– ماراتبەك سامەنبەك ۇلى, ءسىزدى بۇرىنعى سپورتشى رەتىندە بىلەمىز, ىسكەر باسشى رەتىندە دە جاقسى قىرىڭىزدان كورىنىپ كەلەسىز. باسشىلىق قىزمەتتە ءبىر وليمپيادالىق تسيكلدى وتكىزىپ ۇلگەردىڭىز. الداعى ءتورت جىلدىققا دايىندىق قالاي ءجۇرىپ جاتىر؟
– توكيو وليمپياداسىنا دايىندىقتى بىرقاتار وزگەرىستەرمەن باستاپ كەتتىك. ەڭ ءبىرىنشى قىزدار قۇراماسىنىڭ اعا باپكەرىن اۋىستىردىق. جاڭا جىلدان باستاپ قىزداردى گالبادراح وتگونتسەتسەگتىڭ جەكە باپكەرى ەنحبااتار داشجامتس جاتتىقتىرىپ ءجۇر. سونداي-اق, قۇراماعا بىرنەشە جاس بالۋانداردى الدىق. بالۋانداردىڭ كۇرەسىن جاقسارتۋ ماقساتىندا جاتتىعۋ جۇيەسىن وزگەرىس ەنگىزىپ, جاڭا ادىسپەن دايىنداپ جاتىرمىز.
– جاقىندا عانا اياقتالعان ازيا چەمپيوناتىن ءبىر شولىپ وتسەڭىز؟ قاي سالماقتاعى دزيۋدوشى سەنىمدى اقتادى, قاي سالماقتاعى بالۋاننىڭ كۇرەسى كوڭىلدەن شىقپادى؟ جانە قاي دزيۋدوشىعا كەشىرىممەن قارادىڭىزدار؟
– ازيا چەمپيوناتىنا 60 كيلودا جاس بالۋان عۇسمان قىرعىزباەۆتى اپاردىق. وكىنىشكە قاراي, عۇسمان ءبىرىنشى اينالىمدا تورەشىنىڭ قاتەلىگىنەن جارىستان شىعىپ قالدى. قىرعىزباەۆ بولاشاعىنان ءۇمىت كۇتتىرەتىن بالۋانىمىزدىڭ ءبىرى. 66 كيلوداعى ازامات مۇقانوۆ ءوز مۇمكىندىگىن پايدالانا المادى. قىرعىز بالۋانىنان وسىمەن ەكىنشى رەت ۇتىلدى. ال, ەلدوس جۇماقانوۆتىڭ بەلدەسۋى كوڭىلدەن شىقتى. سەنىمدى تولىق اقتادى دەۋگە بولادى. ول فينالدا ريو وليمپياداسىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى ان با ۋلدان جەڭىلدى دەمەسەك, فينالعا دەيىن جاقسى كۇرەستى. جانساي سماعۇلوۆ (73 كگ) تا وتە جاقسى كۇرەس كورسەتتى. قولا ءۇشىن كۇرەستە ول 4 مينۋت بويى جاپون بالۋانىمەن تەڭ كۇرەسىپ, سوڭعى ۋاقىتتا جەڭىستى ج ۇلىپ الدى. جانساي وليمپيادادان كەيىن جاڭا سالماققا اۋىسسا دا, 73 كيلونىڭ ءبىرىنشى ءنومىرلى بالۋانى اتاندى. ازيز قالقامان ۇلى (81 كگ) سوڭعى ۋاقىتتا الا-قۇلا بەلدەسىپ ءجۇر. بىراق, وسى جولى جامان كۇرەستى دەپ ايتا المايمىن. يسلام بوزباەۆ (90 كگ) ءتارتىبىنىڭ ناشارلىعىنا بايلانىستى ۇلتتىق قۇرامادان شەتتەتىلىپ, 2 جىلدان سوڭ قايتا ورالدى. ول وسى چەمپيوناتتا الەم چەمپيونى اتانعان مىقتى بالۋانداردى وڭاي ۇتىپ, شيرەك فينالدا تاجىك بالۋانىنان ۇتىلىپ قالدى. يسلامنىڭ وسى تۇستا دايىندىعى از بولعانى كورىنىپ قالدى. ماكسيم راكوۆ (100 كگ) جاقسى كۇرەسىمەن كوزگە ءتۇستى. ازيا چەمپيونى اتاندى. ءوزىنىڭ ازيادا مىقتى ەكەنىن 8 جىلدان سوڭ تاعى ءبىر دالەلدەدى. ءبىر وكىنشتىسى, اۋىر سالماقتا بالۋانداردىڭ كۇرەسى كوڭىلدەن شىقپاي ءجۇر.
