سەنبى كۇنى اقوردادا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستانعا ءوزىنىڭ شاقىرۋى بويىنشا رەسمي ساپارمەن كەلگەن ءۇندىستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترى مانموحان سينگحپەن كەزدەسىپ, كەلىسسوز جۇرگىزدى.
حالقىنىڭ سانى جونىنەن الەمدە ەكىنشى, جەر كولەمى بويىنشا جەتىنشى ورىن الاتىن ءۇندىستان – دۇنيە جۇزىندەگى الىپ ەلدەردىڭ ءبىرى. بۇل ەل ادامزات تاريحىنداعى ەجەلگى كلاسسيكالىق وركەنيەتتەردىڭ وتانى بولىپ تابىلادى. ءوز تاريحىنىڭ جۇزدەگەن جىلدارىندا ول وراسان زور بايلىعىمەن جانە جوعارى مادەنيەتىمەن اتاعى الىسقا شىعىپ, ساۋدا مارشرۋتتارىنىڭ ورتالىعى بولدى. ءۇندى جەرىندە يندۋيزم, بۋدديزم, سيكحيزم سەكىلدى الەمدىك دىندەر تۋعان. ءبىزدىڭ ءداۋىرىمىزدىڭ ءبىرىنشى مىڭجىلدىعىندا زوروستريزم, يۋدايزم, حريستياندىق جانە يسلام دا ءۇندى جەرىنە ءوتىپ, ءتۇرلى مادەنيەتتەردىڭ دامۋىنا ۇلەستەرىن قوستى.
ءۇندىستان ءحVىىى عاسىردىڭ باسىنان حح عاسىردىڭ ورتاسىنا دەيىن ەكى جارىم عاسىرداي بريتانيا يمپەرياسىنىڭ وتارى بولدى. ءبىراق وتار بولعان جىلدارىندا دا ءۇندى مادەنيەتى دامىپ, سونىڭ ءىشىندە كينويندۋسترياسىنىڭ اتاعى الەمگە تانىلدى. ءۇندىستان مەملەكەتىنىڭ رەسمي تىلدەرى قاتارىندا اعىلشىن مەن حيندي ءتىلدەرىنىڭ قاتار قولدانىلاتىندىعى سول جىلداردان قالعان بەلگى. سونداي-اق بەنگال, چۋدجاراتي, تاميل, ۋردۋ, سانسكرتيت جانە ت.ب. تىلدەر دە ءتۇرلى ايماقتاردا رەسمي تىلدەر بولىپ ەسەپتەلەدى. كوپۇلتتى جانە كوپكونفەسسيالى بولعاندىعىنىڭ سالدارىنان ءۇندىستان جەرىنىڭ ءار تۇكپىرىندە وسى كۇنگە دەيىن ءدىني جانە الەۋمەتتىك سەبەپتەردىڭ سالدارىنان تولقۋلار مەن باس كوتەرۋلەر بولىپ تۇرادى. ءاسىرەسە, دجاممۋ مەن كاشمير پروۆينتسيالارىندا ونداي وقيعالار كوپ.
ءۇندىستاننىڭ قىتايمەن اراداعى شەكاراسى ءالى كۇنگە تولىق ناقتىلانباعان. اۋماق ماسەلەسىن شەشۋ ءۇشىن ەكى الىپ 1962 جىلى شەكىسىپ تە قالعان ەدى. ءۇندىستان پاكستانمەن وسىنداي تالاستاردىڭ كەسىرىنەن 1947, 1965 جانە 1971 جىلدارى سوعىس قيمىلدارىنا باردى. 1984 جىلى پرەمەر-مينيستر ينديرا گانديدىڭ, 1991 جىلى پرەمەر-مينيستر رادجيۆ گانديدىڭ قاستاندىقپەن ءولتىرىلۋلەرى – ەلدەگى ءدىني جانە ەتنوستىق تالاستاردىڭ سالدارىنان بولعان وقيعالار.
