشا كورسەتكىشتەن اسپايتىن ولار ءۇشىن دە ءۇمىت وتى تۇتاندى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ «جوعارى ءبىلىم الۋدىڭ قولجەتىمدىلىگى مەن ساپاسىن ارتتىرىپ, ستۋدەنت جاستاردىڭ جاتاقحاناداعى جاعدايىن جاقسارتۋ» باستاماسى دا وڭىردەگى بىرقاتار وزەكتى ماسەلەنىڭ وڭ شەشىلۋىنە ىقپال ەتپەك. ءبىلىم گرانتتارىنىڭ كوبەيۋى وقۋعا ىنتالى جاستاردىڭ كوڭىلىن ءبىر دەمدەسە, ستۋدەنتتەردىڭ جاتاقحانامەن قامتىلۋعا قاتىستى ماسەلەسىنىڭ شەشىمىن تابۋى دا ولاردى قاناتتاندىرادى. قازىر وبلىستاعى جالعىز جوعارى وقۋ ورنى – جەتىسۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ كۇندىزگى بولىمىندە 3 مىڭنان استام ستۋدەنت ءبىلىم الۋدا. وكىنىشكە قاراي, ولاردىڭ كوبى جاتاقحانامەن قامتىلماعان. ۋنيۆەرسيتەتكە قاراستى ەكى جاتاقحانا دا 524 ورىنعا لايىقتالعان.
– وسى جيىنعا دايىندىق بارىسىندا وبلىستاعى ستۋدەنتتەردىڭ جاتاقحانامەن قامتىلۋىنا قاتىستى مالىمەتتەردى قارادىم. وكىنىشتىسى, بىزدە جاتاقحانا جەتىسپەۋشىلىگى جوق دەگەن جالعان اقپار بەرىلگەن. ستۋدەنتتەردى جاتىن ورىنمەن قامتۋ دەگەنىمىز تەك ۋنيۆەرسيتەتكە عانا قاتىستى بولماۋى كەرەك. اۋداندارداعى كاسىپتىك ءبىلىم بەرەتىن ارناۋلى وقۋ ورىندارىنىڭ جاعدايى ءماز ەمەس. تالعارداعى, تالدىقورعانداعى كوللەدجدەردىڭ ستۋدەنتتەرى جاتاقحاناعا سىيماي, پاتەر جالداۋعا ءماجبۇر. ەلباسى ۇسىنعان باستاما وسى كەمشىلىكتەردى جويۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. جۇمىلا جۇمىس ىستەۋىمىز كەرەك, – دەدى جيىندا وبلىس اكىمى سالاعا جاۋاپتى باسشىلارعا قاراتىپ.
«شاعىن نەسيە بەرۋدى كوبەيتۋ» باستاماسى دا ەل ىشىنەن قولداۋ تاۋىپ, ناتيجە بەرەتىنى انىق. مەملەكەت باسشىسى بۇل شارا, اسىرەسە اۋىل-ايماقتار ءۇشىن, اۋىلداعى كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ءۇشىن ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ءوز سوزىندە اماندىق باتالوۆ: ء«وزىن-ءوزى ەڭبەكپەن قامتىعان جانە جۇمىسسىز تۇرعىنداردىڭ اراسىندا جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ءۇشىن اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ اياسىندا جەڭىلدەتىلگەن شاعىن نەسيە بەرۋ نەعۇرلىم ءتيىمدى تەتىك بولىپ تابىلادى. 2017 جىلى جالپى قۇنى 4,3 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايتىن 840 شاعىن نەسيە بەرىلدى. قاراجاتتىڭ جەتىسپەۋىنەن 3148 ادام شاعىن نەسيە الا المادى. ەلباسىنىڭ باستاماسىندا قوسىمشا 20 ميلليارد تەڭگە ءبولۋ ماسەلەسى كوتەرىلدى. ءبىز ءوز كەزەگىندە, وسى قاراجاتتى پايدالانا وتىرىپ, شاعىن نەسيە الۋعا نيەت بىلدىرگەن كوپتەگەن تۇرعىنداردى قامتي الامىز», دەدى.
ەلباسى ۇسىنعان بەسىنشى باعىت بويىنشا ەلدى گازبەن قامتاماسىز ەتۋدى جالعاستىرۋ جۇمىستارى جەتىسۋ جەرىندە تولىققاندى جۇزەگە اسىپ جاتىر دەۋگە ابدەن بولادى. قازىر وبلىستىڭ 11 اۋدانىندا كوگىلدىر وتىنمەن قامتۋ جۇمىستارىنىڭ ۇلەسى 50 پايىزعا اياقتالۋعا جاقىن. 2020 جىلى 10 پايىز تابيعي وتىنعا قوسىلۋدى ماقسات ەتكەن وبلىسقا مەملەكەت باسشىسى جۇكتەگەن تاپسىرما ودان ءارى تىڭ سەرپىن بەرمەك. بيىلعى جىلى تالدىقورعان قالاسى تولىقتاي قوسىلاتىن گاز قۇبىرى جەلىسىن وڭتۇستىك-شىعىس باعىتقا قاراي جالعاستىرىپ, ورتالىقتان شەتكەرى جاتقان اقسۋ, سارقان, الاكول اۋداندارىنا دا كوگىلدىر وتىن جەتكىزۋ جۇمىستارى زەردەلەنبەك. وبلىس اكىمدىگى تاراپىنان ۇكىمەتكە ءتيىستى ۇسىنىس ەنگىزىلەدى. وسىلايشا تابيعي گاز جەلىسىنە ايماقتاعى ءار اۋىلدىڭ قوسىلۋىنا قول جەتكىزۋ تاياۋ بولاشاقتاعى مىندەت بولىپ قالا بەرمەك.
قالماحانبەت مۇقامەتقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى وبلىسى