ال, قىزدار كۇرەسىن ايتار بولساق گالبادراح وتگونتسەتسەگ ازيا چەمپيوناتىنىڭ فينالىندا ءوزىنىڭ بۇرىنعى وتانداسىنان ۇتىلىپ, كۇمىس الىپ قالدى. ەندى گالبادراحتى الەم چەمپيوناتىنا جاقسى دايىنداپ, سول جاقتان التىن الامىز دەپ ۇمىتتەنىپ وتىرمىز. باسقا قىزداردىڭ كۇرەسىنە دە كوڭىلىمىز تولدى. جالپى, ازيا چەمپيوناتىنا ورتاشا دەگەن باعا بەرۋگە بولادى.
– بيىلدان باستاپ قىزدار قۇراماسىن گالبادراح وتگونتسەتسەگتىڭ جەكە باپكەرى ەنحبااتار داشجامتس جاتتىقتىرىپ جاتقانىن ايتىپ قالدىڭىز عوي. جالپى, شەتەلدەن باپكەر الدىرتۋ قانشالىقتى دۇرىس؟
– قازىرگى ۋاقىتتا شەتتەن باپكەر الىپ كەلۋ بىزگە وتە ءتيىمدى. ەنحبااتار داشجامتس قىزدار قۇراماسىن جاتتىقتىرعالى التى ايعا جۋىقتادى. ازىرشە قىزدارىمىز كوڭىل كونشىتەتىندەي ناتيجە كورسەتىپ جاتقان جوق. بىراق, جاڭا باپكەردىڭ ارقاسىندا قىزداردىڭ تەحنيكالىق, فيزيكالىق مۇمكىندىكتەرى جاقسارىپ كەلەدى. وتكەن ءتورت جىلدىقتا ەرلەر قۇراماسىنا دا كەڭەسشى الىپ كەلگەن بولاتىنبىز. بىراق, ول كەڭەسشىمەن بيىلعا كەلىسىمشارتقا وتىرا المادىق. وعان باسقا ەلدەن ۇسىنىس ءتۇسىپ, سول جاققا كەتتى. شەتەلدەن باپكەر الدىرتۋ الەمدىك ءۇردىس دەر ەدىم.
– گالبادراح وتگونتسەتسەگ دەپ قالدىق قوي. فۋتبول تىلىمەن ايتساق گالبادراحتى قازاقاستانعا اكەلۋ ءساتتى ترانسفەر بولعان سياقتى. الداعى ۋاقىتتا ۇلتتىق قۇرامادا وسىنداي ترانسفەر بولۋى مۇمكىن بە؟
– ءبىز بۇل سپورتشىنىڭ تەك ءوزىن ەمەس, جاتتىقتىرۋشىسىمەن بىرگە الىپ كەلدىك. ەڭ ءبىرىنشى ماسەلە بۇل جەردە جاتتىقتىرۋشىدا. گالبادراح قازاقستانعا كەلگەندە رەيتينگتەگى ورنىن جاڭادان باستاپ, ءبىر جىل ىشىندە ۇزدىك وندىققا ەندى. بۇل دا باپكەرىنىڭ ارقاسى. مەنىڭشە, وسى ءبىر سپورتشى بىزگە جەتكىلىكتى. قالعان سالماقتاردا ءوزىمىزدىڭ بالۋانداردى دايىندايمىز.
