– ءمادي, ءوزىڭدى تولىعىمەن تانىستىرىپ وتسەڭ. قاي جەردە تۋىپ-ءوستىڭ؟ قاي مەكتەپتە وقيسىڭ؟ فۋتبولمەن قاشاننان بەرى اينالىسىپ كەلەسىڭ؟ قانداي باپكەرلەردىڭ تاربيەسىن كوردىڭ؟
– استانا قالاسىندا دۇنيەگە كەلدىم. اتا-اناممەن بىرگە وسىندا تۇرامىن. قازىرگى ۋاقىتتا №7 مەكتەپ-گيمنازياسىندا ءبىلىم الىپ ءجۇرمىن.
فۋتبولعا بالا كۇنىمنەن قىزىعاتىن ەدىم. تەلەديداردىڭ الدىندا وتىرىپ, ماتچتاردى كورىپ بولعاننان كەيىن ارماندايتىنمىن. كوكەيىمدە فۋتبولشى بولىپ, ءوز ەلىمنىڭ نامىسىن قورعاسام دەگەن وي تۇراتىن. توعىز جاسىمنان كاسىبي تۇردە اينالىسا باستادىم. العاشقى باپكەرىم ۆياچەسلاۆ پروكوپەنكو بولاتىن. 12 جاسىمدا الماتىداعى «رەسپۋبليكالىق سپورت كوللەدجى» فۋتبول اكادەمياسىنا اۋىستىم. ول جاقتا ۆاسيلي مارۋنياك ەسىمدى باپكەردىڭ قول استىندا جاتتىقتىم. شامامەن ەكى جارىم جىل ماعان بىلگەنىن ۇيرەتتى. كەيىنىرەك «استانادان» شاقىرتۋ ءتۇستى. قازىر ەلوردالىق كلۋبتىڭ ساپىندا ءجۇرمىن.
– بيىل مەكتەپ بىتىرەسىڭ. الدا جاڭا فورماتتا ۇبت كەلە جاتىر. فۋتبول مەن ساباقتى قاتار الىپ ءجۇرۋ قيىن ەمەس پە؟ مەكتەپتەن كەيىن قانداي جوسپارىڭ بار؟
– ءيا, قازىر 11-سىنىپتا وقىپ ءجۇرمىن. راس, الدىمدا ۇلتتىق بىرىڭعاي تەست تۇر. وڭاي بولماسى انىق. فۋتبول مەن ساباعىمدى قاتار الىپ ءجۇرۋ قيىنعا سوعاتىن كەزدەر بولادى. سەبەبى, پرەمەر-ليگانىڭ كەزەكتى ماتچى ءۇشىن ءجيى جول ءجۇرىپ كەتەمىن. فۋتبولشى بولسام دا وزات وقۋشىلاردىڭ ءبىرى ەكەنىمدى ايتا كەتكىم كەلەدى. ساباعىما سالعىرت قاراي المايمىن. وزگە قالالاردا بولعاندا دا جاتتىعۋلار اراسىندا ساباعىمدى وقىپ, ۇبت-عا دايىندالا جۇرەم. سىناق ەمتيحاندارى كەزىندەگى ناتيجەم دە ناشار ەمەس.
كوپ نارسە ادامنىڭ وزىنە بايلانىستى عوي. ۋاقىتىمدى ءتيىمدى پايدالانۋعا تىرىسامىن. ءبارى ساتىمەن بولىپ, ۇبت-دان قاجەت بالل جيناپ شىقسام, قازاق اگروتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنە ەكونوميكا ماماندىعىنا تاپسىرۋدى جوسپارلاپ ءجۇرمىن.
– نەبارى 15 جاسىڭدا پرەمەر-ليگادا دەبيۋتىڭدى وتكىزدىڭ...
– ءيا, ول كۇن ەسىمدە. «شاحتەرگە» قارسى ويىن بولاتىن. سول كۇنگى سەزىمىمدى سوزبەن ايتىپ جەتكىزۋ قيىن. ءسىرا, جەر بەتىندەگى ەڭ باقىتتى جانداردىڭ ءبىرى بولعان شىعارمىن. اتا-انامدى دا قاتتى قۋانتتىم. ال قازىر «استانا» قۇرامىندا ءوزىمدى ۇلكەن ءبىر وتباسىنىڭ مۇشەسى سەكىلدى سەزىنەمىن. قازاقستان پرەمەر-ليگاسىنداعى ەڭ جاس دەبيۋتانت اتانعانىمدى مارتەبە سانايمىن.
