«تەڭىزشەۆرويل» (تشو) جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى باتىس قازاقستاندا ورنالاسقان تەڭىز كەن ورنىنىڭ وندىرىستىك قۋاتتىلىعىن ارتتىرۋدىڭ كەلەسى ساتىسى بولىپ تابىلاتىن «كەلەشەك كەڭەيۋ» جوباسى مەن «ۇڭعى ەرنەۋىندەگى قىسىمدى باسقارۋ» جوباسىن (ككج-ۇەقبج) قارجىلاندىرۋعا قاتىستى اقىرعى شەشىمنىڭ قابىلدانعانى تۋرالى حابارلادى.
قازىرگى تاڭدا ككج-ۇەقبج قۇنى كۇتىلمەيتىن شىعىندار مەن ءوسىمدى قوسقاندا 36,8 ملرد. اقش دوللارىنا باعالانىپ وتىر. العاشقى مۇنايدى الۋ 2022 جىلعا جوسپارلانعان. ككج اياسىندا 2008 جىلى تەڭىز كەن ورنىنداعى وندىرىستىك قۋاتتىلىقتى ارتتىرۋ ءۇشىن تشو-نىڭ الدىڭعى جوباسىندا تابىستى تۇردە دايىندالعان جانە سىنالعان شيكى گاز ايداۋ تەحنولوگياسى پايدالانىلادى.
ناتيجەسىندە تەڭىز كەن ورنىنداعى شيكى مۇناي وندىرىستىك قۋاتتىلىق جىلىنا شامامەن 12 ملن. تونناعا نەمەسە تاۋلىگىنە 260 مىڭ باررەلگە ارتىپ, جىلىنا شامامەن 39 ملن. توننانى نەمەسە تاۋلىگىنە 850 مىڭ باررەلدى قۇرايدى. شارىقتاۋ كەزىندە بۇل كورسەتكىش تاۋلىگىنە 900 مىڭ باررەلدەن اسادى. ككج-نى جۇزەگە اسىرۋ ارقىلى ءوندىرىس كولەمى ارتسا, ۇەقبج اتقىلايتىن ۇڭعىلاردىڭ ەرنەۋلىك قىسىمىن تومەندەتىپ, قولدانىستاعى التى كەشەندى تەحنولوگيالىق جەلىنىڭ كىرە بەرىسىندەگى قىسىمدى ارتتىرۋ ارقىلى تەڭىز كەن ورنىندا جۇمىس ىستەيتىن زاۋىتتاردىڭ تولىق قۋاتپەن جۇمىس ىستەۋىن قامتاماسىز ەتەدى.
«ءىرى حالىقارالىق كومپانيالار قابىلداعان شەشىم قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قولايلى بيزنەس-كليماتى بار ەل ەكەندىگىن, مۇندا ۇزاق مەرزىمدى ينۆەستيتسيالاردى سەنىمدىلىكپەن جۇزەگە اسىرۋعا بولاتىندىعىن تاعى دا ايعاقتادى», – دەدى ەنەرگەتيكا ءمينيسترى قانات بوزىمباەۆ.
«قازىرگى تاڭدا ككج-ۇەقب جوباسى جۇزەگە اسىرۋعا دايىن تۇر. دەمەك, ول قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكونوميكاسىنا جانە تشو سەرىكتەستەرىنە وراسان زور پايدا اكەلەدى», – دەدى تشو باس ديرەكتورى تەد ەتچيسون.
تشو باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى انۋاربەك جاكيەۆتىڭ ايتۋىنشا, جۇمىس ورىندارىن اشۋ, تاۋارلاردى ءوندىرۋ جانە قىزمەتتەردى ساتىپ الۋدان جالپى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكونوميكاسىنا تيەتىن مۋلتيپليكاتيۆتى اسەرى ايتارلىقتاي بولماق.
ككج-ۇەقبج قۇرىلىسى قارقىنداعان كەزدە 20 مىڭعا جۋىق جۇمىس ورنى اشىلادى. تشو 1993 جىلدان بەرى 20,8 ملرد اقش دوللارىنان استام سوماعا قازاقستاندىق تاۋارلار مەن قىزمەتتەردى ساتىپ الدى. تشو جوبالاۋ, ساتىپ الۋ جانە مودۋلدەردى جاساۋ جۇمىستارىن ورىنداۋ ءۇشىن ككج-عا قازاقستاندىق كاسىپورىنداردى تارتۋدا.
قازىرگى تاڭدا 1600-دەن استام قازاقستاندىق كومپانيا الدىن-الا تاڭداۋدان وتكەن. ككج-ۇەقبج نوبايلىق جوبالاۋ بويىنشا جۇمىستاردى اياقتاپ, ەگجەي-تەگجەيلى جوبالاۋ كولەمىنىڭ شامامەن 52 پايىزىن ورىندادى. جوبا توبى جەتكىزىلۋ مەرزىمى ۇزاق جابدىقتاردى ساتىپ الۋمەن اينالىسىپ, تەڭىز كەن ورنىندا ورنالاسقان نىسانداردا جوبانىڭ نەگىزگى ينفراقۇرىلىمىن سالۋ بويىنشا ەرتە دايىندىق جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتىر. تشو سەرىكتەستەرى مەن ككج-ۇەقبج توبى جوبانى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلارىنىڭ سەنىمدىلىك دەڭگەيىن ارتتىرۋ جانە جوبانى ورىنداۋدى وڭتايلاندىرۋ ماقساتىندا ولاردى ءارى قاراي جەتىلدىرەتىن بولادى.
ايناش ەسالي