«نوماد ينشۋرانس» ساقتاندىرۋ كومپانياسى جۇرگىزگەن زەرتتەۋگە سايكەس, 2016 جىلى دەمالىسىن شەتەلدە وتكىزگەندەر اراسىندا تۇركيا تانىمالدىققا يە. بىلتىر شەتەلگە شىققان قازاقستاندىقتاردىڭ 19 پايىزى انادولىعا قىدىرىپ بارعان ەكەن. وتانداستارىمىزدىڭ كەلەسى تاڭداۋى بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىنە ءتۇسىپتى. ابۋ-ءدابيدىڭ كەرەمەتىنە تامسانۋعا اتتانعاندار تۋريستەردىڭ 17 پايىزىن قۇراعان. تايلاند تا قازاقستاندىقتار اراسىندا تانىمال (8,1%). دەگەنمەن, قازاقستاندىقتاردىڭ باسىم بولىگى (32%) ەۋروپانىڭ سالتاناتى جاراسقان كونە قالالارىن تاماشالاپ, جەرورتا تەڭىزىنىڭ سۋىنا شومىلۋدى ءجون دەپ تاپقان كورىنەدى. ايتسە دە, شەتەلگە اعىلعان تۋريستەردىڭ قارقىنى بۇرىنعىدان باسىلعان. ستاتيستيكا كوميتەتىنىڭ مالىمەتى بويىنشا, 2015 جىلى الىس-جاقىن ەلدەرگە اتتانعاندار سانى 11 ميلليوننان اسىپتى. بىلتىر بۇل مەجە 9,8 ميلليونمەن توقتاعان بولاتىن. سونىڭ ىشىندە دەمالۋدى ماقسات ەتىپ شەتەلگە كەتكەندەر سانى 200 مىڭ كولەمىندە عانا. ەسەسىنە, «توعىزىنشى تەرريتوريانى» تاماشالاۋعا كەلگەندەردىڭ سانى 2015 جىلمەن سالىستىرعاندا 79 مىڭعا ۇلعايىپتى. دەمالۋ ماقساتىمەن كەلگەندەردىڭ سانى 50 مىڭنىڭ شاماسىندا.
الەمدىك ەكونوميكالىق فورۋمى ۇسىنعان Travel and Tourism Competitiveness Report 2017 رەيتينگىندە قازاقستان 81-ورىنعا جايعاسىپ, 2015 جىلعى تىزىمگە قاراعاندا 4 ساتى كوتەرىلگەن. الايدا اتالعان رەيتينگتە تابيعاتى تاماشا بولعانىنا قاراماستان, قازاقستانداعى تۋريستەرگە قىزمەت كورسەتۋ ساپاسى تومەن سانالادى. ماسەلەن, تازا اۋىز سۋ دەڭگەيى بويىنشا ەلىمىز 6-ورىندا. ەسەسىنە دەمالۋعا كەتەتىن قارجىنىڭ ازدىعى جونىنەن قازاقستان الدىڭعى قاتاردا. Ranking.kz سايتىنىڭ ەسەپتەۋىنە سۇيەنسەك, شەتەلدىك مەيمان ءبىر كۇنگە 11,3 مىڭ تەڭگە جۇمسايدى ەكەن. الايدا, قوناقتاردى كولىكپەن قامتاماسىز ەتۋ, قىزمەت كورسەتۋ سالاسىندا ەلىمىز الەمدىك ەكونوميكالىق فورۋمنىڭ تومەن بالىن يەلەنگەن. تابيعي بايلىعىن تۋريستىك نىسانعا اينالدىرۋ جونىنەن دە «توعىزىنشى تەرريتوريا» كوپ مەملەكەتتەن ارتتا قالىپ قويىپتى.
شابادانىن قۇشاقتاعان جيھانكەزدەر ازايعانىمەن, وتاندىق ءتۋريزمنىڭ تاسى ورگە دومالاۋدى. 2016 جىلى 3,5 ميلليون ادام ەلىمىزدەگى تۋريستىك نىسانداردى ارالاپ شىققان. اسىرەسە, الماتىداعى دەمالىس ورىندارىنا دەگەن سۇرانىس وتە جوعارى (236,6 مىڭ). بۋرابايدىڭ باۋرايىندا تىنىعىپ قايتۋدى دۇرىس كورگەندەر دە از ەمەس (127,3 مىڭ). حالىق اراسىندا تانىمال تاعى ءبىر مەكەن الاكولگە 96,2 مىڭ ادام قىدىرىپ بارعان. ىشكى تۋريزم بويىنشا بيىل قاڭتار-ناۋرىز ايلارىندا 760 مىڭنان استام ادامعا قىزمەت كورسەتىلگەن. بۇل بىلتىرعى وسى ۋاقىت ارالىعىنا قاراعاندا 65 مىڭعا كوپ.
ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسى دە ءتۋريزمدى دامىتۋعا ۇلكەن اسەر ەتىپ وتىر. قازىرگە دەيىن كورمەنى 2,5 ميلليون ادام تاماشالاپ ۇلگەردى. سونىڭ 10-15 پايىزى الىس-جاقىن شەتەلدەن كەلگەن قوناقتار. بىلتىر الىستان ات تەرلەتىپ كەلگەن مەيمانداردىڭ سانى 730 مىڭ شاماسىندا بولعان ەدى. بيىل ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسىنىڭ ارقاسىندا ەڭسەلى ەلوردا مەن قازاقستانعا كەلەتىن شەتەلدىكتەر سانى 1 ميلليوننان اسادى دەپ كۇتىلىپ وتىر. سونىڭ ناتيجەسىندە تۋريزم سالاسىنا تۇسەتىن قاراجات كولەمى دە ۇلعايادى.
تۋريزم سالاسى كوپ ەل ەكونوميكاسىنىڭ قوزعاۋشى كۇشىنە اينالسا دا, قاپتاعان قوناقتاردان زارەزەپ بولعاندار جەتەرلىك. تاياۋدا ەۋروپانىڭ بىرقاتار ەلىندە تۋريستەرگە قارسى نارازىلىق شەرۋى ءوتتى. ەڭ اۋەلى ۆەنەتسيا تۇرعىندارى مەيماندارعا جىلى ىقىلاس تانىتپاي, جاپپاي نارازىلىق اكتسياسىنا قاتىسقان ەدى. كەيىنىرەك ۆەنەتسيالىقتاردىڭ ارەكەتىن باسقا قالا تۇرعىندارى ءىلىپ اكەتتى. بارسەلونا قالاسىنىڭ وڭشىل جاستارى قالا كوشەلەرىن قيراتىپ, ءار جەرگە «تۋريزم دوستىقتى بۇزادى» دەپ جازىپ كەتىپتى. The Guardian گازەتىنە سۇحبات بەرگەن شاھار اكىمشىلىگىنىڭ بيزنەسكە جاۋاپتى وكىلى سانتي ۆيلانىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي ارەكەتتەر بارسەلونانىڭ يميدجىنە نۇقسان كەلتىرەدى. الايدا وعان باس اۋىرتايىن دەگەن كاتالونيالىقتار جوق. شاھار تۇرعىندارىنىڭ نارازىلىعىنىڭ ءوز سەبەبى بار. مىسالى, جىل سايىن بارسەلوناعا 32 ميلليون قوناق كەلەدى. سونىڭ ناتيجەسىندە, قالا كوشەلەرى قۇجىناعان ادامعا تولىپ, تۇرعىن ءۇي قۇنى شارىقتاپ كەتكەن. يسپانياداعى جاعداي ەۋروپانىڭ باسقا ەلدەرىنىڭ دە باس اۋىرتار ماسەلەسىنە اينالدى. يتاليا, حورۆاتيا سەكىلدى بىرقاتار مەملەكەتتەر تۋريست اعىمىن ازايتۋدىڭ قامىنا كىرىسىپ كەتتى.
ەسەسىنە, باعىتىن قارت قۇرلىقتان باسقا جاققا بۇرۋشىلار كوبەيگەن. The World Bank دەرەكتەرى بويىنشا, قازىردىڭ وزىندە ازيا ەلدەرىنە كەلەتىن مەيمانداردىڭ سانى كۇرت ارتقان. وسى ورايدا, قازاقستانعا تۋريستەردى تارتۋدىڭ ءتۇرلى تاسىلدەرىن جوسپارلاپ, اتالعان سالانى دامىتۋعا كۇش سالۋ كەرەك ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى.
اباي اسانكەلدى ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»