تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعى قارساڭىندا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بەينەسىمەن مەرەيتويلىق تەڭگەنىڭ ءومىرگە كەلۋى – زاڭدى قۇبىلىس.
بىرىنشىدەن, ەلباسىنىڭ ەلىمىزدىڭ وركەندەۋىنە, ەل بولىپ قالىپتاسۋىنا قوسقان ۇلەسىنە حالىقتىڭ بەرگەن باعاسى دەپ بىلەمىن. ويتكەنى, ەلىمىزدىڭ 25 جىلدىق تاريحىندا ۇلتتىق ۆاليۋتا دا ايرىقشا ماڭىزعا يە. ءبارىمىز دە 90-شى جىلداردى ەسىمىزدە جاقسى ساقتاپ قالدىق. ول كەزدە ەلىمىزدىڭ قارجى جۇيەسى قانداي جاعدايدا ەدى, ەلباسىنىڭ ءوزى دە سول كەزدەگى قيىندىقتاردى ءجيى ايتادى, ەسكە سالادى. ول كەزەڭ شىنىمەن دە وتە كۇردەلى ەدى: ەكونوميكانىڭ تولىق كۇيرەۋى, گيپەرينفلياتسيا, ءوندىرىستىڭ قۇلدىراۋى, جۇمىسسىزدىق, تاۋارلار تاپشىلىعى, الەۋمەتتىك اپاتيا – ءبىز وسىنىڭ بارلىعىن ءوز كوزىمىزبەن كوردىك, سەزىندىك. سونداي قيىن كەزەڭدە ەگەمەندىگىن الىپ جەكە شىققان ەلدىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ستراتەگيالىق جوسپارىنىڭ نەگىزىندە 1993 جىلدىڭ قاراشا ايىندا ۇلتتىق ۆاليۋتامىز – تەڭگە اينالىمعا شىقتى. پرەزيدەنت ناقتى قارجىلىق ەركىندىكسىز رەفورمالار وتكىزۋ مۇمكىن ەمەستىگىن جاقسى ءتۇسىندى. ويتكەنى, جاڭاشىل, باتىل رەفورمالارسىز كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ دامۋى مۇمكىن ەمەس.
قازىرگى كۇنگى ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى, تۇراقتى تىنىس-تىرشىلىگى سول كەزدەگى باتىل جاسالعان رەفورمالاردىڭ بارىسىندا ناقتى جولعا ءتۇستى.
قاي ەلدە بولماسىن جەدەل يننوۆاتسيالىق دامۋعا, بىلىمگە نەگىزدەلگەن ەكونوميكاعا وتۋگە باستى نازار اۋدارىلادى. مۇنداي الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋدىڭ نەگىزى زياتكەرلىك رەسۋرستار, ادام كاپيتالى جانە عىلىمعا بايلانىستى. ءبىزدىڭ ەلىمىز بولسا دامۋشى مەملەكەت, دامىعان ەلدەر قاتارىنا قوسىلۋعا ۇمتىلۋدامىز, ال ونى ۇزاق مەرزىمدە دامىتۋدىڭ ستراتەگيالىق باسىمدىعى عىلىم مەن يننوۆاتسيا ارقىلى كەلەتىنىن ەلباسى حالىققا ارناعان جولداۋلارىندا ۇنەمى ايتىپ كەلەدى. دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلۋ كەرەكتىگىن دە اركەز ەسكە سالادى. ەلباسى يننوۆاتورلار, ياعني كرەاتيۆتى ويلاي الاتىن كاسىپقوي ەكونوميستەر دايارلاۋ قاجەتتىگىنە باسا نازار اۋداردى. ويتكەنى, كرەاتيۆتى ويلاۋ يننوۆاتسيانى عانا ەمەس, ەكونوميكانى جوسپارلاۋ مەن بولجاۋدىڭ ستاندارتتىق ەمەس, جاڭا تاسىلدەرىن قامتي الادى. ياعني, ەكونوميكالىق بەيىندەگى قازىرگى زامانعى ماماندار دايارلاۋ دۇنيەجۇزىلىك تالاپتارعا, عالامدىق عىلىم مەن ءتاجىريبە سۇرانىستارىنا سايكەس كەلەدى. جاڭا ءبىلىم, يننوۆاتسيالار مەن جوعارى تەحنولوگيالىق بيزنەسكە نەگىزدەلگەن ەكونوميكا جاعدايىندا عىلىم مەن ادام كاپيتالى باستى ءرول اتقارادى. ءبىز دە الەمدە كۇن سايىن بولاتىن ءوزگەرىستەردەن قالىسپاي, وزىق جۇرۋگە ءمۇمكىندىك بەرەتىن «كرەاتيۆتى» ەكونوميكانى قالىپتاستىرۋ ءۇشىن قىزمەت جاساۋدامىز.
