اتىراۋدا كۇيشى, كومپوزيتور قارشىعا احمەدياروۆ اتىنداعى جەكە دومبىراشىلاردىڭ ءى رەسپۋبليكالىق بايقاۋى ءوتتى
قارشىعا احمەدياروۆ – بارشاعا تەك كۇيشىلىگىمەن عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە, كومپوزيتورلىعىمەن دە تانىمال بولعان تالانت يەسى. ونىڭ كۇي تارتىسى بولەك ەدى. قۇددى ون ساۋساعى دومبىرانىڭ قوس ىشەگىنەن كۇي ساۋلاتىپ تۇرعانداي اسەرگە بولەيتىن. ونەردەگى اتاعى دارداي بولعانمەن, ومىردەگى قاراپايىمدىلىعى تاڭداندىراتىن. «قارشىعا احمەدياروۆ – ۇستازداردىڭ ناعىز ۇستازى, وتە قاراپايىم, كىشىپەيىل بولاتىن. ستۋدەنتتەردىڭ دومبىرا تارتىسىنا كوڭىلى تولماعان ساتتە «بويىندا ونەردىڭ ۇشقىنى بار, وقۋدان شىعارماي-اق قوي» دەپ جاناشىرلىق تانىتاتىن. تالانتتى جاستىڭ باعىن اشۋعا بارىن سالاتىن, ءسويتىپ, ۇلكەن ونەرگە اتتاندىراتىن» دەيدى ۇستازى جايلى قۇرمانعازى اتىنداعى قازاق ۇلتتىق كونسەرۆاتورياسىنىڭ دەكانى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى كاريما ساحارباەۆا.
كۇيشىلىك ونەرىمەن عانا شەكتەلمەي, ءوزى دە بىرنەشە كۇي شىعارعان, سونىمەن بىرگە, ماحامبەت وتەمىس ۇلىنىڭ كۇيلەرىن زەرتتەپ, نوتاعا ءتۇسىرىپ, قازاق ونەرىنىڭ التىن قورىنا قوسقان قايتالانباس تالانت يەسى قارشىعا احمەدياروۆتىڭ كىندىك قانى تامعان اتىراۋدا جەكە دومبىراشىلاردىڭ رەسپۋبليكالىق بايقاۋى ءوتتى. البەتتە, «كۇي – ۇران» دەگەن اتاۋمەن العاش رەت شىمىلدىق كەرگەن اتالمىش شارا دارا كۇيشىنىڭ مۇراسىن كەيىنگى ۇرپاققا ناسيحاتتاۋعا ارنالدى.
– قازاق حالقىن بۇگىنگى كۇنگە دەيىن جەتكىزگەن – ونىڭ داستۇرلەرى. سونىڭ ىشىندە قارشەكەڭ قاسيەتتى قارا دومبىرانى قولىنا قارۋ ەتىپ, قۇدىرەتتى ونەر جولىندا ايانباي تەر توكتى. ءبىر ادام ەلگە قىزمەت اتقارسا, وسى اعامىزداي اتقارسىن! ول بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىندا, نيۋ-يوركتەگى «كارنەگي حوللدا», ۆاشينگتونداعى «كەننەدي» ورتالىعىندا, ودان قالا بەردى باسقا دا الىس-جاقىن ەلدەردە دومبىرانىڭ ءۇنىن اۋەلەتتى. جىر سەمسەرى ماحامبەتتىڭ ۇمىت قالعان وننان استام كۇيىن قاتارعا قوستى. بەس جۇزدەن اسا كۇيدى كۇيتاباققا ءتۇسىردى, 150-دەن استام ءانى بار. مۇنىڭ ءبارى – ادال ەڭبەك. 1991 جىلى «گۋرەۆ اتاۋىن وزگەرتەمىز» دەگەندە قارشەكەڭ «اتىراۋ» دەگەن كۇي شىعارىپتى. ول وبلىستىڭ اتاۋىن ناسيحاتتاۋدا دا زور ءرول اتقاردى. ءسويتىپ, ونەگەلى ءىز قالدىردى. كۇيشىنىڭ سالىپ كەتكەن سارا جولىن ۇرپاقتان-ۇرپاققا جالعاستىرۋ – بىزگە پارىز. بيىل بۇل بايقاۋدى اتىراۋ تورىندە وتكىزسەك, كەلەسى جولى ءوزىنىڭ كىندىك قانى تامعان ماحامبەت اۋدانىنىڭ تاڭداي اۋىلىندا ۇيىمداستىرۋعا ابدەن بولادى. قارشەكەڭە قانداي قۇرمەت كورسەتسەك تە ارتىق ەمەس, – دەي كەلە, كۇي كۇمبىرلەگەن رەسپۋبليكالىق بايقاۋدىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا وبلىس اكىمى نۇرلان نوعاەۆ كۇيشىنىڭ جەكە دومبىراسىن شەرتىپ بەردى.
