قازاقستان پرەزيدەنتى كۋبوگى ءۇشىن بوكستان حالىقارالىق تۋرنير اياقتالدى. الەمنىڭ ءار تۇكپىرىنەن كەلگەن سايدىڭ تاسىنداي ىرىكتىلگەن ساڭلاقتاردىڭ اراسىنان قازاقتىڭ شوقپار جۇدىرىق جىگىتتەرى دارالاندى. قۋاندىق. قاتتى قۋاندىق. تاشكەنتتە وتكەن ازيا چەمپيوناتىندا جەڭىستى قولدان, بولماسا جولدان العان الا تاقيالى اعايىنداردىڭ سايلاپ اكەلگەن بوكسشىلارىنىڭ بىردە بىرەۋى جەڭىس تۇعىرىنا شىعا الماي, دۇنيە كەرەكتىڭ ءمانىن ۇقتى.
ايتپاعىمىز ول ەمەس ەدى. سپورت جايىندا الا قاعازدى شيمايلاپ جۇرگەننەن كەيىن بە, سول جارىستى تاماشالاپ وتىرعاندا ەكى-ءۇش رەت قالتا تەلەفونىمىز شىلدىراپ مازانى الدى. توقەتەرى, تەلەفون شالعان ادامنىڭ قازاق تىلىندە جۇرگىزگەن كوممەنتاتورعا وكپەسى قارا قازانداي. «دومبىرام نە دەيدى, مەن نە دەيمىننىڭ» كەرى.
بۇرىن دا ەستىپ جۇرگەن كەپ قوي. بوكس, كۇرەس تۇرلەرىنەن تىكەلەي رەپورتاج جۇرگىزىپ جۇرگەن ارىپتەستەرىمىزگە سىن كوپ ايتىلادى.
بوكس ءبىر جاقتا, كوممەنتاتور ءبىر جاقتا دەيدى.
ونىسىنا كەلىسەمىز, ەندى. راسىندا, سولاي. الىسقا ۇزاماي كەشەگى بوكسقا ورالايىق. قازاق تىلىندەگى جۇرگىزۋشىنىڭ ءوزىمىزدىڭ بوكسشىلارعا جانكۇيەر ەكەندىگى اڭعارىلادى. جاقسى-اق. بىراق, قارسىلاسىنىڭ دا سوققىلارىن كورىپ وتىرۋ كەرەك قوي. ءبىزدىڭ بوكسشى ءۇش-ءتورت مارتە سوققى جاساپ, بىرەۋى تازا تيەدى. ال, كوممەنتاتورعا باقساڭ, ءۇش سوققىسى دا ءدوپ تيگەن.
قارسىلاسى بوكس قولعابىن جاڭا كيگەن ءمانجۋباس ەمەس, ء«ما, ۇرساڭ ۇرا بەر», دەيتىندەي.
وسىلاي ەسىپ وتىرىپ ءبىر كەزدە كوممەنتاتوردىڭ ماتورى قىزىپ كەتەدى. ەكى بوكسشىنىڭ ايلا تاسىلدەرى, ۇرىس مانەرى جايىنا قالادى, ول ءبىر جايتتى قاۋزاپ, بوكس كورىپ وتىرعان جانكۇيەرلەردىڭ جۇيكەسىن جۇندەي تۇتەدى.
ءبىزدىڭ كوممەنتاتور وعان دا قىڭبايدى, وتىرىپ الىپ شارشى الاڭدا جان بەرىپ, جان الىسىپ جاتقان بوكسشىعا قالاي ۇرىس سالۋدىڭ جايىن ۇيرەتە باستايدى عوي, يت جىنىڭدى قۇرىستىرىپ.
اتى-ءجونىن اتاماي-اق قويالىق, وسى ارىپتەسىمىزدىڭ ەرەكشە دارىنىنا ءوز باسىمىز «ريزامىز». بۇرىننان بار جاعداي. حالىقارالىق ءتۋرنيردى جۇرگىزىپ وتىرادى. فرانتسۋز الدە اعىلشىن بوكسشىسى راۋند اياقتالعان سوڭ ءوز بۇرىشىنا بارادى. سەكۋندانت-باپكەرى اۋىزى-اۋىزىنا جۇقپاي ۇرىس تاكتيكاسىن قالاي ءورۋدى ءتۇسىندىرۋى مۇمكىن. وسىنى ءبىزدىڭ كوممەنتاتور «بىلاي دەپ ايتىپ جاتىر», دەپ سوزبە ءسوز ايتىپ بەرەدى. مۇندايدا الەمنىڭ بارلىق ءتىلىن بىلەتىن ۆۋندەركيند پە دەپ قالعاندايسىڭ. ساققۇلاق ەكەندىگى راس. ايتپەسە, رينگ بۇرىشىندا ايتىلىپ جاتقان سوزدەردى قالاي ەستيدى. كەشەگى بوكستا دا سولاي بولدى.
