قاراعاندى وبلىسىندا بيىل تولىق شەشىلەدى
قاراعاندى وڭىرىندە الەۋمەتتىك ماڭىزعا يە نىسانداردىڭ قۇرىلىسى ساپالى جۇرگىزىلۋدە, ءارى بەلگىلەنگەن مەرزىمدەردە اياقتالىپ جۇرگەنى دە راس. دەسە دە, بۇل ورايدا تۋىنداپ جاتقان ماسەلەلەر دە جوق ەمەس. جۋىردا وبلىس اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى اسىلبەك دۇيسەباەۆ اۋدان-قالا باسشىلارى مەن مەملەكەتتىك قۇرىلىمدار جەتەكشىلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكىزگەن سەلەكتورلىق جيىندا وسى جايتتاردى تالقىلادى.
قاراعاندى وبلىستىق قۇرىلىس باسقارماسى بيىلعى جىلى الەۋمەتتىك ماڭىزداعى 36 نىساننىڭ قۇرىلىسىنا تاپسىرىس بەرگەن ەدى. وسى ماقساتقا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 5,2 ميلليارد تەڭگە, قر ۇلتتىق قورىنان 2,7 ميلليارد تەڭگە جانە وبلىستىق بيۋدجەتتەن 2,4 ميلليارد تەڭگە بولىنگەن.
«نۇرلى جول» باعدارلاماسى بويىنشا جالپى سوماسى 3,82 ميلليارد تەڭگەگە ەكى مەكتەپ سالىنىپ جاتىر. ونىڭ ءبىرى ساتباەۆ قالاسىنداعى 600 ورىندىق مەكتەپ بولسا, ەكىنشىسى وبلىس ورتالىعىندا تۇرعىزىلىپ جاتقان 1200 ورىندىق ءبىلىم وشاعى. سونىمەن قاتار, قاراعاندى قالاسىندا 320 بۇلدىرشىنگە ارنالعان بالاباقشا سالىنۋدا. بۇل قۇرىلىستاردىڭ ۇشەۋى دە اياقتالۋعا جاقىن: قاراعاندىداعى مەكتەپ پەن بالاباقشا شىلدە ايىندا, ساتباەۆتاعى مەكتەپ تامىز ايىندا پايدالانۋعا بەرىلۋى ءتيىس.
ماۋسىم ايىنىڭ باسىندا وبلىس ورتالىعىنداعى كوزى ناشار كورەتىن بالالارعا ارنالعان 250 ورىندىق مەكتەپ-ينتەرناتتىڭ قۇرىلىسىن اياقتاۋعا وتكىزىلگەن كونكۋرستىڭ ناتيجەسى جاريالانىپ, جالپى قۇنى 1,5 ميلليارد تەڭگە تۇراتىن قۇرىلىستى جۇرگىزۋشى بولاتىن تاراپپەن كەلىسىمشارت جاسالادى. بۇل نىساننىڭ قۇرىلىسى كەلەسى جىلعا دەيىن جالعاسادى. بيىل ونىڭ قۇرىلىسىنا ۇلتتىق قوردان 600 ميلليون تەڭگە قاراجات بولىنگەن. ءبىلىم بەرۋ سالاسىن دامىتۋ باعدارلاماسى بويىنشا بولىنگەن 316 ميلليون تەڭگەگە وبلىس اۋماعىندا وتكەن جىلداردان بەرى بىتپەي كەلە جاتقان قۇرىلىستاردى اياقتاۋ جوسپارلانىپ وتىر. ولار: جاڭاارقا اۋدانىنداعى 150 ورىندىق مەكتەپ, اباي اۋدانىنداعى 320 ورىندىق مەكتەپ, جەزقازعان قالاسىنداعى 320 ورىندىق بالاباقشا جانە قاراعاندىداعى تىرەك-قيمىل جۇيەسى زاقىمدانعان بالالارعا ارنالعان مەكتەپ-ينتەرناتقا جاناما عيماراتتىڭ قۇرىلىسى.
ەكى مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى وسى ماۋسىم ايىندا اياقتالىپ, بالاباقشا دا قىركۇيەك ايىنا دەيىن پايدالانۋعا بەرىلۋى ءتيىس.
