پارلامەنت ماجىلىسىندە پالاتا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, «نۇر وتان» پارتياسى فراكتسياسىنىڭ جەتەكشىسى گۇلميرا يسىمباەۆانىڭ تورايىمدىق ەتۋىمەن «ءولىم-ءجىتىم كورسەتكىشى جوعارى اۋرۋلارمەن كۇرەسۋ بويىنشا مەملەكەتتىڭ اتقارىپ جاتقان جۇيەلى شارالارى تۋرالى» تاقىرىبىنا «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ پارلامەنت ماجىلىسىندەگى فراكتسياسىنىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسى ءوتتى.
وتىرىستى ۆيتسە-سپيكەر: «قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ وكىمىمەن 9 ماۋسىم ەلىمىزدە اقتوبە قالاسىندا جاسالعان تەرروريستىك اكتىنىڭ سالدارىنان اسكەري قىزمەتشىلەر مەن ازاماتتاردىڭ قازا بولۋىنا بايلانىستى ۇلتتىق ازا تۇتۋ كۇنى بولىپ جاريالاندى. وسىعان وراي ءبىز, ءماجىلىس دەپۋتاتتارى دا تەرروريستىك اكت سالدارىنان قۇربان بولعان وتانداستارىمىزدى ءبىر مينۋت ەسكە الىپ ازا تۇتايىق», – دەگەن سوزبەن باستادى.
اتالعان ماسەلە بويىنشا نەگىزگى باياندامانى دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆا جاسادى. دەپۋتاتتار الدىندا, سونداي-اق, دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ قازاقستانداعى تۇراقتى وكىلى مەليتا ۆۋينوۆيچ, پارلامەنت ءماجىلىسى الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ كوميتەتىنىڭ ءتورايىمى گۇلنار ىقسانوۆا, پاۆلودار وبلىسى دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى ن.قاسىموۆ ءسوز سويلەدى.
«نۇر وتان» پارتياسى فراكتسياسىنىڭ جەتەكشىسى گۇلميرا يسىمباەۆا ءوز سوزىندە «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىندا دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ پارتيا قامقورلىعىنداعى ەرەكشە سالا رەتىندە اتاپ وتىلگەندىگىن ايتتى.
وتاندىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى ءۇشىن – ەل حالقىنا كورسەتىلەتىن مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ جانە ونىڭ قولجەتىمدى بولۋى باستى مىندەت بولىپ ەسەپتەلەدى. 2021 جىلعا قاراي قازاقستاندا بولجالدى ءومىر ءسۇرۋ جاسىنىڭ ۇزاقتىعى 73 جاسقا جەتۋى كەرەك, ءولىم-ءجىتىم دەڭگەيى 10%-دان دا تومەندەۋى كەرەك.
سونىمەن قاتار, فراكتسيا جەتەكشىسى رەسپۋبليكانىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىندەگى ءبىرقاتار پروبلەمالىق ماسەلەلەردى اتاپ ءوتتى. ماسەلەن, قازاقستاندىقتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ جاسىنىڭ ۇزاقتىعى ەىدۇ ەلدەرىنە قاراعاندا 10 جىلعا تومەن. قازاقستاندا جالپى ءولىم-ءجىتىمنىڭ نەگىزگى سەبەپشىسى بولىپ تابىلاتىن 5 دەرت بار. ءبىرىنشىسى – جىل سايىن 30 مىڭ ادام (26%) قايتىس بولاتىن قان اينالىمى جۇيەسىنىڭ دەرتى. قان اينالىمى جۇيەسى دەرتىن ەمدەۋدى قارجىلاندىرۋعا جۇمسالاتىن مەملەكەت شىعىندارى جىل سايىن ءوسىپ كەلەدى.