بايقاۋدا ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىنەن جەكە دومبىراشىلار باق سىنادى. ولارعا الدىمەن قارشىعا احمەدياروۆتىڭ كۇي ونەرىندەگى وزىندىك ناقىشىن جالعاستىرۋ تالابى قويىلدى. ءسويتىپ, ءبىرىنشى جانە ەكىنشى كەزەڭدە ۇمىتكەرلەر كۇيلەردى ءوزىنىڭ تاڭداۋىمەن, سونان سوڭ ارنايى تاپسىرمامەن ورىندادى. ال ءۇشىنشى كەزەڭدە وركەستردىڭ سۇيەمەلدەۋىمەن كۇي تارتتى. وسىلايشا, اتىراۋداعى ن.ءجانتورين اتىنداعى وبلىستىق فيلورمانيانىڭ ساحناسى ەكى كۇن بويى كۇي كۇمبىرىمەن تەربەلدى. ناتيجەسىندە قۇرمانعازى اتىنداعى قازاق ۇلتتىق كونسەرۆاتورياسىنىڭ ستۋدەنتتەرى اسىلحان جولامانوۆ, سەرىك ءالىبەكوۆ, بەكبولات ابدىبەرىك ۇلى, قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتى دارىن قۇدايبەرگەنوۆ ءۇشىنشى جۇلدەنى يەلەنىپ, 250 مىڭ تەڭگەمەن ماراپاتتالدى. ەكىنشى جۇلدەگە يە بولعان ۇلتتىق كونسەرۆاتوريانىڭ تاعى ءبىر ستۋدەنتى ازامات شىناروۆقا 375 مىڭ تەڭگەلىك سىيلىق بەرىلدى. ءبىرىنشى ورىندى يەلەنگەن دينا نۇرپەيىسوۆا اتىنداعى حالىقتىق مۋزىكا اكادەمياسىنىڭ ستۋدەنتى اينۇر ساقىپوۆا مەن الماتى وبلىسى قاراساي اۋداندىق مادەنيەت ءۇيىنىڭ قىزمەتكەرى تاڭات سادەنوۆكە 625 مىڭ تەڭگەدەن ءتيدى.
ءوزىنىڭ دومبىرا تارتۋ ماشىعىمەن دارالانعان قۇرمانعازى اتىنداعى قازاق ۇلتتىق كونسەرۆاتورياسىنىڭ ماگيسترانتى ابىلاي تىلەپبەرگەنوۆ بايقاۋدىڭ باس جۇلدەسىن جەڭىپ الدى. ونىڭ سىيلىعى – 1 ميلليون تەڭگە. بايقاۋ بارىسىندا كۇيشىنىڭ جارى نۇربيكە جۇماعاليقىزى قۇراستىرعان «كۇي تولعاۋ» اتتى مونوگرافيالىق كىتابى تانىستىرىلدى.
جولداسبەك شوپەعۇل,
«ەگەمەن قازاقستان»
اتىراۋ
سۋرەتتى تۇسىرگەن
راحىم قويلىباەۆ