قازاقستان ەكى-ءۇش قۇرام قوسقاندىقتان بوكسشىلارىمىز ءوزارا كەزدەسىپ قالا بەردى. بىرەۋ جەڭەدى, بىرەۋ جەڭىلەدى. جەڭىلگەن بوكسشى شارشى الاڭدى تاستاپ كەتپەيدى. قارسى بەتتەگى سەكۋندانت-باپكەردىڭ قولىن الادى. باپكەر, ارينە, ءوزىمسىنىپ ارقادان قاعادى. تىلەك تىلەۋى مۇمكىن. قاسىندا داۋىسىن جازىپ تۇرعان بەينەكامەرا جوق. ەشكىم ەستىمەيدى. بىراق, ءبىزدىڭ ساققۇلاق كوممەنتاتور ەستيدى عوي.
«الاڭداما, كەلەسى جولى سەن جەڭەسىڭ», دەپتى مىرزاعالي ايتجانوۆ. وسىلاي دەگەن وي ايتتى-اۋ دەسە يلانار ەدىك, ال جۇرگىزۋشى كەسىپ ايتادى. داۋىسىنا ەكپىن سالىپ, سەنىمدى سويلەگەن سوڭ, ء«اي, وسى ساققۇلاق-اۋ», دەيسىڭ ەرىكسىز.
وزىنەن باسقا دا جۇرتتىڭ بوكس كورەتىنىندە شارۋاسى شامالى, بوكسشىعا باپكەرىنىڭ «مىيى جەتىپ» ايتا الماعان اقىلدى ايتىپ وتىراتىن, ءدال تيگەن سوققىلاردى انىق كورە الماي قالاتىن, ارتىق ەسەپتەپ جانكۇيەر بوكسشىلاردىڭ دا نامىسىن شاباقتايتىن كوممەنتاتورعا ء«الى-اق ءسوزىن تۇزەر» دەپ كەشىرىممەن قاراپ كەلىپ ەدىك, سوڭعىسى راسىندا شەكتەن شىعىپ كەتتى.
IBF/WBA/WBO نۇسقالارىن كونگە تىككەن اندرە ۋورد پەن سەرگەي كوۆالەۆتىڭ رەۆانش-ماتچ وتكىزەتىن مەرزىمى بەلگىلى. سول تۋرالى قۇلاقتاندىرۋ جاساعان ارىپتەسىمىز سەرگەي كوۆالەۆقا قوقان-لوققى جاساعان ۋوردتىڭ ءبىرتالاي ءسوزىن مىسالعا كەلتىردى. اندرە ۋورد تۇيدەك-تۇيدەك ءسوز ايتىپتى. قازاقشا. ماتەلدەتىپ. كوممەنتاتور وسىلاي ايتتى دەگەن سوڭ سەنگىمىز كەلگەن, ءاي, بىراق سەنە المادىق. قازاقتىڭ جارتىسىنا جۋىعى قاعىنان جەرىگەن قۇلانداي انا ءتىلىن بىلمەي جۇرگەندە الەمدە قازاق دەگەن حالىق بارىن ءبىلۋ, بىلمەۋى مۇمكىن امەريكالىق اندرە ۋورد جازعان ول ماتەلدەردى قايدان جانىنان شىعارىپ ايتا قويسىن.
مۇنىڭ ءبارىن نەگە تاۋسىلا ايتتىق. ميلليونداعان جانكۇيەرلەر تاماشالاپ وتىرعان جارىستىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ارىپتەسىمىز تۇسىنسە, سوزىنە, ويىنا ءمان بەرىپ قورىتىندى شىعارسا دەگەن تىلەك قوي.
سيدنەي وليمپياداسى ويىندارى كەزىندە «جاس الاش» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى نۇرتورە ءجۇسىپ «تەلەديداردىڭ داۋىسىن ءوشىرىپ تاستاپ كوردىم», دەپ ەدى. جۇيەسىز ءسوز جۇيكەسىن شارشاتىپ جىبەرگەن سوڭ ايتقانى دا.
