ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندەگى كەزەكتى ءباسپاسوز ءماسليحاتىنا الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى اماندىق باتالوۆ قاتىستى. ءوڭىر باسشىسى بيىلعى توعىز ايداعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ قورىتىندىلارى مەن مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ جۇزەگە اسۋى تۋرالى باياندادى. ا.باتالوۆتىڭ ايتۋىنشا, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» اتتى جولداۋىندا جۇكتەلگەن جانە ايماق تۇرعىندارىنىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ باعىتىنداعى تاپسىرمالار ويداعىداي ورىندالىپ, قارقىندى ىلگەرىلەۋگە قول جەتكىزىلگەن. وڭ ديناميكا بارلىق سەكتورلاردا بايقالادى.
«ونەركاسىپتىڭ ءوسىمى 4,3 پايىزدى قۇراسا, بيىلعى قاراجات كولەمى 700 ملرد تەڭگەدەن اسادى. جەتىسۋ ءوڭىرى شىرىندار مەن الكوگولسىز سۋسىنداردىڭ نەگىزگى ءوندىرۋشىسى بولىپ تابىلادى, بىزدە جىلىنا 1 ملرد ليترگە دەيىن ءونىم وندىرىلەدى. يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى اياسىندا فارماتسەۆتيكانىڭ جاڭا سالاسى قۇرىلعانىن ماقتانىشپەن جەتكىزەمىن. 9 فارماتسەۆتيكالىق زاۋىتتىڭ ءوندىرىس كولەمى ەسەپتى مەرزىمدە 2 ەسەدەن استام ءوسىپ, ءونىم قۇنى 13 ملرد تەڭگەگە جەتتى. سونىمەن قاتار «قايرات» يندۋستريالىق ايماعىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن سالۋ باستالدى. ونەركاسىپتىك ايماقتاردا بارلىعى 17 كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى», دەدى اماندىق باتالوۆ.
اكىم ينۆەستيتسيا تارتۋ ماقساتىندا جىل باسىنان بەرى 9 بيزنەس-كەزدەسۋ وتكەنىن, 7 ەلدىڭ وڭىرلەرىمەن, كومپانيالارىمەن مەموراندۋمدار مەن كەلىسىمدەر جاسالعانىن اڭگىمەلەدى. ينۆەستورلار, اسىرەسە, قورعاس – شىعىس قاقپاسىنا ايتارلىقتاي قىزىعۋشىلىق تانىتقان. ناتيجەسىندە, جالپى قۇنى 644 ملرد تەڭگە بولاتىن 24 جوبا جوسپارلانعان. جالعاسىپ كەلە جاتقان جۇمىستاردىڭ قورىتىندىسىنان ينۆەستيتسيالاردىڭ ءوسۋىن اڭعارۋ قيىن ەمەس.
اماندىق باتالوۆ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى اتقارىلعان شارۋالار جايىندا دا ايتتى. «مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي, اگرارلىق سەكتور ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ قوزعاۋشى كۇشى بولۋى كەرەك. بۇل سالاداعى جالپى ءونىم كورسەتكىشتەرى وبلىسىمىزدىڭ رەسپۋبليكا بويىنشا ءبىرىنشى ورىندا تۇرعانىن ايعاقتايدى, ياعني 17 پايىزدى قۇرايدى. ءسوزىمدى ناقتى دەرەكتەرمەن شەگەلەي تۇسسەم, بۇكىل قازاقستانداعى سويانىڭ – 97 پايىزى الماتى وبلىسىندا وسىرىلەدى. جۇگەرى مەن قانت قىزىلشاسىنىڭ – 64 پايىزى, جەمىس-جيدەكتىڭ – 37 پايىزى, كوكونىستىڭ – 25 پايىزى, ەت ونىمدەرىنىڭ – 20 پايىزى, ءسۇت ونىمدەرىنىڭ – 13 پايىزى جانە جۇمىرتقانىڭ – 23 پايىزى جەتىسۋ جەرىنە تيەسىلى», دەدى اكىم.