– الداعى جىلى وبلىستا مەكتەپكە مۇقتاجدىق ماسەلەسى تولىعىمەن جويىلادى, – دەيدى قاراعاندى وبلىسى اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى اسىلبەك دۇيسەباەۆ. – مۇنى تاريحي جەتىستىك دەۋگە دە بولادى. كوزى ناشار كورەتىن بالالارعا ارنالعان مەكتەپ-ينتەرنات پايدالانۋعا بەرىلگەننەن كەيىن بۇل باعىتتاعى جوبالار تولىعىمەن جۇزەگە استى دەپ ەسەپتەيمىز.
اسىلبەك جەكسەنباي ۇلى اتاپ وتكەندەي, قاراعاندى وبلىسى اۋماعىندا قازىر اۆاريالىق جاعدايدا تۇرعان ورتا ءبىلىم مەكەمەسى جوق. ءبىر كەزدە ايتارلىقتاي پروبلەما بولعان ءبىر مەكتەپتە ءۇش اۋىسىممەن وقىتۋ وقيعالارى دا كەلمەسكە كەتكەن. بيۋدجەتتەن قىرۋار قاراجات ءبولىنىپ, جىل سايىن جاڭا مەكتەپتەر سالىندى. جاڭا مەكتەپتەردىڭ ارقايسىسىنىڭ قۇرىلىسىنا بيۋدجەتتەن شامامەن 1,2 ميلليارد تەڭگەدەن ءبولىنىپ كەلدى. ەندىگى ۋاقىتتا قاراجات مەكتەپتەردى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋگە, اعىمداعى جوندەۋ جۇمىستارىنا بولىنەتىن بولادى.
وبلىستىڭ اۋدان-قالالارىندا بالاباقشا مۇقتاجدىعى دا كوپ ازايدى. قازىرگى جوسپار بويىنشا, تەمىرتاۋ مەن جەزقازعان قالالارىندا تاعى ءبىر بالاباقشادان سالۋ قاجەت. ەڭ ۇلكەن سۇرانىس وبلىس ورتالىعىندا: قاراعاندى حالقىنىڭ قاجەتىن وتەۋ ءۇشىن تاعى دا 25 شاقتى بالاباقشا سالۋ كەرەك.
ا.دۇيسەباەۆ قاراعاندى قالاسىنىڭ اكىمدىگىنە قازىرگى ەكونوميكالىق جاعدايدى دا ەسكەرە وتىرىپ, بالاباقشالاردى مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك ەسەبىنەن, ياعني ورتاق ىسكە كاسىپكەرلەردى تارتۋ جولىمەن سالۋ تۋرالى تاپسىرما بەردى. بارلىق كوممۋنيكاتسيا جەلىلەرى تارتىلعان وسى ماقساتتاعى ون جەر تەلىمى قازىردىڭ وزىندە دايىن. ەندى تەك الەۋمەتتىك جوبالاردى قولداي الاتىن الەۋەتتى ءارىپتەستەر تابۋ قاجەت.
اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردە بىلتىر باستالعان 27 وتباسىلىق ءدارىگەرلىك امبۋلاتوريالاردىڭ قۇرىلىسىن اياقتاۋعا «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى بويىنشا بيۋدجەتتەن 1 ميلليارد 814 ميلليون تەڭگە قاراجات ءبولىنگەن. سونىڭ ىشىندە 16 نىسان رەسپۋبليكالىق, قالعان 11-ءى وبلىستىق بيۋدجەتتەردەن قارجىلاندىرىلادى. ەل قازىناسىنان قارجى بولىنگەن 16 نىساننان بۇقار جىراۋ, نۇرا جانە اباي اۋداندارىنداعى ءۇش نىساننىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ, پايدالانۋعا بەرىلىپ تە قويدى. قالعان 13 امبۋلاتوريا 85 پايىزعا دايىن, قاجەتتى تەحنولوگيالىق قۇرال-جابدىقتارىنا تاپسىرىس بەرىلىپ قويعان.
رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت قاراجاتىنا سالىنىپ جاتقان امبۋلاتوريالار وسى ماۋسىم ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن تۇگەلدەي ىسكە قوسىلۋى ءتيىس. ال جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن سالىنىپ جاتقان 11 امبۋلاتورياعا بىلتىر قاراجات جەتكىلىكتى كولەمدە ءبولىنبەگەندىكتەن, ولاردىڭ قۇرىلىسى اعىمداعى جىلدىڭ تامىز ايىندا اياقتالادى. دەگەنمەن, قۇرىلىس باسقارماسىنىڭ وكىلدەرى ءمالىمدەگەندەي, مەردىگەر ۇيىمدار بۇل نىسانداردىڭ كوبى پايدالانۋعا تامىز ايىنان بۇرىن بەرىلەدى دەپ سەندىرىپ وتىر.
