قاستارىنان تابىلۋعا دا دايىنبىز
رومان كيم, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى قازىرگىدەي ساتتە ءاربىر قازاقستاندىق اقتوبەلىكتەرمەن بىرگە بولىپ, ولاردىڭ قايعىسىنا ورتاقتاسىپ, بىرگە ەكەندىگىن بىلدىرگىسى كەلەتىندەردىڭ قاتارى از ەمەس بۇگىندە. ەگەر قاجەت دەپ تابىلسا, ولاردىڭ قاسىنان تابىلۋ ءۇشىن سول وڭىرگە بارۋعا دا ءازىرمىز. ال ەندى قازاقستاندا ءولىم جازاسىنا جاريالانعان ءموراتوريدىڭ كۇشىن جويعانىمىزبەن, ماسەلە وڭ شەشىلە مە ەكەن؟!. مەنىڭشە, قالاي بولعاندا دا قىلمىسكەرلەر قاتاڭ جازالانۋلارى كەرەك. ەڭ باستىسى – ءبىز تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعىندا ىرىسى ۇيىپ, ىنتىماعى جاراسقان ەلدە تۇرىپ, الاڭسىز ءومىر ءسۇرىپ ۇيرەنىپ قالعان ەكەنبىز. رەسپۋبليكامىزدىڭ قاي وڭىرىنە, قاي وبلىسىنا, قاي جەرىنە بارساڭىز دا ۇلتتار مەن ۇلىستاردىڭ تاتۋ تۇرىپ, كۇن كەشىپ جاتقان كەلبەتىن كورەمىز. اقتوبە وقيعاسىنىڭ استارىنان باسىنا باق قونعان بايتاق قازاقستانىمىزدىڭ بۇگىنگىدەي بەيبىتشىلىگىنە باز بىرەۋلەردىڭ قىزعانىشپەن قارايتىندىعى ايقىن سەزىلدى. سوندىقتان دا ءبىز بۇدان بىلاي وتە ساقتىقپەن قادام باسىپ, كەيىنگى تولقىن جاستاردىڭ تاربيەسىنە, ولاردىڭ ءجۇرىس-تۇرىسىنا اسا مۇقيات قاراعانىمىز ابزال. سونىمەن قاتار, بەرەكە-بىرلىگى جاراسقان قازاقستان حالقىنا ارناعان ەلباسىنىڭ ۇلتتىق ازا تۇتۋ كۇنىن جاريالاۋى وتە ورىندى دەپ سانايتىندىعىمدى بىلدىرەمىن.جۇرەكپەن سەزىنۋلەرى ءتيىس
اناتولي باشماكوۆ, پارلامەنت سەناتى IV, V شاقىرىلىمدارىنىڭ دەپۋتاتى, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بىردەن ايتايىن, اقتوبەدەگى قاندى وقيعانى ۇيىمداستىرۋشىلار ءوز ەلى مەن جەرىنە قۇرمەتپەن قاراي المايتىن ءدىنسىز باسبۇزارلاردىڭ ناق ءوزى. ەگەر ولاردىڭ جۇرەگىندە يماني نانىم-سەنىمدەرى بار بولسا, قانداي جاعدايدا دا مۇنداي ارەكەتكە بارماعان بولار ەدى. ال ەندىگى جەردە ەل ازاماتتارىنىڭ قاي-قايسىسى بولسا دا وتكەن جەكسەنبىدە ورىن العان قاندى وقيعانى ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ كەز كەلگەنىنىڭ بەتىنە تۇكىرەدى. بۇل ءارى-بەرىدەن سوڭ, تەرىس تۇسىنىكتىڭ قۇربانىنا, بەلگىسىز ايتاقشىلاردىڭ ق ۇلىنا اينالىپ كوز جۇمعان نەمەسە قىلمىسكەر اتانعانداردىڭ سۇيەگىنە زور تاڭبا بولارى ءسوزسىز. سوندىقتان دا مەن مەملەكەت باسشىسىنىڭ قارالى ءۇيدىڭ قايعىسىنا تۇتاس ەلدى ۇيىستىرىپ, 9 ماۋسىمدى ۇلتتىق ازا تۇتۋ كۇنى دەپ جاريالاۋىن تولىق قولدايمىن. بۇل كۇنى ءاربىر وتانداسىمىز ويدا جوقتا وپات بولعان وتباسىلاردىڭ قايعىسىنا ورتاقتاسىپ, بەيبىتشىلىك زاماننىڭ قادىر-قاسيەتىن جۇرەكپەن سەزىنۋى ءتيىس دەپ ويلايمىن.بۇل – ورنى تولماس وكىنىش