اۋىلشارۋاشىلىق داقىلدارىنىڭ كولەمى 948 مىڭ گەكتاردى قۇراسا, ونىڭ ىشىندە 17 پايىزدان استامى وزىق تەحنولوگيالاردى پايدالانا وتىرىپ وڭدەلەدى ەكەن. ايماق باسشىسىنىڭ سوزىنە قاراعاندا, وبلىس بۇگىندە ەلىمىزدىڭ قىزىلشا ءوسىرۋ ايماعىنا اينالعان. بيىل ەگىستىك اۋدانى 9 مىڭ گەكتارعا جەتىپ ۇلگەرگەن. «كوكسۋ» قانت زاۋىتى ءۇشىنشى جىل ءوز جۇمىسىن ءساتتى اياقتاپ, تولىقتاي جاڭارتىلدى. جىلىنا 300 مىڭ توننا ءونىم بەرەتىن «اقسۋ» قانت زاۋىتى دا وسى قاتاردا. «بيىل 35 مىڭ توننا قانت الىپ, ءوڭىردىڭ سۇرانىسىن تولىعىمەن جابامىز. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – بۇكىل ەلىمىزدىڭ قاجەتتىلىكتەرىن قاناعاتتاندىرۋ ءۇشىن قانت ءوندىرىسىن ودان ءارى ارتتىرۋ», دەدى ءوز سوزىندە اماندىق باتالوۆ.
«نۇرلى جول» باعدارلاماسىنىڭ ارقاسىندا ءۇش جىل ىشىندە 82 جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا 77,2 ملرد تەڭگە بولىنگەن. ونىڭ ىشىندە ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنە 49 ملرد تەڭگە قارالعان. «اعىمداعى جىلى وڭىردە بارلىعى 44 مەكتەپ سالىنادى, ونىڭ ىشىندە 31-ءى باعدارلاما اياسىندا. بۇل وقۋ ورىندارىنىڭ تاپشىلىعىن جويادى. ءبىز ءۇشىن بۇل – وتە وزەكتى ماسەلە, ويتكەنى جاڭا وقۋ جىلىندا 46 مىڭ بالا ءبىرىنشى سىنىپ تابالدىرىعىن اتتادى», دەگەن اكىم «نۇرلى جول» باعدارلاماسى اياسىندا «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» جانە «الماتى – تالدىقورعان» اۆتوجولدارىن سالۋعا ارنالعان ءىرى جوبالار ىسكە اسىرىلعانىن ەسكە سالدى. جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن بيىل جالپى جولداردى جوندەۋگە 25 ملرد تەڭگە بولىنگەن ەكەن.
كوپشىلىگىمىزگە ءمالىم, سوڭعى جىلدارى وبلىستا اۋىزسۋ ماسەلەسى دە ءجيى كوتەرىلۋدە. اتالعان باعىتتا قولعا الىنعان شارالار از ەمەس. بيىلدىڭ وزىندە جالپى سوماسى 9,9 ملرد تەڭگەگە 107 جوبا جۇزەگە اسقان. ناتيجەسىندە, 18 ەلدى مەكەنگە سۋ بارىپ, 80 اۋىلدىڭ اۋىزسۋىنىڭ ساپاسى جاقسارتىلعان. سونىمەن قاتار وبلىس تۇرعىندارى ءۇشىن ماڭىزدى وقيعا – «الماتى – تالدىقورعان» گاز قۇبىرىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپتى. قازىرگى تاڭدا 11 اۋداندا گازداندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە.
«تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى دا جاقسى قارقىنمەن دامىپ كەلەدى. جىل سوڭىنا دەيىن 611,5 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي ەل يگىلىگىنە بەرىلەدى, سونىڭ ىشىندە «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى بويىنشا 103,6 مىڭ شارشى مەتر جەر پايدالانۋعا تاپسىرىلماق. 2158 پاتەرلى 200 تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر», دەدى ءوڭىر باسشىسى. ونىڭ ايتۋىنشا, «بولاشاق ەنەرگياسى» تاقىرىبىنداعى ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسى وبلىس اۋماعىنا يننوۆاتسيالاردى ەنگىزۋگە مۇمكىندىك بەردى.
«مەملەكەت باسشىسىنىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ – باستى باسىمدىقتاردىڭ ءبىرى. جەتىسۋ كاسىپكەرلەرى مەن مەتسەناتتارى ەلباسىنىڭ «تۋعان جەر» باعدارلاماسىنا قاتىسۋعا ايرىقشا نيەت ءبىلدىردى. بۇگىندە 308 الەۋمەتتىك جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا 37 ملرد تەڭگە ءبولىندى. مىسالى, ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنىڭ اششىبۇلاك كەنتىندەگى سابيروۆتار وتباسى قاراۋسىز ساياباقتى قالپىنا كەلتىردى. سونىمەن بىرگە كەربۇلاق اۋدانىنىڭ تۇرعىنى, جەكە كاسىپكەر حاسان ابۋەۆ تۋعان اۋىلىنا باستاۋىش مەكتەپ سالۋدا. قاراساي اۋدانىندا اشىلعان «باتىر بابالار» مەموريالدىق كەشەنىن دە مەتسەناتتار 465 ملن تەڭگە ءبولىپ سالعان», دەدى ا.باتالوۆ.
اكىمنىڭ ايتۋىنشا, ءوڭىر تۇرعىندارى پرەزيدەنتتىڭ لاتىن الىپبيىنە اۋىسۋ تۋرالى ساياساتىن قولدايدى. وسىعان بايلانىستى كوپتەگەن دوڭگەلەك ۇستەلدەر مەن كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرىلعان. وسى جيىنداردا قازىرگى زامانعى جەتىستىكتەرگە قولجەتىمدىلىك پەن جاھاندىق اعىلشىن تىلىنە كىرىگۋدەگى جاڭا ءالىپبيدىڭ ءرولى كەڭىنەن تالقىلانعان.
ءباسپاسوز ءماسليحاتى سوڭىندا ا.باتالوۆ تىلشىلەر تاراپىنان قويىلعان ءتۇرلى ساۋالدارعا جاۋاپ بەرۋ بارىسىندا بيىل تۋريستەرگە قىزمەت كورسەتۋ كولەمى 1,5 ميلليون ادامنان اسقانىن, سونىڭ ىشىندە ءبىر عانا الاكولگە 750 مىڭ ادام كەلگەنىن جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا, كول جاعاسىنداعى ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 2,6 ملرد تەڭگە بولىنگەن. تەمىر جول قاتىناسى جولعا قويىلىپ, ءۇشارال قالاسىندا اۋەجاي تۇرعىزىلدى جانە تەمىر جول ۆوكزالىنىڭ قۇرىلىسى باستالىپ كەتتى. ءۇش جىلدا وڭىردەگى اقىلى تۋريستىك-ساۋىقتىرۋ قىزمەتتەرىنىڭ كولەمى 40 پايىزعا ارتىپ, 5,5 ملرد تەڭگەنى قۇراعان.
ءجارىسسوز كەزىندە رايىمبەك اۋدانىنان جەر ءبولۋ ارقىلى جالپى اۋدانى 711 937 گەكتار بولاتىن جاڭا اۋدان قۇرىلاتىنى دا بەلگىلى بولدى. ول اۋدانعا «نارىنقول» اتاۋىن بەرۋ تۋرالى رەسپۋبليكالىق ونوماستيكالىق كوميسسيانىڭ قاراۋىنا ۇسىنىس جىبەرىلگەن ەكەن.
اسحات رايقۇل, «ەگەمەن قازاقستان»