بۇل كۇندى ۇزاق كۇتتىم. تىنىمسىز جاتتىعۋدىڭ ارقاسىندا وعان مىنە قولىم جەتتى. بۇل ۇلكەن فۋتبولعا اپاراتىن جولدىڭ باسى عانا ەكەن. الدىدا قانشاما بيىكتەر تۇر, ەندىگى مىندەت سونى باعىندىرۋ.
– ستانيمير ستويلوۆتىڭ ۇستازدىعىنا قىسقاشا توقتالا كەتسەك.
– ستانيمير ستويلوۆ بىلىكتى مامان. ونىڭ كاسىبيلىگىن ءبىرىنشى كۇننەن-اق سەزدىم. ءار فۋتبولشىنىڭ كىشكەنتاي بولسا دا كەمشىلىگىن نازارىنان تىس قالدىرمايدى. ال مەن تاجىريبەمنىڭ جوقتىعىنان كەي كەزدە قالاي پاس بەرۋ كەرەكتىگىن بىلمەي قالىپ جاتامىن. ول كىسى بىرنەشە جاتتىعۋدان كەيىن مەنىڭ وسال تۇستارىمدى كورسەتىپ, قالاي جەتىلدىرۋ كەرەكتىگىن ايتىپ بەردى. دايىندىق كەزىندە دە, ماتچ كەزىندە دە قاتتى قاداعالايدى. باپكەرىمنىڭ اقىل-كەڭەسىنىڭ ارقاسىندا اقىرىن-اقىرىن ءوزىمدى دامىتىپ كەلەمىن.
سونىمەن قاتار, ارىپتەستەرىمنىڭ ءبارى تاجىريبەلى ويىنشىلار. ارقايسىسى قامقور بولىپ, بىلگەندەرىن ۇيرەتۋگە تىرىسادى.
– كومانداداعى ارىپتەستەرىڭنەن كىممەن جاقسى ارالاساسىڭ؟ قانشا دەگەنمەن جاسسىڭ, قاي فۋتبولشىنىڭ اعالىق قامقورلىعى كوبىرەك بايقالادى؟
– ءبىز ءبىر ۇلكەن وتباسى سەكىلدىمىز. ءوزىمدى سول وتباسىنىڭ كەنجە بالاسىنداي سەزىنەمىن. كومانداداعى جاسى ەڭ كىشىسى بولسام دا بارىمەن جاقسى قارىم-قاتىناستامىن. اعالارىم سەكىلدى سىيلايمىن. ال سىيلاستىق بار جەردە تۇسىنبەۋشىلىك بولمايدى. جىگىتتەردىڭ ءوزارا سىيلاستىعى كوماندانىڭ ناتيجەسىنە دە وڭ اسەرىن تيگىزەدى. ماسەلەن, ماتچ كەزىندە جىگىتتەر ءبىر-ءبىرىن كوزبەن-اق تۇسىنىسەدى.
بىزدە نەگىزىنەن تاجىريبەلى فۋتبولشىلار جينالعان. ارقايسىسى ءوز بىلگەنىن ورتاعا سالادى, ۇيرەنەدى, ۇيرەتەدى. قىسقاسى ءبارى بار.
– بالا كۇنىنەن فۋتبولمەن اينالىسقاندار كوپ. وكىنىشكە قاراي, ولاردىڭ ءبارى كاسىبي دەڭگەيگە كوتەرىلە الماي جاتادى. سەنىڭ ويىڭشا, كاسىبي فۋتبولشى بولۋ ءۇشىن ادامعا قانداي مىنەز كەرەك؟ جالپى, فۋتبول قانشالىقتى قيىن سالا؟
– ءيا, ول راس. بالا كۇنىندە كاسىبي تۇردە اينالىسىپ, كەيىننەن تاستاپ كەتكەن تانىستارىم بولدى. ولاردى بولاشاقتا ەلىمىزدىڭ مىقتى ويىنشىلارى بولادى دەپ ويلاۋشى ەدىم. بىراق قيىندىقتان قاشقاننان كەيىن ءبارى دە بەكەر ەكەن. فۋتبولدا ءبىر عانا تالانتپەن شەكتەلىپ قالۋ مۇمكىن ەمەس. قۇداي بەرگەن دارىندى كۇن سايىن دامىتىپ وتىرماسا ءبارى بوس. كۇن سايىن بىرنارسەنى ۇيرەنۋگە ۇمتىلۋ كەرەك. تالاپتانۋشىلاردىڭ كوبى, اسىرەسە وتپەلى كەزەڭدە العان باعىتتارىنان جاڭىلىپ جاتادى. ارتىق جۇرىسكە سالىنىپ, جاتتىعۋلارعا قاتىسپايدى. ال فۋتبولعا سالاق قاراعان ادامدى باپكەر دە ۇناتپايدى. سونان كەيىن اقىرىن-اقىرىن ىعىسىپ, باسقا جاققا قاراي كەتەدى. ودان بولەك, ءۇي ىشىندە اتا-اناسىنان قولداۋ كورمەيدى. مىنە, وسىلايشا تالاي دارىندى جىگىتتەر وزدەرىن جوعالتىپ الدى.