بىزگە كەرەگى وسى. ەكونوميكانىڭ ايقىن ۇعىمىنا جەتۋىمىز قاجەت. ءبىزدىڭ س. تورايعىروۆ اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ەكونوميكا جانە قارجى بولىمىندە ستۋدەنتتەرگە ءبىلىم بەرۋ «ەكونوميكالىق بەيىندەگى كادرلار دايارلاۋدىڭ ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنىڭ يننوۆاتسيالىق, يكەمدى جانە ستاندارتتىق ەمەس» تاسىلدەرى ارقىلى جۇرگىزىلەدى. ءوزىم باسقاراتىن كافەدرادا كاسىپقوي عالىمداردىڭ مىقتى كومانداسى بار. ءتىپتى, تىڭداۋشىلار عانا ەمەس, وقىتۋشىلار دا ەكونوميكاعا نەگىزدەلگەن وقۋ-ۇيرەنۋ ترەنينگتەردىڭ پايدالى ەكەندىگىن ايتادى. بۇل ەكونوميكالىق زەرتتەۋ تەورياسى مەن پراكتيكاسىن بايىتۋ دەگەن ءسوز.
وتانشىلدىقتىڭ جوعارى دەڭگەيى ۇلتتىڭ, جاستاردىڭ جوعارى باسەكەگە قابىلەتتىلىگىنەن كورىنىس تابادى.
سينگاپۋر, ءتۇركيا, مالايزيا وزدەرىن دامۋ, وركەندەۋ جولىنا تۇسىرگەن ءبىرىنشى باسشىلارىنىڭ بەينەلەرىن ءتول بانكنوتتارىنا شىعارىپ قۇرمەت كورسەتكەن ەلدەر. تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعى قارساڭىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ بەينەسىمەن مەرەيتويلىق بانكنوتتىڭ شىعۋى دا ءبىزدىڭ حالىقتىڭ نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنا دەگەن ەرەكشە قۇرمەتىن بىلدىرەدى. جاس بۋىندى, ستۋدەنتتەردى ەلگە, تۋعان جەرگە پاتريوتتىق سەزىمدە تاربيەلەۋدە دە ول ەرەكشە ماڭىزعا يە. ەلباسىنىڭ تەحنيكالىق ءبىلىم بەرەتىن جوعارى وقۋ ورىندارىندا «بارلىق ينجەنەرلىك ماماندىقتار ءۇشىن تەحنيكالىق بەيىندەگى كادرلار دايارلاۋ» بويىنشا تالاپتارىن ءىسكە اسىرۋ ماقساتىندا «كرەاتيۆتى كاسىپكەرلىك» ءپانى ەنگىزىلدى. ەكونوميكا كافەدراسىنىڭ ستۋدەنتتەرى «جاس عالىم» باعدارلاماسىنا قاتىسادى. ءار ستۋدەنتتىك زەرتتەۋ جوباسىن قارجىلاندىرۋ 100 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى. «كرەاتيۆتى» ويلاۋدىڭ قاجەتتىلىگى جاستاردى جاڭا جوعارى تەحنولوگيالىق كاسىپورىندار قۇرۋعا, جۇمىس بەرۋشىلەر رەتىندە كورىنۋگە جانە قارجىلاي تاۋەلسىز بولۋعا ءۇيرەتەدى. ەكونوميكا سالاسىندا ءبىلىم الاتىن ستۋدەنتتەر عىلىم, ءبىلىم جانە ءوندىرىستى تەرەڭ بىلۋلەرى قاجەت.
ساۋلە قۇنيازوۆا,
س.تورايعىروۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتتىڭ كافەدرا مەڭگەرۋشىسى
پاۆلودار