نارگيزا ماحمۋدي, ۇيعىر جاستار ورتالىعىنىڭ ءتورايىمى ءبىز قاي كەزدە قانداي دا ءبىر جەتىستىككە جەتكەندە كوك تۋىمىزدىڭ بيىكتە جەلبىرەيتىنىن بىلەمىز جانە ونى كورىپ جۇرەكپەن تەبىرەنەمىز. ال ەندى بۇگىنگىدەي قايعىلى جاعداي بولعاندىقتان, تۋىمىزدىڭ تومەنگە ءتۇسىرىلۋى, ەلىمىزدە بولاتىن ويىن-ساۋىقتاردىڭ توقتاتىلۋى مەن ءۇشىن ورنى تولماس ۇلكەن وكىنىش بولىپ تۇر. قازالى وتباسىلاردىڭ ءاربىرىنىڭ قايعىسىنا ورتاقتاسا وتىرىپ, قازاقستان جاستارىنىڭ اتىنان كوڭىل بىلدىرگىم كەلەدى. ال قاسكويلەردى ءولىم جازاسىمەن جازالاۋ تۋرالى ەلباسىمىزدىڭ ويىن قۇپتايمىن. سەبەبى, ءوزى ءومىر ءسۇرىپ وتىرعان قوعامنىڭ شىرقىن بۇزىپ, ءوز زامانداستارىنا قاراي وق جاۋدىرعان جاۋىزدار قانداي جازاعا بولسا دا لايىق. ەگەر جوعارىدا ايتقان ءولىم جازاسىنا كەسۋ تۋرالى ۇكىم شىعارۋ تەتىگى زاڭنامالىق تۇرعىدا قاراستىرىلىپ, ىسكە قوسىلاتىن بولسا, تەررورلىق اكتىلەردىڭ قايتالانباۋىنا دا وڭ ىقپالى ءتيۋى ابدەن مۇمكىن. «جاۋدى اياعان – جارالى»نۇرالى ابىشەۆ, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى, كاسىپكەر اقتوبە قالاسىنداعى تەررورلىق اكتىنىڭ سالدارىنان كوپتەگەن وتباسىلار قارا جامىلىپ قالدى. ول تەك ءبىر وبلىستىڭ عانا قايعىسى بولعان جوق, بارلىق قازاقستاندىقتارعا اۋىر ءتيدى. جاقىندا شاردارا اۋدانىنداعى كوكسۋ اۋىلىندا جالىنداپ تۇرعان جاس جىگىت ساپار دوسبولدىڭ دەنەسى جەر قوينىنا بەرىلدى. ول اقتوبەدە ۇلتتىق ۇلانعا شابۋىل جاسالعاندا وققا ۇشقان. ارمانى اسقاق, وتان الدىنداعى بورىشىن وتەگەننەن كەيىن, ول سپورت جانە دەنەشىنىقتىرۋ اكادەمياسىنا ءتۇسىپ, سپورت مامانى بولۋدى ارمانداعان ەكەن. جاس جاۋىنگەردىڭ ارمانى كەسىلدى. ءۇمىتىن ۇزگەندەر – ءدىني فاناتيزم ميىن ۋلاعان, الدەبىرەۋلەردىڭ ارانداتۋىنان قولىنا قارۋ العان قاسكويلەر. اقتوبەدەگى وقيعا سالدارىنان قانشا شاڭىراق كۇيزەلىپ, ازا تۇتىپ وتىر. ءبىزدىڭ وتانداستارىمىزدىڭ جازىقسىز توگىلگەن قانى – بارىمىزگە ورتاق تراگەديا. سوندىقتان, 9 ماۋسىمدى مەملەكەت باسشىسى ن.نازارباەۆتىڭ ۇلتتىق ازا تۇتۋ كۇنى دەپ جاريالاعانى بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ نيەتىمەن قابىستى. ءدىننىڭ اتىن جامىلعان ەسىرىكتەردى قاسيەتتى رامازان ايى دا توقتاتا العان جوق. تاۋەلسىزدىك قازاققا وڭاي كەلگەن جوق. ونىڭ قادىرىن بارشامىز ءتۇسىنىپ, بارىنشا نىعايتىپ, قورعاۋىمىز كەرەك. ەل ءىشىن ىرىتكىسى كەلەتىندەرگە بىردەن توسقاۋىل قويىپ, ەلباسىنىڭ توڭىرەگىنە توپتاسۋىمىز كەرەك. ويتكەنى, ءبىزدىڭ قازاقستاننان باسقا وتانىمىز جوق, بولماق تا ەمەس جانە كەرەگى دە جوق. شىمكەنتەلباسى توڭىرەگىنە توپتاسايىق