– 66 كيلوداعى تاجىريبەلى بالۋان ازامات مۇقانوۆ تۋرالى پىكىرىڭىز قانداي؟ ازامات كوپ جارىستاردا جارتىلاي فينال, فينالعا دەيىن جەتىپ, شەشۋشى ساتتە جەڭىلىپ قاپ جاتادى. بۇعان نە سەبەپ دەپ ويلايسىز؟
– 66 كيلو الەمدە باسەكەلەستىك وتە جوعارى سالماق. ازامات مۇقانوۆ 2013 جىلعى الەم چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى ەكەنىن ۇمىتپاۋىمىز كەرەك. ول سامبو سپورتىنان دزيۋدوعا اۋىسقان سپورتشى. كۇرەسى وتە ەرەكشە. ەلىمىزدە جۇيكە جۇيەسى مىقتى سپورتشىلاردىڭ ءبىرى – وسى ازامات. ءتوزىمدى. مۇقانوۆتىڭ ءساتسىز كۇرەسىپ جۇرگەنى جاتتىعۋىنان دەپ ويلايمىن. قازىر ءوز سالماعىڭنىڭ ۇزدىگى بولساڭ, سپورتشىنىڭ ءبارى ساعان دايىندالادى. سوندىقتان, ازامات 2013 جىل الەم چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى اتانعان سوڭ دايىندىعىن ەكى ەسەگە كوبەيتۋ كەرەك ەدى.
– قۇرامادان ەكى جىلعا شەتتەتىلگەن يسلام بوزباەۆ قايتا ورالدى. يسلامنىڭ ازياداعى كۇرەسىنە قانداي باعا بەرەسىز؟
– شىنىن ايتۋ كەرەك, يسلام بوزباەۆ ەلىمىزدىڭ وتە مىقتى سپورتشىسى. مىقتىلىعى سونشالىقتى, ويلاماعان جەردەن جەڭىستى ج ۇلىپ الادى. ءتىپتى, الەمنىڭ ۇزدىك دەگەن سپورتشىلارىن وپ-وڭاي جەڭىپ كەتەدى. باسقا ەلدىڭ سپورتشىلارى قارسىلاسىنان قورقىپ, دايىندالىپ جۇرسە, يسلام تاتاميگە شىعادى دا ەش قيىندىقسىز قارسىلاسىن ۇتادى. وسىنداي سپورتشىلارعا ءبىز وتە ۇلكەن سەنىم ارتامىز. بۇل سپورتشىنىڭ دا وليمپيادا, الەم چەمپيونى اتانۋعا مۇمكىندىگى وتە مول, بارلىعى تەك وزىنە بايلانىستى.
– بيىلدان باستاپ دزيۋدو سپورتىنىڭ ەرەجەسى وزگەرگەنى بەلگىلى. جاڭا ەرەجەنى جانكۇيەرلەرگە تۇسىنىكتى تىلمەن ايتىپ بەرىڭىزشى؟
– بيىلدان باستاپ قولدانىسقا ەنگەن ەرەجە جەكە ءوزىمنىڭ كوڭىلىمەن شىقتى. ويتكەنى, الدىڭعى ەرەجەدە ۇپاي بولماسا دا ءبىر ەسكەرتۋمەن جەڭىسكە جەتە بەرەتىن ال, قازىر سپورتشى ەسكەرتۋ السا ۇتىلمايدى. تەك قوسىمشا بەلدەسۋدە عانا ەسكەرتۋ الىپ جەڭىلۋى مۇمكىن. بۇل جەردە تازا ءادىس جاساپ, ۇپاي الىپ قانا ۇتاسىز. ەسكى ەرەجەدە 2 «ۆازاري» ۇپايى تازا جەڭىس دەپ ەسەپتەلەتىن. قازىر 10 «ۆازاري» جاساساڭىز دا تازا جەڭىس بولىپ ەسەپتەلمەيدى. بۇل ەرەجەلەر ۇتىلىپ جاتقان بالۋاندارعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇرىنعى ەرەجەدە اياقتان ۇستاسا, جارىستى توقتاتىپ, جەڭىستى قارسىلاسقا بەرسە, قازىر ءبىرىنشى رەت اياقتان ۇستاساڭىز ەسكەرتۋ, ەكىنشى رەت ۇستاساڭىز عانا جارىستان شەتتەتەدى. ءبىر جاعادان ۇستاپ تۇرسا ەسكەرتۋ بەرىلەدى, بىراق ءادىس جاساسا ەسكەرتۋ بەرىلمەيدى.
اڭگىمەلەسكەن ءالي بيتورە,
«ەگەمەن قازاقستان»