ەكىنشى سەبەپ – قاتەرلى ىسىك اۋرۋلارى. ىسىك دەرتىمەن اۋىراتىنداردى ەمدەۋدى قارجىلاندىرۋعا جۇمسالاتىن مەملەكەت شىعىندارى جىل سايىن وسە ءتۇسىپ وتىر. وسى ورايدا, جينالىستا ەلىمىزدەگى ونكولوگيالىق ديسپانسەرلەردىڭ جاعدايى تۋرالى ارنايى ايتىلدى.
ءۇشىنشى ورىندا جازاتايىم وقيعالار, جاراقاتتار جانە ۋلانۋدان بولعان ءولىم-ءجىتىم (11%) تۇر. وسى كورسەتكىش بويىنشا ءولىم-ءجىتىم دەڭگەيىنىڭ تومەندەۋى بايقالعانىمەن, وسى جاعدايدان 16 مىڭ ادام كوز جۇمادى. سونىمەن قاتار, قارجىلاندىرۋ كورسەتكىشى جىل سايىن وسكەنىن كورسەتىپ وتىر. ستاتيستيكا بويىنشا «التىن ۋاقىت», ياعني اپاتتان كەيىن ءبىر ساعات ىشىندە ءتيىمدى جەدەل مەديتسينالىق كومەك كورسەتىلمەيدى.
ءتورتىنشى ورىندا – انا ءولىمى. رەسمي دەرەكتەر بويىنشا انا ءولىمىنىڭ كوەففيتسيەنتى سوڭعى ون جىل ىشىندە تۇراقتى تۇردە تومەندەگەنىن كورسەتىپ وتىر. قارجىلاندىرۋ دا ارتا تۇسۋدە.
بەسىنشى ورىندا – بالا مەن نارەستە ءولىمى. 2009 جىلدان 2015 جىلعا دەيىنگى كەزەڭدە قازاقستاندا نارەستە جانە بالا ءولىمى 2 ەسەگە تومەندەگەن. سونىمەن قاتار, 0-دەن 5 جاسقا دەيىنگى بالا ءولىمىنىڭ 81%-ىن نارەستە ءولىمى قۇرايدى. بالاعا مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدى قارجىلاندىرۋ دا جىل سايىن ءوسىپ وتىرعانى بايقالادى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترى, ءۇيلەستىرۋ كەڭەسىنىڭ باسشىلارى دەپۋتاتتارعا مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدىڭ بىرىكتىرىلگەن مودەلىنىڭ, نەگىزگى الەۋمەتتىك ماڭىزى بار جۇقپالى ەمەس اۋرۋلاردىڭ جانە حالىقتىڭ دەموگرافياسىنا ىقپال ەتۋشى: اسقىنعان ينفاركت ميوكاردى, مي قان اينالىمىنىڭ قاتتى بۇزىلۋى (ينسۋلت), قاۋىپتى ىسىكتەر, جاراقاتتار, جۇكتىلىك پەن بوسانۋ بويىنشا اۋرۋلاردى باسقارۋ باعدارلاماسىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىن ۇسىندى.
تالقىلاۋ بارىسىندا دەپۋتاتتار مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ قولجەتىمدىگى جانە ساپاسى ماسەلەلەرىن, ءدارى-دارمەك پرەپاراتتارىمەن قامتاماسىز ەتۋ پروبلەمالارىن, ۋاقتىلى قىزمەت كورسەتپەۋ جاعدايلارى, مەديتسينا مەكەمەلەرىندە بىرقاتار سالالىق مامانداردىڭ جوقتىعى تۋرالى ماسەلەلەردى كوتەردى. سونداي-اق, بارلىق دەڭگەيدەگى مەديتسينالىق كومەككە حالىقتىڭ قولجەتىمدىگىنىڭ تەڭ جانە ءادىل بولۋىن قامتاماسىز ەتۋ قاجەتتىگىنە ەرەكشە نازار اۋداردى.
جينالىستىڭ قورىتىندىسى بويىنشا, دەنساۋلىق ساقتاۋ ءجۇيەسىن جەتىلدىرۋ بويىنشا ۇكىمەتكە ۇسىنىستار ازىرلەندى.
جاقسىباي سامرات,
«ەگەمەن قازاقستان»