ءيمانالى بايداۋلەتوۆ, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, شىمكەنت قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى ەلباسى اقتوبەدەگى لاڭكەستىك وقيعاعا بايلانىستى قازا بولعان ازاماتتاردىڭ شاڭىراعىنا كوڭىل ايتتى. 9 ماۋسىمدى ۇلتتىق ازا تۇتۋ كۇنى دەپ جاريالادى. «بىرەۋدىڭ كىسىسى ولسە, قارالى ول», دەيدى دانا اباي. ءبىزدىڭ وتانداستارىمىزدىڭ بەيبىت كۇندە وققا ۇشۋى – ورنى تولماس قاسىرەت. لاڭكەستەردە وتان, وتباسى دەگەن قۇندىلىقتار بولمايتىندىعىن اقتوبەدەگى وقيعا تاعى دا ايعاقتاپ بەردى. قارۋ اسىنعان جاۋىنگەرگە كەكتى-اق بولسىن, ال ءوز شارۋاسىمەن جۇرگەن قاراپايىم ادامداردى وققا جىعۋىن ولار قانداي شاريعاتپەن ءتۇسىندىرىپ بەرە الادى؟ قىسقاسى, بەيكۇنا ادامداردى ءولتىرۋ ولاردىڭ تەكسىزدىگىن تانىتادى. ەكسترەميزم مەن تەرروريزم تەك ءبىزدىڭ ەلدىڭ عانا ەمەس, بۇكىل الەمنىڭ قاۋىپسىزدىگىنە قاتەر توندىرەدى. سوندىقتان, بارشامىز بۇرىنعىدان دا تىعىز توپتاسىپ, ەل ىشىندە بەيبىتشىلىكتى, تۇراقتىلىقتى ساقتاپ قالۋعا قىزمەت ەتۋىمىز كەرەك. «ءبىر قارىن مايدى ءبىر قۇمالاق شىرىتەدى» دەيدى قازاق. سول شىرىك قۇمالاقتار قازاق جاستارى اراسىنان شىعا باستاعانى مۇنىڭ ارتىندا قوزدىرۋشى, يتەرمەلەۋشى كۇشتەردىڭ بار ەكەندىگىن كورسەتەدى. كەشەگى تمد ەلدەرىنىڭ كەيبىرىندە بولعان «ءتۇرلى-ءتۇستى رەۆوليۋتسيالاردىڭ» سول مەملەكەتتەرگە قانشالىقتى زالال اكەلگەندىگىن, ەلدىڭ ب ۇلىنگەنىن, ۇلت تۇتاستىعىنا قاتەر تونگەنىن كورىپ وتىرمىز. كەشە عانا تۋىسقان بولىپ وتىرعان مەملەكەتتەر ءبىر-بىرىنە جاۋ پيعىلمەن قارايدى. لاڭكەستەردى ەسىرتكەندەر تەررورلىق ارەكەتتەرىنەن باس تارتار ەمەس. اتا-بابا ارمانداعان تاۋەلسىزدىگىمىزگە سىنا قاعىپ الساق, مەملەكەت ءۇشىن ۇلكەن قاتەر. قاۋىپتىڭ بار ەكەنىن بايقادىق. ەل ءىشى ءبۇتىن بولۋىنا بارشا قازاقستاندىق اتسالىسىپ, ەلباسىنىڭ توڭىرەگىنە توپتاسۋى ءتيىس. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىجان دۇنيەممەن قارسىمىن
سالتانات شايداروۆا, قاراعاندى قالاسىنداعى №4 ەمحانانىڭ ديرەكتورى بارشا قازاقستاندىقتار سياقتى مەن دە اقتوبە قالاسىندا بولعان لاڭكەستىك ارەكەتتەرگە بەي-جاي قاراي المايمىن. مۇنداي شەكتەن شىققان وقيعالاردى ايىپتاعان ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءسوزىن تولىقتاي قولدايمىن. تىنىشتىعىمىزدىڭ شىرقىن الاتىن لاڭكەستىك ارەكەتتەرگە بارلىق جان دۇنيەممەن قارسىمىن. ءدال وسىنداي سىن ساعاتتاردا ءبىز تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ ماڭايىنا تۇتاسا ءتۇسۋىمىز كەرەك. بۇكىل قوعام بولىپ وسىنداي جاۋىزدىقتارعا قارسى تۇرماساق, كۇيرەتە سوققى بەرمەسەك, ءىس ناسىرعا شابادى دەپ ويلايمىن.