ەندى بارلىق قازاقستاندىقتار وسى ءتاسىلدى تاڭداۋ كەرەك پە, قالاي؟!
بۇل جىگىتتەر جارىستى ەندى جۇرگىزىپ جۇرگەن جوق, جاقسى تاجىريبە ىزدەسە رەسەي كوممەنتاتورلارىن تىڭداسا بولار ەدى. ولار باس سالىپ سپورتشىنىڭ اتاق-داڭقىن ءتىزىپ شىقپايدى, جانكۇيەرلەر بىلە بەرمەيتىن قىرلارىن تاۋىپ قىزىقتىرادى, جاقسى تالداۋ جاسايدى, شارشى الاڭنان سىرتقا ماڭىپ كەتپەيدى, قىسقاسى, راحاتتانىپ تىڭدايسىز.
ۇيرەنەم دەسە بىزدە جارىستى ساۋاتتى جۇرگىزەتىن مىقتى سپورتشىلار بار. ماسەلەن, بوكستا كەزىندە مەملەكەتتىك جاتتىقتىرۋشى بولعان, سيدنەي وليمپياداسىندا قازىلىق جاساعان سەرىك ابدەناليەۆ اعامىز بار. ەكى بوكسشىنىڭ قانداي تاكتيكا قولدانعانىن, قايسىسىندا قانداي كەمدىك بارىن, جەڭىستىڭ كىلتىن ىزدەۋ ءۇشىن قانداي امالعا بارۋىن ونىڭ ويىن وقىپ وتىرعانداي ايتىپ بەرەدى. بوكستىڭ ىشەك-قىرىندىسىن بىلەتىن ازامات جانكۇيەرلەردى الىسقا جىبەرمەي پايىمداۋلارىمەن باۋراپ الادى. ەرماحان ىبىرايىموۆ تا انىق ايتادى. كۇرەس تۇرلەرىندە, ەركىن كۇرەستەن سيدنەي وليمپياداسىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى يسلام بايرامۋكوۆتىڭ جۇرگىزگەنىن تىڭداۋ ءبىر كەرىم. قايسىسىنىڭ قانداي مۇمكىندىگى بار, قازىر قانداي ايلاعا باراتىنىنا دەيىن باقايشاعىنا دەيىن شاعىپ تالداپ بەرەدى.
ال, ءبىزدىڭ كوممەنتاتورلاردىڭ كەمشىلىگى ءوزى جۇرگىزىپ وتىرعان سپورت ءتۇرىن جاقسى بىلمەيتىندىگى دەر ەدىك. سادريددين احمەتوۆتى ەكى دۇركىن قازاقستان چەمپيونى دەپ حابارلادى. 19 جاسار, ەرەسەكتەر دۋىنا ەندى وتكەن سادريددين قالاي ەكى رەت چەمپيوناتتا توپ جارادى. ءجاسوسپىرىم, جاستار نەمەسە ەرەسەكتەر اراسىندا ەكەندىگى ايتىلمادى. قازاقشا جۇرگىزگەن ارىپتەسىمىز كۇماندانعانىمەن ورىسشا سويلەيتىنى سەنىمدى ايتتى. سول سياقتى ءبىزدىڭ كوممەنتاتورلار ءسۇيىپ ايتاتىن اتىپ ۇردى, شالىپ جىقتى دا كۇرەس ءادىسى ەمەس قوي.
سپورت ءجۋرناليسى سپورت زالعا كوپ بارۋى كەرەك. اقىرى كاسىبىڭ, ءناسىبىڭ ەكەن – سولارمەن بىرگە قاينا. بۇل رەتتە ينديرا بەكتەنوۆا, پاۆەل ءتسىبۋليندى مىسالعا الۋعا بولادى. ولاردا بىلمەگەنىن بىلۋگە قۇمارلىق بار.
ءبىز مۇنى بىرەۋدى كەكەتۋ, مۇقاتۋ ءۇشىن جازبادىق. كورەرمەندەردى اياڭىزدار. شاعىم سولاردىكى. ايتپەسە, نۇرتورە ءجۇسىپ ايتقانداي, داۋىستى ءوشىرىپ تاستاپ تىڭدايتىن كۇيگە جەتەدى.
باقتيار تايجان, «ەگەمەن قازاقستان»