ادام وسى سالاعا كەلگەننەن كەيىن تەك قانا فۋتبولدى ويلاعانى ءجون. ماتچ كەزىندە جىبەرگەن قاتەلىكتەرىن بەينەقايتالاۋدان كورىپ, جاتتىعۋ كەزىندە سول جەرىن جەتىلدىرۋى قاجەت. كاسىبي دەڭگەيگە كوتەرىلۋ ءۇشىن ادام بويىندا ەرىك-جىگەر بولۋى كەرەك. باپكەردىڭ ايتقانىن مۇلتىكسىز ورىنداپ, ءوزىڭدى-ءوزىڭ دامىتۋعا بار جىگەرىڭدى اياماۋىڭ كەرەك. مىنە, سوندا كاسىبي دارەجەگە اقىرىنداپ كوتەرىلە بەرەسىڭ.
جالپى ايتقاندا, وڭاي سالا جوق قوي. فۋتبولدىڭ دا وزىندىك قيىندىقتارى جەتەرلىك. ويلاماعان جەردەن جاراقات الىپ قالۋىڭ مۇمكىن, ءبىراز ۋاقىتىڭ ەمدەلۋگە كەتەدى. سودان كەيىن بۇرىنعى دەڭگەيىڭە قايتا كوتەرىلۋ دە وڭاي ەمەس. بۇل فۋتبولداعى قالىپتى جاعداي. ونىڭ بارىنە مويىماۋىڭ كەرەك.
– اۋىر جاراقات الۋ ءوز باسىڭدى بولدى ما؟ بۇل فۋتبولعا دەگەن كوزقاراسىڭا قالاي اسەر ەتەدى؟
– قۇدايعا شۇكىر, اۋىر جاراقات العان كەزىم بولماپتى. ال فۋتبولدى تاستاۋ تۋرالى وي مۇلدەم باسىما كەلگەن ەمەس. بالا كۇنگى ارمانىمدى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن تىنباي ەڭبەكتەنىپ كەلەمىن.
– وتباسىڭدا اتا-اناڭنىڭ فۋتبولعا دەگەن كوزقاراسى قانداي؟ فۋتبولمەن كاسىبي تۇردە اينالىسۋىڭا قارسى بولمادى ما؟
– بىزدە «بالام وقىسىن» دەگەن تۇسىنىك قالىپتاسىپ قالعانى بەلگىلى. بىراق مەنىڭ فۋتبولعا دەگەن قۇشتارلىعىمدى ءبىلىپ, كاسىبي تۇردە اينالىسۋىما كومەك بەرگەن – اكە-شەشەم. ول كىسىلەر قولداماسا, قازىرگى كۇنگە جەتۋىم ەكىتالاي ەدى. قانداي جاعداي بولسىن, مەن قانداي شەشىم قابىلداسام دا, تاڭداۋىما قۇرمەتپەن قارايدى.
اكەم فۋتبولعا جانى قۇشتار ادام. «استانانىڭ» ماتچتارىن جىبەرمەي كورەدى. ءوزى جەتە الماعان بيىكتەن مەنىڭ كورىنگەنىمدى ارماندايدى. ۋاقىتى بولسا, جاتتىعۋىمىزدى سىرتتاي باقىلاپ كەتەدى دە, كەشكە قاراي داستارقان باسىندا كۇندىز جىبەرگەن قاتەلەرىمدى ايتىپ, وي ءبولىسىپ وتىرادى.