ءۇندىستان حالقىنىڭ 80,4 پايىزى يندۋيزم, 13,4 پايىزى يسلام, 2,3 پايىزى حريستياندىقتى تۇتىنادى. بۇلاردان باسقا سينكحيزم, بۋدديزم, ءدجاينيزمدى تۇتىناتىندار دا از ەمەس.
ءۇندىستان 1974 جىلى يادرولىق قارۋعا قول جەتكىزىپ, الەمدەگى ماڭىزدى مەملەكەتتەردىڭ بىرىنە اينالدى. 1991 جىلدان بەرى قولعا الىنعان ەكونوميكالىق رەفورما ءۇندىستاندى جىلدام دامۋشى ەلدەردىڭ قاتارىنا قوسىپ وتىر. وسى جىلداردان باستاپ ەكونوميكانى وكىمەت تاراپىنان باقىلاۋ ازايتىلىپ, ليبەرالدى رەفورمالار ىسكە اسىرىلا باستادى. سونىڭ ارقاسىندا ەكونوميكا جوعارى قارقىنمەن دامي الدى. 1991 جىلى ەلدىڭ التىن-ۆاليۋتا قورى 5,8 ملرد. اقش دوللارى كولەمىندە بولسا, 2008 جىلى ول 308 ملرد. دوللارعا جەتتى. ەلدىڭ ءىجو كولەمى 1,2 ترلن. دوللار بولىپ, الەمدە 12-ءشى ورىندى الىپ وتىر. ءۇندىستان مۇناي تۇتىنۋ بويىنشا الەمدە 6-شى, تاس كومىر تۇتىنۋ بويىنشا 3-ءشى ورىن الادى.
ءۇندىستاننىڭ قازىرگى پرەمەر-ءمينيسترى مانموحان سينگح ۇكىمەت باسىنا 2004 جىلى كەلگەن. 1932 جىلى تۋعان ول ءۇندىستاننىڭ ۇلتتىق كونگرەسى پارتياسىنان سايلانعان. وسى جىلى پارتيا سەركەسى سونيا گاندي پرەمەر-مينيسترلىك قىزمەتتەن ءوز ەركىمەن باس تارتىپ, ءوز ورنىنا م.سينگحتى ۇسىنعان بولاتىن.
م.سينگح دارىندى ەكونوميست, وسى عىلىم سالاسىنىڭ دوكتورى, جۇزدەگەن ەڭبەكتەردىڭ اۆتورى. 1993 جىلى قارجى ءمينيسترى بولىپ جۇرگەن كەزىندە ەurوموnەۋ جۋرنالى ونى جىلدىڭ ەڭ ۇزدىك ءمينيسترى دەپ تانىعان.
قازىر قازاقستان مەن ءۇندىستان اراسىنداعى قارىم-قاتىناس جاقسى دامىپ كەلەدى. 2009 جىلدىڭ قاڭتار ايىندا پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ دەليگە مەملەكەتتىك ساپارى بولدى. وسى ساپار ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ جاندانا تۇسۋىنە يگى ىقپالىن تيگىزدى. ساپار بارىسىندا قازاقستان مەن ءۇندىستان اراسىنداعى ستراتەگيالىق ارىپتەستىك تۋرالى بىرلەسكەن ءمالىمدەمە قابىلداندى جانە ەكىجاقتى 17 قۇجاتقا قول قويىلدى. سونىڭ ىشىندە ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى ساياسات, ەكونوميكا, مادەني-گۋمانيتارلىق سالالار بويىنشا ۇكىمەتارالىق ءىس-قيمىل جوسپارىنىڭ جوباسىن ازىرلەۋ تۋرالى دا كەلىسىم جاسالدى.
