ۇلتتىق كىتاپحانادا وتكەن الماتى قالالىق اكىمدىگىنىڭ ىشكى ساياسات باسقارماسىنا قاراستى قايىم مۇحامەدحانوۆ اتىنداعى قوعامدىق قور ۇيىمداستىرعان «الاشوردالىقتار جانە ولاردىڭ حالىققا قىزمەت ەتۋى» اتتى عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا بارىسىندا «الاش ۇلاعاتى» اتتى كىتاپتىڭ تۇساۋى كەسىلدى.
الاشوردالىقتاردىڭ ۇرپاقتارى, عالىمدار, تاريحشىلار, ساياساتكەرلەر, قوعام قايراتكەرلەرى مەن جاستار قاتىسقان كونفەرەنتسيا بارىسىندا ۇلى مۇحتار اۋەزوۆتىڭ شاكىرتى, اقىن, جازۋشى, دراماتۋرگ, عالىم قايىم مۇحامەدحانوۆتىڭ قىزى دينا قايىموۆا قازىرگى قوعامنىڭ رۋحاني جاڭعىرۋىنا قاتىستى ماسەلەلەر قوزعالعاندا الاش قايراتكەرلەرىنىڭ مۇراسىنا دا تەرەڭىرەك ءۇڭىلۋ كەرەكتىگىنە توقتالدى.
«حالقىمىزدىڭ رۋحاني جاڭعىرۋى – تاريح بەتىندەگى كومەسكى تارتقان شىندىقتاردى بۇگىنگى ۇرپاق ساناسىنا قايتا توقىلۋى. وسى تۇستا ءاليحان بوكەيحانوۆ, احمەت بايتۇرسىنوۆ, مىرجاقىپ دۋلاتوۆ, جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ, ماعجان جۇماباەۆ, حالەل دوسمۇحامەدوۆ, مۇحامەدجان تىنىشباەۆ, حالەل عابباسوۆ, وتىنشى ءالجانوۆ, مۇحامەدحان سەيىتقۇلوۆ, ءالىمحان ەرمەكوۆ سىندى الاش قوزعالىسىنىڭ كوشباسشىلارى مەن قايراتكەرلەرىنىڭ حالقىنا سىڭىرگەن ەڭبەگىن قاستەر تۇتىپ, ولاردى جادىدان شىعارماۋىمىزدىڭ ءوزى رۋحاني جاڭعىرۋ جولىنداعى باستى مىندەتىمىز. كەڭەستىك بيلىك ارىستارىمىزدىڭ اتى-ءجونىن دە, ولاردان قالعان بارلىق ەستەلىك-مۇرالاردى دا جويىپ, مۇلدەم ۇمىتتىرىپ جىبەرۋگە قانشا تىرىسقانىمەن, ولاردىڭ مۇحتار اۋەزوۆ, قايىم مۇحامەدحانوۆ سياقتى ءىزباسارلارىنىڭ ارقاسىندا حالقىمىز الاش رۋحىمەن قايتا قاۋىشتى, دەپ اتاپ ءوتتى دينا قايىمقىزى.
قايىم مۇحامەدحانوۆتىڭ شاكىرتى, بەلگىلى عالىم ەربول ىرگەباي جۇرگىزگەن اتالمىش باسقوسۋدا احمەت بايتۇرسىنوۆتىڭ, اسىلبەك سەيىتوۆتىڭ, قوشكە كەمەڭگەروۆتىڭ, وتىنشى ءالجانوۆتىڭ, تورەبەك وسمانوۆتىڭ اسىلدىڭ سىنىعىنداي, تۇلپاردىڭ تۇياعىنداي بۇگىنگى ۇرپاقتارى ايمان بايسالوۆا, كلارا سەيىتوۆا, گۇلنار كەمەڭگەروۆا, گۇلفاريزا وتىنشيەۆا, داريعا وسمانوۆا جينالعان قاۋىم ورتاسىندا ءوز ەستەلىكتەرىمەن ءبولىستى. ال الاشوردالىقتاردىڭ حالىققا سىڭىرگەن ەڭبەكتەرى جايلى بايانداما جاساعان فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ايگۇل ىسماقوۆا. «الاش قايراتكەرلەرىنىڭ ءىزباسارى بولعان مۇحتار اۋەزوۆ, الكەي مارعۇلان سىندى ۇلى تۇلعالار كەڭەس وكىمەتى تۇسىندا ءوز ۇستازدارى تۋرالى شىندىقتى اشىق ايتا المادى. بىراق مۇحتار ومارحان ۇلى ءوزىنىڭ سوڭىنان ەرگەن جاس شاكىرتى قايىم مۇحامەدحان ۇلىن ابايتانۋعا باۋلىپ, اباي ارقىلى الاش يدەياسىن كوتەرگەن ءاليحان, احمەت بابالارىمىزدىڭ مۇراسىن كەلەشەك ۇرپاققا جەتكىزۋدى اماناتتادى», دەدى.
جيىن بارىسىندا الاش قوزعالىسى قايراتكەرلەرى مەن كوشباسشىلارىنىڭ حالقىمىزدىڭ تاريحى مەن مادەنيەتى, ساياسي ءومىرى مەن شارۋاشىلىعى, ەل تاۋەلسىزدىگى تۋرالى وتكەن عاسىردىڭ 20-شى جىلدارى ءباسپاسوز بەتتەرىندە, ادەبي-پۋبليتسيستيكالىق شىعارمالارىندا جازىپ قالدىرعان, بۇگىنگى ومىرىمىزدە دە ءوز ءمانى مەن ماعىناسىن جويماعان تۇجىرىمدى وي-پىكىرلەرى, تاڭدامالى دايەكسوزدەرى توپتاستىرىلعان «الاش ۇلاعاتى» اتتى كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى. جالپى كوپشىلىككە, تاربيەشىلەر مەن وقىتۋشىلارعا ارنالعان بۇل شاعىن ءارى قۇندى كىتاپتى «قايىم مۇحامەدحانوۆ اتىنداعى ءبىلىم جانە مادەنيەت ورتالىعىنىڭ» باستاماسىمەن تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, پروفەسسور امانتاي يسين قۇراستىرعان ەكەن.
سونداي-اق الاش قوزعالىسىنىڭ 100 جىلدىعىنا وراي وتكىزىلىپ وتىرعان اتالمىش عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيادا ابايتانۋشى, عالىم قايىم مۇحامەدحانوۆتىڭ جەكە ارحيۆىنەن, شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ مۇراعاتتىق قورىنان, سەمەي قالاسى تاريحي-ولكەتانۋ مۇراجايىنان جانە ورتالىق مەملەكەتتىك مۇراجايدان الىنعان الاشوردا قايراتكەرلەرىنىڭ ءومىرى مەن قىزمەتى تۋرالى كەڭەيتىلگەن فوتوماتەريالدار مەن قۇجاتتار قويىلعان كورمە ۇيىمداستىرىلدى.
ميرا بايبەك, «ەگەمەن قازاقستان»
الماتى