– ەرەسەكتەر فۋتبولىنا كوتەرىلۋ قانشالىقتى قيىن؟ ءبىرىنشى كوماندادا وسىعان دەيىن قانشا ويىن وتكىزدىڭ؟
– ارينە, مۇنداعى دەڭگەي مۇلدەم بولەك. ءوز قاتارلاستارىڭمەن ويناپ ءجۇرىپ, ۇلكەندەر اراسىنا بىردەن ءسىڭىپ كەتۋ وڭاي شارۋا ەمەس. جىلدام ويلاپ, تەز شەشىم قابىلداۋ, وزىڭە-ءوزىڭ سەنىمدى بولۋ – باستى شارت. ءبىرىنشى كوماندادا قاراپ وتىرۋعا بولمايدى. الاڭدا كوبىرەك ۋاقىت وتكىزۋ ءۇشىن جاتتىعۋ كەزىندە ءوزىڭدى جاقسى قىرىڭنان كورسەتۋىڭ كەرەك. باپكەرىڭنىڭ كوزىنە ءتۇسۋ تىنىمسىز ەڭبەكتى قاجەت ەتەدى.
نەگىزگى كوماندامەن ازىرگە بەس ويىن وتكىزدىم. «استانا» سەكىلدى كلۋبتا 17-18 جاستاعى فۋتبولشىنىڭ بەس ماتچقا قاتىسۋى ۇلكەن جەتىستىك. بيىلعى ماۋسىمدا الاڭعا كوبىرەك شىعامىن دەپ ۇمىتتەنەمىن. ءبارى وزىمە بايلانىستى.
– فۋتبولداعى كۋميرىڭ كىم؟
– شىنىمدى ايتسام, فۋتبولدا كۋميرىم جوق. ەۋروپادان ليونەل مەسسي, ماركو رويس, نەيمار, اندرەس ينەستا, داۆيد سيلۆا سىندى فۋتبولشىلاردىڭ ويىندارى ۇنايدى. ءوزىم جارتىلاي قورعاۋشى بولعاندىقتان وسى پوزيتسياداعى فۋتبولشىلاردىڭ ويىنىنا كوبىرەك ءمان بەرەمىن.
ءوز ەلىمىزدە دە بىلىكتى ويىنشىلار كوپ. ماعان بۇرىنعى ارىپتەسىم, قازىر اپوەل-دە جۇرگەن رودجەر كانياستىڭ ويىنى قاتتىراق ۇنايدى. سول جىگىتتى وزىمە ۇلگى تۇتاتىنمىن.
– بىرەر جىل بۇرىن جاستار اراسىندا چەمپيوندار ليگاسىنىڭ توپتىق كەزەڭىنە قاتىستىڭدار. وكىنىشكە قاراي, بارىندە دە ءىرى ەسەپپەن ۇتىلدىڭدار. سەنىڭ ويىڭشا, ەۋروپا جاستارى سەندەردەن قاي جاعىنان مىقتى بولدى؟
– شىنى كەرەك, ءبىزدىڭ فۋتبول مەن ەۋروپا فۋتبولىنىڭ ايىرماشىلىعى جەر مەن كوكتەي. جاستار اراسىنداعى چەمپيوندار ليگاسىندا بىزگە تاجىريبەمىزدىڭ جوقتىعى مەن سەنىمسىزدىگىمىز سەبەپ بولعان سياقتى. كوش جۇرە تۇزەلەدى عوي. كوپ ۇزاماي ءبىزدىڭ دە فۋتبولىمىز ولارمەن يىق تىرەستىرەتىندەي جاعدايعا جەتەدى دەپ ۇمىتتەنەمىن.
– بولاشاققا قانداي جوسپارىڭ بار؟ نەنى ارماندايسىڭ؟
– ارمانىم دا, جوسپارىم دا كوپ. ەۋروپادا ويناپ, تاجىريبە جيناعىم كەلەدى. ۇلتتىق قۇرامانى ورگە سۇيرەيتىن جىگىتتەردىڭ ءبىرى بولۋدى ارماندايمىن. ءوز ەلىمدى الەم, ەۋروپا چەمپيوناتتارىنا جەتەلەسەم دەيمىن. ول ءۇشىن جاتپاي-تۇرماي دايىندالۋىم كەرەك.
– سۇحباتىڭا كوپ راحمەت!
اڭگىمەلەسكەن
ايان ءابدۋالي, «ەگەمەن قازاقستان»