سەنىم گراموتالارىن تاپسىردى

ءراسىم بارىسىندا ەلباسىنا شۆە­تسيانىڭ توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى ماتس فويەر, ۇلىبريتانيا ەلشىسى مايكل دجون گيففورد, كۋبا ەلشىسى ەميليو پەۆيدا پۋپو, ءۇندىستان ەلشىسى پرابحات كۋمار سەنىم گراموتاسىن تاپسىردى.

راسىمگە قاتىسۋشىلارعا ارنالعان سوزىندە ولاردىڭ ديپلوماتيالىق ميسسيا­لارى قازاقستاننىڭ جاڭا دامۋ كەزەڭىنە تۇسپا-تۇس كەلىپ وتىرعانىن اتاپ كورسەتتى. «بۇگىن قازاقستانداعى ديپلوماتيالىق ميسسيالارىڭىز رەسمي تۇردە باستالادى. جاۋاپتى ءارى مارتەبەلى ميسسيالارىڭىز ەلدەر اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى جان-جاقتى دامىتۋعا سەرپىن بەرەدى دەپ سەنەمىن», دەدى ەلباسى. 

بۇدان كەيىن كۇنى كەشە جاريالانعان جولداۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن تارقاتىپ ايتىپ بەردى. «سىزدەردىڭ جۇمىستارىڭىز قىزىقتى جانە جاۋاپتى كەزەڭگە تۇسپا-تۇس كەلىپ وتىر. تەحنولوگيالىق رەۆوليۋتسيا جاڭا سىن-قاتەر اكەلۋمەن قاتار, كەز كەلگەن ەلدىڭ دامۋىندا سەرپىلىس جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

سوندىقتان قازاقستان حالقىنا ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» اتتى جولداۋىمدى جاريا­لادىم. ەكونوميكانى, الەۋمەتتىك سالانى, مەملەكەتتىك باسقارۋ ءىسىن دامىتۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارى بويىنشا ناقتى 10 مىندەت قويدىم. بۇلاردى شەشۋ زاماناۋي  تەحنولوگيالاردى پايدالانۋدى كوزدەيدى. جاڭا تسيفرلى داۋىرگە تابىس­تى بەيىمدەلۋ, وزىق دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلۋ ماسەلەسىنە كومەكتەسەدى. سول ءۇشىن «تسيفرلى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى قابىلدانىپ, ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. ول ەكونوميكا مەن تىرشىلىكتىڭ بارلىق سالاسىن قامتيدى», دەدى ن.نازارباەۆ.

مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ حالىقارالىق ارەنادا بەلسەندى پوزيتسيا ۇستانۋى داستۇرگە اينالعانىن اتاپ كورسەتتى. مۇنداي ۇستانىم ەڭ وزەكتى جاھاندىق جانە وڭىرلىك پروبلەمالاردى شەشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ ماسەلەلەرىن, وركەنيەتتەر ديالوگىن ىلگەرىلەتۋگە ەرەكشە ۇلەس قوسۋعا جاعداي جاسايدى. كەلەسى كەزەكتە قازاقستاندا وتكەن بىرقاتار حالىقارالىق ءىس-شارالاردىڭ ناتيجەلەرىنە توقتالدى.

«استانادا تمد كەڭىستىگىندە تۇڭعىش رەت ۇيىمداستىرىلعان «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» تاقىرىبىنداعى ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسى ءوتتى. ەلىمىز يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ رەجىمىنە بايلانىستى عالامدىق جۇمىستىڭ الدىڭعى قاتارىندا ءجۇر. 2017 جىلعى 29 تامىزدا حالىقارالىق يادرولىق سىناقتارعا قارسى كۇرەس كۇنىنە وراي ماگاتە-ءنىڭ تومەن بايىتىلعان ۋران بانكى اشىلدى. سيرياارالىق قاقتىعىستاردى رەتتەۋدىڭ جاڭا تەتىگى رەتىندەگى استانا پروتسەسى اياسىنداعى وڭ ناتيجەلەر ءبىزدىڭ ەلدىڭ دەربەس جانە بەيتاراپ الاڭ رەتىندە تاڭدالۋىنىڭ دۇرىستىعىن كورسەتتى جانە ونى الەمدىك قوعامداستىق مويىندادى», دەدى ن.نازارباەۆ. 

مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ توراعاسى رەتىندە قاراستىراتىن ماسەلەلەرىنە جان-جاقتى توقتالىپ, جاھاندىق ورگاننىڭ بارلىق مۇشەلەرىنىڭ ءوزارا ىمىرا مەن كونسەنسۋسكە كەلۋى ءۇشىن بەلسەندى تۇردە كۇش جۇمىلدىرۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنىن ايتتى.

«قازاقستان بيىلعى قاڭتار ايىندا بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ توراعاسى رولىندەگى تاريحي قىزمەتىنە كىرىستى. وسى ماڭىزدى ورگاننىڭ كۇن تارتىبىندەگى بار­لىق ماسەلەگە ساي جۇمىس جۇرگىزىپ جات­قانى­مىز بارىڭىزگە ءمالىم. بيىل 18 قاڭ­تاردا قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ «جاپپاي قىرىپ-جوياتىن قارۋدى تاراتپاۋ: سەنىم شارالارى» اتتى بريفينگىنە قاتىسۋ­دى جوسپارلاپ وتىرمىن. بۇل تاقى­رىپ كەزدەيسوق تاڭدالعان جوق. ءبىز تاراتپاۋ رەجىمىن دايەكتى تۇردە نىعايتۋ مەن كەڭەيتۋ ارقىلى عالامدى يادرولىق قارۋدان ازات ەتۋ, جاھاندىق سوعىس قاۋپى­نىڭ الدىن الىپ, ونى تولىق جويۋ ءۇشىن الەمدىك قوعامداستىقتىڭ كۇش-جىگەرىن جۇمىلدىرا بەرۋگە نيەتتىمىز», دەپ مالىمدەدى ن.نازارباەۆ. 

ەلىمىزدىڭ شەتەلدىك ارىپتەستەرمەن ساۋدا-ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناس­تاردى نىعايتۋعا مۇددەلى ەكەنىن ايتىپ, ينۆەستيتسيالىق احۋالدى جاقسارتۋ ءۇشىن قابىلدانىپ جاتقان شارالارعا توقتالدى.

«ەكونوميكالىق باعىت – شەتەلدىك ارىپتەستەرمەن ىنتىماقتاستىقتىڭ باس­تى ارقاۋى. بۇل ءۇشىن ىسكەرلىك احۋالدى جاقسارتۋ جۇمىستارى جالعاسىپ كەلەدى. بۇگىندە قازاقستان بيزنەس جۇرگىزۋ جەڭىلدىگى كورسەتكىشى بويىنشا 190 ەلدىڭ ىشىندە 36-ورىندا تۇر. ەڭبەك نارىعىنىڭ تيىمدىلىگى كورسەتكىشى بو­يىنشا 35-ورىندامىز. 2017 جىلى ۆيزاسىز رەجىم قولدانىلاتىن ەلدەر سانىن 62-گە جەتكىزدىك. ينۆەستورلارعا جەڭىلدىكتەر قاراستىرىلعان ء«بىر تەرەزە» قاعيداتى بو­يىنشا جۇمىس ىستەپ كەلەمىز. كاسىپكەرلىك سالاسىندا زاڭناما جەتىلدىرىلىپ, جاڭا سالىق كودەكسى قابىلداندى. ەلىمىزدە 10 ارنايى ەكونوميكالىق ايماق پەن 20-عا جۋىق يندۋستريالىق ايماق جۇمىس ىستەيدى. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق پەن قىتاي نارىعىنا شىعاتىن ينفراقۇرىلىم قالىپتاستى. جەتى جىل بۇرىن ەلىمىز اۋقىمدى يندۋستريالاندىرۋعا باعىت العانى بەلگىلى. وسى ۋاقىت ىشىندە 1100 جاڭا ءوندىرىس ىسكە قوسىلىپ, 100 مىڭ قازاقستاندىققا جۇمىس ورنى اشىلدى», دەدى ن.نازارباەۆ.

ۇلىبريتانيا جانە سولتۇستىك يرلان­ديا قۇراما كورولدىگىنىڭ توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسىنە ارناعان سوزىندە ەكو­نومي­كالىق باعىت ەلىمىزدىڭ شەتەلدىك ارىپتەس­تەرمەن ىنتىماقتاستىعىنىڭ باس­تى وزەگى بولىپ سانالاتىنىن اتاپ ءوتتى. 