ەكى ەل ايماقتىق قاۋىپسىزدىك ۇيىمدارى شەڭبەرىندە دە ىنتىماقتاستىقتى دامىتىپ كەلەدى. شىۇ-نىڭ 2005 جىلى استانادا بولعان سامميتىنە ءۇندىستاننىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ن.سينگح قاتىسىپ, ءوز ەلىنىڭ ۇيىمنىڭ بايقاۋشىسى مارتەبەسىن الۋىنا قول جەتكىزدى. ءۇندى دەلەگاتسياسى استانادا وتكەن الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ 3 سەزىنە دە قاتىستى.
الايدا ەكى ەلدىڭ اراسىندا ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستار تولىپ جاتقان سەبەپتەرگە, سونىڭ ىشىندە تۋرا جولدىڭ جوقتىعى سەبەپتى ماردىمدى مەجەگە جەتە الماي وتىر. قازاقستان سىرتقى ساۋداسىنىڭ 0,4 پايىزى عانا ءۇندىستاننىڭ ۇلەسىنە تيەدى. بۇل – ەلىمىزدىڭ ساۋدا ارىپتەستەرىنىڭ اراسىندا 27-ءشى ورىن دەگەن ءسوز. دەگەنمەن, بىلتىرعى جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەكىجاقتى ساۋدا اينالىمىنىڭ كولەمى 2009 جىلمەن سالىستىرعاندا 23,9 پايىزعا ارتىپ, 313,8 ملن. اقش دوللارىن قۇرادى. قازاقستان ءۇندىستانعا نەگىزىنەن تالشىقتار, قۇرىش, تۇز, كۇكىرت, اكتاس, تسەمەنت, بىلعارى شيكىزاتىن جانە قارا مەتالل شىعارادى. ال يمپورت قاتارىندا ءشاي, كوفە, تەمەكى, فارماتسەۆتيكالىق ونىمدەر, مەحانيكالىق جابدىقتار جانە ت.ب. بار. بۇگىنگى كۇنى قازاقستاندا ءۇندى فارماتسەۆتيكالىق ونىمدەرىنىڭ 905 پوزيتسياسى ءتىركەلگەن. دەمەك, قازاقستان ءۇندىنىڭ وسىنشا ءتۇرلى ءدارى-دارمەگىن تۇتىنادى. بۇل – ەلىمىزدەگى بارلىق يمپورتتىق ءدارى-دارمەكتىڭ 8,2 پايىزى دەگەن ءسوز.
ەنەرگەتيكا سالاسى بويىنشا دا ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىق ارتىپ كەلەدى. 2009 جىلى ن.نازارباەۆتىڭ دەليگە ساپارى بارىسىندا جاريالانعان ستراتەگيالىق ءارىپتەستىك تۋرالى بىرلەسكەن ءمالىمدەمەنى ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جونىندەگى بىرلەسكەن جۇمىس توبى (بجت) قۇرىلعان بولاتىن. قازىر سول بجت مۇناي-گاز, ەلەكتر قۋاتى جانە اتوم ونەركاسىبى سالالارىندا جەكە-جەكە قۇرىلسىن دەگەن شەشىم قابىلدانعان. قازىر سول توپتار قىزۋ جۇمىس ىستەۋدە. ماسەلەن, ەلەكتر قۋاتى سالاسىندا قازاقستاننىڭ سولتۇستىگىندە ءۇندىستاننىڭ NTPC كومپانياسىنىڭ قاتىسۋىمەن جەو-لار سالۋ قاراستىرىلۋدا.
قازاقستاننىڭ ۇلتتىق بانكىنىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, 2010 جىلعا دەيىن قازاقستاننان ءۇندىستان ەكونوميكاسىنا سالىنعان ينۆەستيتسيا كولەمى 24,8, ءۇندىستاننىڭ قازاقستانعا سالعان ينۆەستيتسياسى 72,9 ملن. دوللار بولدى.
ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى عىلىمي-تەحنيكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق سالالارداعى ىنتىماقتاستىق تا دامىپ كەلەدى. 2010 جىلعا دەيىن ءبىر مىڭعا جۋىق قازاقستاندىق ءۇندىستاننىڭ جوو-لارىندا ماماندىعىن جەتىلدىرۋ كۋرستارىنان ءوتتى. قازىر ءۇندىستاندا 35 قازاقستاندىق, ال قازاقستاندا 259 ۇندىستاندىق ازامات وقىپ جاتىر.
پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ «سىندارلى ون جىل» مەن «قازاقستان جولى» اتتى كىتاپتارى حيندي تىلىنە اۋدارىلىپ, 2009 جىلى تۇساۋكەسەر راسىمدەرى بولدى. ءۇندى كينەماتوگرافيستەرى الماتىدا بولاتىن «ەۋرازيا» حالىقارالىق كينوفەستيۆالىنە ۇنەمى قاتىسىپ تۇرادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن ءۇندىستان پرەمەر-ءمينيسترى مانموحان سينگحتىڭ ەكىجاقتى كەزدەسۋى شاعىن قۇرامداعى كەلىسسوزدەرمەن اشىلدى. وندا كوشباسشىلار ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى, حالىقارالىق جانە ايماقتىق ۇيىمدار شەڭبەرىندەگى ارىپتەستىكتى تەرەڭدەتۋدىڭ وزەكتى ءماسەلەلەرى بويىنشا پىكىر الماستى. سودان كەيىن كەلىسسوز ەكى جاقتىڭ دەلەگاتسيا مۇشەلەرى قاتىسقان كەڭەيتىلگەن قۇرامدا جالعاستى. ونى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ اشىپ, ءسوز سويلەدى.
– ءسىز قازاقستانعا العاش رەت رەسمي ساپارمەن كەلىپ وتىرسىز. ءبىزدىڭ ەلىمىزدە جۋىردا عانا پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكەن ەدى, سودان كەيىن بىزگە اتباسىن تىرەگەن العاشقى جوعارى لاۋازىم يەسى دە ءسىز بولىپ وتىرسىز, – دەپ باستادى ەلباسى ءوزىنىڭ ءسوزىن. ودان ءارى پرەزيدەنت ءۇندىستاندى كريكەت سپورتى بويىنشا الەم بىرىنشىلىگىندە چەمپيون بولۋىمەن قۇتتىقتادى. شاعىن قۇرامداعى ءوزارا كەلىسسوزدەردە ايتىلعان ماسەلەلەرگە قىسقاشا شولۋ جاساعان ەلباسى وندا حالىقارالىق جانە مەملەكەتارالىق قاتىناستارداعى پروبلەمالاردىڭ ۇلكەن اياسى بويىنشا پىكىر الماسىلىپ, ەلدەرىمىزدىڭ الەمدىك داعدارىستان تابىستى شىققانى اتاپ وتىلگەنىن جەتكىزدى. ءۇندىستاندا وتكەن جىلعى ەكونوميكانىڭ ءوسىمى – 8,6, ال قازاقستاندا 7 پايىز بولدى, دەي كەلىپ, ەكى ەلدىڭ اراسىندا ىنتىماقتاستىق جاسالاتىن ماسەلەلەردىڭ اۋقىمدى تىزبەسى انىقتالعانىن ايتتى. ولاردى ءجۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتى دامىتۋ جونىندە جول كارتاسى قابىلداناتىن بولادى. بۇل قۇجاتتى ازىرلەۋ تۋرالى كەلىسىمگە 2009 جىلى مەنىڭ دەليگە جاساعان ساپارىمدا قول جەتكىزىلگەن. ءبىز ۇكىمەتارالىق كوميسسيانىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋعا, بىرلەسكەن بيزنەس-جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا جانە قازاقستاندا ءۇندىستاننىڭ, ال ءۇندىستاندا قازاقستاننىڭ مادەني جىلدارىن وتكىزىپ, حالىقتارىمىزدى جاقىنداستىرۋعا, پارلامەنتارالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا, جاستارعا ءبىلىم بەرۋ ىسىندەگى ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرۋعا, ەلىمىزدەگى ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق باعدارلامانى ىسكە اسىرۋعا ۇندىلىك كومپانيالاردىڭ قاتىسۋىن قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى ورتاق كەلىسىمگە كەلدىك. ءبىز ءۇندىستاندى ساياسي ىنتىماقتاستىقتاعى تاتۋ كورشىلەرىمىزدىڭ ءبىرى قاتارىندا سانايمىز, دەدى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى.
ءسوز كەزەگىن العان ءۇندىستان پرەمەر-ءمينيسترى:
– مەن ءسىزدىڭ 2009 جىلى ءۇندىستانعا جاساعان ساپارىڭىزداعى تابىستى باستامالاردى جالعاستىرۋعا كەلدىم, – دەدى م.سينگح. ودان ءارى ول پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتى سايلاۋداعى جەڭىسىمەن قۇتتىقتادى. بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ سىزگە سونشالىقتى سەنىممەن قاراۋى – ەڭبەگىڭىزدىڭ ايقىن باعاسى بولىپ تابىلادى. اسەم دە ءزاۋلىم استانا ءسىزدىڭ جاسامپاز باسشىلىعىڭىزدىڭ سيمۆولى, دەدى ءۇندىستان پرەمەر-ءمينيسترى.
كەڭەيتىلگەن قۇرامداعى كەزدەسۋ اياقتالعان سوڭ ەكىجاقتى بىرنەشە قۇجاتتارعا قول قويىلدى. ولاردىڭ اراسىندا: «ازاماتتىق ىستەر بويىنشا قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋ تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن ءۇندىستان رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى كەلىسىم»; «جول كارتاسى» اياسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن ءۇندىستان رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتى دامىتۋ جونىندەگى ءىس-قيمىلدىڭ بىرلەسكەن جوسپارى» جانە ۇندىستاندىق «ONGC Videsh Limited» كومپانياسىنىڭ پايداسىنا «ساتباەۆ» جوباسىنىڭ 25 پايىزدىق ۇلەسىن بەرۋ تۋرالى كەلىسىم» بار.
وسىدان كەيىن قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن ءۇندىستان پرەمەر-ءمينيسترى مانموحان سينگح جۋرناليستەرگە ارناپ بريفينگ وتكىزدى. وندا ن.نازارباەۆ ءوزىنىڭ 2009 جىلى نيۋ-دەليگە جاساعان ساپارىن ءاردايىم ەسكە الاتىنىن ايتىپ ءوتتى. مەن سول ساپارىمدا ءۇندىستاندا ەرەكشە ماڭىز بەرىلەتىن ۇلكەن مەرەكە – تاۋەلسىزدىك كۇنىنىڭ قۇرمەتتى قوناعى بولۋعا شاقىرىلعان ەدىم. ءۇندىستان – قازاقستاننىڭ ۇزدىك ءارىپتەستەرىنىڭ ءبىرى, ۇلى ەل. ءبىز ۇندىستانمەن ءومىردىڭ بارلىق باعىتتارى بويىنشا قارىم-قاتىناستارىمىزدى كەڭەيتۋگە ءمۇددەلىمىز. ەلباسى وسىلاي دەي كەلىپ, قازىرگى ىنتىماقتاستىقتىڭ دامۋ قارقىنىنا توقتالدى. بۇگىنگى كۇنى ءۇندىستاننىڭ ورتالىق ازياداعى سىرتقى ساۋدا اينالىمىنىڭ جارتىسىنان كوبى قازاقستانعا تيەسىلى. دەگەنمەن, بۇل جەتىستىكتى ۇلكەن دەۋگە دە بولمايدى. ول بۇكىلالەمدىك داعدارىس جىلدارىندا 24 پايىزعا تومەندەدى. تەك وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ول داعدارىسقا دەيىنگى دەڭگەيگە جەتتى. وسى ساپار بارىسىندا قول قويىلعان ستراتەگيالىق ارىپتەستىكتى دامىتۋ جونىندەگى ءىس-قيمىلدىڭ بىرلەسكەن جوسپارى ءبىزدىڭ ەلدەرىمىز اراسىنداعى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ دامۋىنا تىڭ سەرپىن بەرەرى ءسوزسىز.
ودان ءارى ەلباسى قول قويىلعان قۇجاتتاردىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. سونىڭ ىشىندە اتوم ەنەرگەتيكاسىن بەيبىت ماقساتقا پايدالانۋ سالاسىنداعى كەلىسىمگە قول قويدىق, دەدى ول. ءۇندىستان اتوم ەلەكتر ستانسالارى ارقىلى ەلەكتر قۋاتىن ءوندىرۋدى بەس ەسەگە ارتتىرۋدى كوزدەپ وتىر. 2014 جىلعا قاراي قازاقستان ۇندىستانعا 2 مىڭ توننادان استام ۋران ساتاتىن بولادى. مۇناي سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىققا توقتالعاندا, پرەزيدەنت كاسپي قايراڭىنداعى مۇناي ءبولىگىن بىرلەسىپ يگەرۋ تۋرالى كەلىسىم جاسالعانىن جەتكىزدى. سونداي-اق اۋىل شارۋاشىلىعى, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىنداعى كەلىسىمدەرگە دە توقتالىپ ءوتتى. سونىڭ ىشىندە قاپشاعايدا ءۇندى كومپانيالارىنىڭ قاتىسۋىمەن ءىرى فارماتسەۆتيكالىق فابريكانىڭ قۇرىلىسى باستالعانى ايتىلدى. ءبىزدىڭ ساۋدا-ساتتىعىمىزدىڭ دامۋىن ورتاق كولىك ءدالىزىنىڭ جوقتىعى قيىنداتىپ تۇر. ۇستىمىزدەگى جىلى ءبىز تىكەلەي ساۋدا-ساتتىققا مۇمكىندىك بەرەتىن قازاقستان-تۇركىمەنستان-يران-پارسى شىعاناعى جولىنىڭ وزىمىزگە قاتىستى بولىگىن سالۋدى اياقتايمىز, سوندا ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى تاۋار اينالىمى ەسەلەپ ارتاتىن بولادى, دەدى پرەزيدەنت. سونىمەن بىرگە, ەلباسى ءۇندىستانمەن حالىقارالىق جانە ايماقتىق بۇۇ, شىۇ, اوسشك شەڭبەرىندەگى ىنتىماقتاستىقتار تۋرالى دا بىرتەكتى ۇستانىمداعى كەلىسىمدەر بولعانىن ايتتى.
ءوز سوزىندە ءۇندىستان پرەمەر-ءمينيسترى مانموحان سينگح ساپارىنىڭ تابىستى بولعانىن اتاپ ءوتتى. مەن قازاقستان حالقىنىڭ تاماشا وركەندەۋىن, ەلدەرىڭىزدىڭ باي مادەنيەتىن كوردىم. بىزدە بارلىق ماسەلەلەر بويىنشا تولىق ءتۇسىنىستىك بار. ەندى حالىقتارىمىزدىڭ اراسىندا, كاسىپكەرلەر مەن كومپانيالار اراسىندا بىرلەسكەن كاسىپورىندار قۇرۋ جولىمەن بۇدان دا ءتيىمدى قارىم-قاتىناس ورناتۋىمىز كەرەك. وسىلاي دەي كەلىپ, ول ءسوزىنىڭ سوڭىندا ءۇندىستاننىڭ كەدەن وداعىمەن دە ىنتىماقتاستىق ورناتۋعا مۇددەلى ەكەنىن جەتكىزدى جانە قازاقستان پرەزيدەنتىن ۇندىستانعا ساپارمەن كەلۋگە شاقىرعانىن مالىمدەدى.
جاقسىباي سامرات.