اسىلبەك دۇيسەباەۆ قاراعاندىدا 2013 جىلدىڭ سوڭىنان بەرى سالىنىپ جاتقان وبلىستىق كوپ سالالى بالالار اۋرۋحاناسىنىڭ قۇرىلىسىنا دا كوڭىل اۋداردى. 200 ورىندىق جاڭا اۋرۋحانانىڭ قۇرىلىسىنا رەسپۋبليكالىق جانە وبلىستىق بيۋدجەتتەردەن 5,195 ميلليارد تەڭگە بولىنگەن. بيىل سول قاراجات تولىق كولەمدە بەرىلدى. قۇرىلىس-مونتاجداۋ جۇمىستارى قالىپتى جۇرگىزىلۋدە, دەگەنمەن, ءساۋىر ايىندا ەل بيۋدجەتىنەن بولىنگەن قاراجاتتىڭ 400 ميلليون تەڭگەسى ۋاقتىلى يگەرىلمەگەن. ءماجىلىس بارىسىندا قۇرىلىس باسقارماسىنىڭ وكىلى مالىمدەگەندەي, وسى جاعدايعا وراي, مەردىگەر ۇيىمعا يگەرىلمەگەن قارجىنىڭ 0,1 پايىزى كولەمىندە ايىپپۇل سالىنعان (كەلىسىمشارتقا ءسايكەس). بۇل سوما بەس كۇن ىشىندە ءتولەنبەيتىن بولسا, قۇرىلىس باسقارماسى ونى سوت تارتىبىمەن ءوندىرىپ الادى. تاپسىرىستى ورىنداۋشىلار بولسا, قارجى يگەرىلمەۋىنىڭ ءبىر سەبەبى رەتىندە دوللار باعامىنىڭ ارتۋىن كولدەنەڭ تارتتى. جابدىقتاردىڭ كوبى شەتەلدەن ساتىپ الىناتىندىقتان, ولاردىڭ قىمباتتاعان باعاسى جالپى جوبانىڭ دا قىمباتتاۋىنا سوقتىراتىن بولىپ, قۇرىلىس جۇمىستارى اياقتالۋعا جاقىن قالعاندا جابدىق الۋدى ازايتۋعا تۋرا كەلگەن.
اسىلبەك دۇيسەباەۆ بۇل رەتتە سىلتاۋ ىزدەۋ ارتىق ەكەنىن ەسكەرتتى. جوبا قىمباتتايدى دەگەن ءسوز بولماۋى كەرەك. جابدىقتارعا كەرەك قاراجات 2008 جىلدىڭ ءوزىندە بەكىتىلگەن. مەديتسينالىق تەحنولوگيالار جەدەل دامىپ كەلەدى. ياعني, وتكەن سەگىز جىل ىشىندە ارزانداماسا قىمباتتاعان جوق. سوندىقتان, دوللار باعامى ءوستى دەپ سىلتاۋراتۋ بۇل جەردە ءجونسىز بولادى. قالاي بولعاندا دا, ايتقان سوزدە تۇرۋ كەرەك: اۋرۋحانا قۇرىلىسى بيىلعى جەلتوقسان ايىندا اياقتالۋى ءتيىس. ءوڭىر باسشىسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى وبلىستىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنا جاڭا بالالار اۋرۋحاناسىنا الىناتىن قۇرال-جابدىقتاردىڭ ساپالى, الەمدىك ستاندارتتارعا ساي بولۋىنا قاتاڭ قاداعالاۋ جاساۋدى تاپسىردى.
وڭىردە الەۋمەتتىك ماڭىزداعى نىسانداردىڭ جەتكىلىكتى بولۋىنا ايرىقشا كوڭىل ءبولىنىپ وتىرعانى قۋانتادى. اسىرەسە, ەل ەرتەڭى سانالاتىن وسكەلەڭ ۇرپاققا كەرەك جاعدايدىڭ جاسالۋى اسا قۇپتارلىق ءىس. جاقسى باستامالار بارلىق جەردە بار, بىراق باستىسى – سول باستامالاردىڭ دۇرىس جۇزەگە اسىرىلىپ, ەل يگىلىگىنە جاراۋى. قاراعاندى وبلىسىنىڭ باسشىلىعىنان وسىنداي بەرىك ۇستانىمدى كورىپ وتىرمىز.
قايرات ءابىلدينوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان»
قاراعاندى