استانا اباتتانعان سايىن قازاق قاناتتانعان كەرەمەت كەزدى باستان كەشۋدەمىز. اجار-كوركى كوز ارباعان قالامىزعا دوس سۇيسىنە, دۇشپان كۇيىنە قارايدى. قۇداي قۋانىشىمىزدى كوپ كورمەسىن دەڭىز.
ال, ەندى وسى ەرتەڭى نۇرلى ەلوردامىزدىڭ تاعىلىمدى تاريحى قاي زامانداردان تامىر تارتادى؟ جەتى ىقىلىمنان جەتكەن دەرەكتەر مەن دايەكتەرگە جۇگىنگەن عالىمدارىمىز ەسىل-نۇرا ەكى سۋدىڭ ەن جاعاسىن ەجەلدەن ەل جايلاعانىن ايتادى. ەڭ باستىسى, ولار ويدا-قىردا مال باعىپ, ايران ۇرتتاپ, قوي قۇرتتاپ قانا كۇن كورمەگەن. ارىق قازىپ, استىق وسىرگەن. قالالار سالىپ, سۋ قۇبىرىن تارتقان. اقشا شىعارىپ, قولونەرشىلىكپەن اينالىسقان. اينالاسىنداعى جۇرتپەن الىس-بەرىس جاساعان. قازبا جۇمىستارى بارىسىندا تابىلعان قۇندى جادىگەرلەر بۇل ولكەنى مەكەندەۋشىلەر مادەنيەتىنىڭ قانشالىقتى جوعارى بولعاندىعىن بولجاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ارحەولوگتار ارشىپ جاتقان اناۋ بىتىعاي, مىناۋ بوزوق سونىڭ ايعاعى.
اقوردالى استانادان اتشاپتىرىم جەردەگى تايتوبەڭىز دە تاريحتىڭ تالاي سىرىن بۇگىپ تۇر. ارعى-بەرگى زەرتتەۋشىلەردىڭ العا تارتقان ايعاقتارىنا سۇيەنسەك, ءسىز بەن ءبىز ەتيمولوگياسىن سان ساققا جۇگىرتىپ جۇرگەن اقمولا اتاۋىنىڭ شىعۋ توركىنى سول توبەنىڭ ۇستىندە قيراندىسى قالعان كونە قورعانمەن بايلانىستى كورىنەدى. سايىن سارىارقانىڭ ءتورت تاراپ توڭىرەكتى توعىستىرار تۇسىندا تۇرعىزىلعان قامال تورىندەگى التىن تاقتا وتىرىپ اتا-بابالارىمىز الىس-جاقىنعا بيلىك ەتكەن. عۇن تىلىندە «اق» – باتىس, «مولا» – قامال ۇعىمىن بىلدىرگەن ەكەن. سوندا استارىن تاپتىرماعان اقمولاڭىز «باتىستاعى قامال» بولماي ما؟!
تايتوبەدەن تاياق تاستامداعى اۋىلداردا رەيحستاگتا جەڭىس تۋىن جەلبىرەتكەن قاھارمان راقىمجان قوشقارباەۆ پەن اسپاندا جاۋمەن ايقاسقان باتىر ۇشقىش تالعات بيگەلدينوۆتىڭ كىندىك قانى تامعان.
باعالاي بىلسەك, قازاقستاننىڭ باس شاھارى بوي تۇزەگەن قاسيەتتى بايتاقتاعى باعزىدان قالعان باعانالى وردا – وسى تايتوبە. ەندەشە, ول تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ ونوماستيكالىق كارتاسىنان لايىقتى ورنىن ويىپ الۋعا ءتيىس.
تاريحتىڭ تابارىگىندەي تايتوبە اقمولا وبلىسىنا قاراستى تسەلينوگراد اۋدانىنىڭ اۋماعىندا ورنالاسقان. كەشەگى كەڭەستىك كەزەڭدە كومپارتيا كوسەمدەرى الاۋلاتىپ-جالاۋلاتقان تىڭ يگەرۋ ساياساتىنىڭ حالقىمىزعا تيگىزگەن پايدا-زيانىن تارازىعا تارتپاي-اق قويالىق. ءبارى بەلگىلى. بۇعان دەيىن دە جان-جاقتى جازىلعان. بىراق تسەلينوگرادتىڭ جانى ءسىرى ەكەن, سۇلدەسىن سۇيرەتىپ ءالى كەلەدى. سوندىقتان, كوپ سويلەپ سوزباي, ۇزىن ءسوزدىڭ قىسقاسىنا كوشسەك: بۇگىندە ءبارىمىزدىڭ قۇلاعىمىزعا تۇرپىدەي تيەتىن تسەلينوگرادتىڭ اتىن ەرەن ەلدىگىمىزدىڭ بەلگىسىندەي تايتوبەگە اۋدارىپ بەرسەك, ياعني اۋدان اتىن تايتوبە دەپ وزگەرتسەك, بىتكەن ءىستىڭ ءبىرى بولار ەدى.
تاريح قاپيادا كەتكەن قاتەلىكتەردىڭ تۇزەتىلگەنىن قالايدى.
تالعات باتىرحان, «ەگەمەن قازاقستان»