« ۇلىبريتانيا – الەمدەگى ماڭىزدى ارىپتەسىمىزدىڭ ءبىرى. ەكى ەل اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق ءوزارا قۇرمەت پەن سەنىمگە بەرىك نەگىزدەلگەن. بۇگىندە ۇلىبريتانيا قازاقستاننىڭ ءىرى ينۆەستورلارىنىڭ جانە ساۋدا ارىپتەسىنىڭ ءبىرى بولىپ سانالادى. مەنىڭ 2015 جىلعى لوندونعا ساپارىم وسى جەمىستى ىقپالداستىق پەن ەكى ەلدىڭ قارىم-قاتىناسىنا تىڭ سەرپىن بەردى. ءبىزدىڭ ساياسي ديالوگىمىز ەكىجاقتى فورماتتا تابىستى دامىپ كەلەدى», دەدى پرەزيدەنت.

ن.نازارباەۆ شۆەتسيا تۋرالى دا جىلى پىكىر ءبىلدىردى. وتكەن جىلى شۆەتسيا پارلامەنتى سپيكەرى ۋربان اليننىڭ قازاقستانعا ساپارى ماڭىزدى وقيعاعا اينالعانىن اتاپ ءوتتى. قازاقستان مەن شۆەتسيا اراسىنداعى ساۋدا-ەكونومي­كا­لىق ىنتىماقتاستىقتى جانداندىرىپ, ەكىجاقتى ساۋدا-ساتتىقتىڭ كولەمىن ارتتىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى.

ەلباسى پ.كۋماردى ءۇندىستاننىڭ شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ تولىق مۇشەسى بولۋىمەن قۇتتىقتاپ, ەلدى قازاقستاننىڭ ماڭىزدى سىرتقى ساياسي جانە ساۋدا سەرىكتەسى رەتىندە قاراستىراتىنىن اتاپ ءوتتى.

ء«ۇندىستان مەن قازاقستان حالىقارا­لىق ۇيىمدار اياسىندا ءوزارا بەلسەندى ءىس-قيمىل جاساپ كەلەدى. ەلدەرىڭىز شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ جۇمىسىنا تىڭ سەرپىن بەرىپ, مارتەبەسىن ارتتىرادى دەپ سەنەمىز. ۇيىم ءسامميتى اياسىندا ءۇندىستان پرەمەر-ءمينيسترى مارەندا مونيمەن كەزدەسىپ, ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستىڭ قازىرگى ماسەلەلەرى جان-جاقتى تالقىلاندى. سونداي-اق ەكى ەلدىڭ ۆەدومستۆولارىنا ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ قارىمىن كۇشەيتۋ جونىندە ناقتى تاپسىرما بەرىلدى», دەدى. 

بۇدان كەيىن قازاقستان مەن كۋبا قارىم-قاتىناستارى ايتارلىقتاي جان­دان­عانىن اتاپ ءوتىپ, ەلدەرىمىزدىڭ ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ساياسي ىنتى­ماقتاس­تىعىن نىعايتۋ ءۇشىن ناقتى جۇمىستاردى جالعاستىرۋ قاجەت ەكەنىن ايتتى. 

«مەن 2017 جىلعى ساۋىردە العاش رەت كۋباعا رەسمي ساپارمەن باردىم. كۋبا باسشىلىعىمەن وتكەن كەلىسسوزدەر بارىسىندا ەكى ەل اراسىنداعى ىنتىماق­تاس­تىقتىڭ جاڭا پەرسپەكتيۆالارىن انىق­تادىق. ساۋدا, ەكونوميكالىق جانە ساياسي ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ ءۇشىن ناقتى جۇمىستاردى  جالعاستىرۋ قاجەت», دەدى ن. نازارباەۆ. 

جيىن سوڭىندا شەتەلدىك ديپلومات­تار­دىڭ استاناداعى قىزمەتتەرىنىڭ قى­زىق­­تى ءارى جەمىستى بولۋىنا نيەتتەستىك ءبىلدىرىپ, ەلشىلەردىڭ جۇمىسىنا تابىس تىلەدى. 

سودان كەيىن شەتەل ەلشىلەرى جۋرناليستەرمەن كەزدەسىپ, ءوز پىكىرلەرىمەن ءبولىستى. ولار قازاقستاندا جاڭا قىزمەتكە تاعايىندالۋلارىن زور مارتەبە سانايتىنىن جەتكىزىپ, ءوزارا قارىم-قاتىناستى نىعايتۋعا اتسالىساتىندارىن مالىمدەدى. سونداي-اق ەلىمىزدى بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە توراعا بولۋىمەن قۇتتىقتادى.

اباي اسانكەلدى ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان»