ساراپشىلار
شاعىن بيزنەس: مۇمكىندىك كەزەڭى
ۇكىمەتتىڭ ماكروەكونوميكالىق احۋالدى تۇراقتاندىرۋعا قاتىستى قابىلداعان شەشىمدەرىن شاعىن جانە ورتا بيزنەس (شوب) ءۇشىن ءسۇيىنشى حابار بولدى دەۋگە نەگىز بار ما؟ بۇعان مەن ء«يا» دەپ جاۋاپ بەرەر ەدىم. دەگەنمەن ەسكەرە كەتەر ءبىر ماڭىزدى جايت بار, بۇل – ءۇزىلىس, كۇش جيناۋ مۇمكىندىگى. بىزگە تىنىستاپ, بيزنەستى رەتكە كەلتىرۋگە ۋاقىت بەرىلدى: قارجىلىق جوسپارلاۋدى, ستاندارتتاۋ مەن جۇيەلەۋدى ەنگىزۋگە جانە باسقا دا ماڭىزدى ىستەردى قولعا الۋعا مۇمكىندىك تۋدى.
21 قازان, 2025
ەلىمىز كەيىنگى كەزدە مۇناي ءوندىرىسىن ارتتىرا ءتۇستى. بيىل مەملەكەت 96 ملن توننا مۇناي وندىرەمىز دەپ جوسپارلادى. جاقىن ارالىقتا 100 ملن مەجەسىنە جەتكىمىز كەلەدى. بۇل رەتتە «تەڭىز» جوباسى ۇلكەن ءرول وينادى. ارينە, ءوندىرىستى بۇلايشا ارتتىرۋ وپەك+ اياسىنداعى مىندەتتەمەمىزگە قاراما-قايشى.
30 قىركۇيەك, 2025
يپوتەكا راسىمدەۋ – ءۇيلى بولۋ عانا ەمەس, ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك. قازىر نەسيە مولشەرلەمەلەرى جوعارى, ال حالىقتىڭ تابىسى تۇراقتى ەمەس. وسىنداي جاعدايدا يپوتەكالىق نەسيەنى قالاي ءتيىمدى پايدالانۋعا بولادى؟ قايتا قارجىلاندىرۋ جاساۋ جولدارى قانداي؟
06 تامىز, 2025
ەلىمىزدە كاسىپكەرلىكتىڭ قانات جايىپ كەلە جاتقانىنا قاراماستان فرانشيزالار ۇلەسى ءالى دە تومەن. 2 پايىزعا دا جەتپەيدى. فرانچايزينگ – جاي بيزنەس-مودەل ەمەس, بۇل – ينفلياتسيا, بەلگىسىزدىك جانە تسيفرلى ترانسفورماتسيا جاعدايىنداعى بيزنەس اۋقىمىن كەڭەيتۋدىڭ ءتيىمدى قۇرالى. اقش پەن ەۋروپادا فرانچايزينگ شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ (شوب) باستى قوزعاۋشى كۇشى رەتىندە باياعىدا-اق مويىندالعان. بىراق ءبىزدىڭ ەلدە بۇل باعىت ءالى دە بولسا ەكونوميكانىڭ جەكە سالاسى رەتىندە قاراستىرىلمايدى.
31 شىلدە, 2025
جازدا يپوتەكا راسىمدەۋ ءتيىمدى مە؟
جاز مەزگىلىندە قۇرىلىس كومپانيالارى تاراپىنان جەڭىلدىكتەر مەن اكتسيالار ءجيى ۇسىنىلادى جانە تۇرعىن ءۇيدى كورۋ, سالىستىرۋ جانە كوشۋ ۇدەرىسى اۋا رايىنىڭ قولايلىلىعىنا بايلانىستى جەڭىلدەي تۇسەدى.
04 شىلدە, 2025
وسىدان ءبىر جىل بۇرىن ەلىمىزدىڭ شىعىسىندا ليتي كەن ورنى اشىلادى, ول 15 ملرد دوللار پايدا اكەلەدى دەگەن سارىندا اقپارات تارادى. كەيىن بۇل ماسەلە كومەسكى تارتىپ قالدى. نەگىزى, مۇنداي كەن ورىندارى الەمدە كوپ-اق. ونى يگەرۋ ءتيىمدى مە, ءتيىمدى ەمەس پە, ماسەلە سوندا. كوپ جاعدايدا ونى پايدالانۋ ءتيىمسىز بولعاندىقتان قور رەتىندە ەسەپتەمەيدى, رەسۋرس رەتىندە ەسەپتەيدى. ءبىزدىڭ اقپارات قۇرالدارى «بولجام بويىنشا سيرەك مەتالدار قورى 20 ملن توننادان اسادى, 300 مەتر تەرەڭدىكتە, ورتاشا قۇرام – تونناسىنا 700 گرامم» دەپ جازعان. جاڭالىق بولسىن دەپ جازا بەرەدى. شىنىمەن راس بولسا, الدەقاشان اقش, قىتاي نەمەسە رەسەي يگەرۋگە ارالاسار ەدى.
26 ماۋسىم, 2025
كەڭىستىكتى ساقتاۋدىڭ قادىرى ارتا ءتۇستى
الماتىدا ءۇيدى بۇزىپ, جاڭاسىن سالۋ ۇدەرىسى كەيىنگى جىلدارى ۇدەي ءتۇستى. قاي كوشەدەن وتسەڭ دە, ەسكى ۇيلەردىڭ ورنىنا سالىنىپ جاتقان كوپقاباتتى كەشەندەر مەنمۇندالايدى.
18 ماۋسىم, 2025
قوعامدىق تاماقتانۋ سالاسى – اۋىر بيزنەس. مۇندا باسەكە جوعارى, كادر تاپشى جانە ۇدايى قىسىم بار. سالاعا اياق باسپاس بۇرىن وزىڭىزگە «مەن 24/7 جۇمىس ىستەي الامىن با؟», «وسى سالاعا, ادامدارعا دەگەن ماحاببات مەندە بار ما؟» دەگەن سۇراق قويۋ قاجەت. سەبەبى مۇندا ءبارى دە ادام ارقىلى ىسكە اسادى – تۇتىنۋشىلار, كوماندا, سەرىكتەستەر, ياعني كۇن سايىن ادامي فاكتورمەن ۇشىراسىپ وتىراسىز.
04 ماۋسىم, 2025
IPO قور نارىعىنىڭ قولداۋشىسى ما؟
2022–2023 جىلدارى «قازمۇنايگاز» بەن «Air Astana», وعان دەيىن KEGOC, «قازترانسويل» جانە باسقا دا كومپانيالاردىڭ IPO-سى (باستاپقى جاريا ۇسىنىس) ءوتتى. بۇل IPO-لار نارىقتى كەڭەيتىپ قانا قويماي, مىڭداعان ازاماتتىڭ ينۆەستيتسيا الىپپەسىن مەڭگەرۋىنە مۇمكىندىك بەردى. رەتتەۋشىلەر دە قولداۋ كورسەتىپ, ەرەجەلەردى جەڭىلدەتتى, ليستينگ تالاپتارىن جۇمسارتتى. كورپوراتيۆتىك باسقارۋ حالىقارالىق ستاندارتتارعا جاقىنداي ءتۇستى. مەملەكەت حالىقتىڭ اكتسياعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ۇزاقمەرزىمدى ينۆەستورلارعا سالىقتىق جەڭىلدىكتەر ۇسىنىپ, زەينەتاقى قورىنىڭ جەكە كومپانيالار اكتسياسىنا قارجى سالۋىنا رۇقسات بەردى.
09 ءساۋىر, 2025
مەملەكەت شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋ ماقساتىندا ءتۇرلى باعدارلامالار مەن باستامالاردى ۇسىنىپ وتىر. ارينە, سالادا تاۋەكەلدەر مەن تۇيتكىلدەر جوق ەمەس. دەگەنمەن جاقسى مۇمكىندىك تە بار. وسى رەتتە وقىرمان مەن كاسىپكەرلەر نازارىنا قازىرگى ۋاقىتتاعى قولجەتىمدى باستامالاردى ايتا كەتكەن ءجون.
14 ناۋرىز, 2025
قارجى نارىعىندا ينۆەستيتسيا جاساۋدىڭ ەڭ العاشقى ءارى ماڭىزدى قادامى – دۇرىس بروكەر تاڭداۋ. بروكەردىڭ سەنىمدىلىگى, كوميسسيالىق الىمدارى, ساۋدا پلاتفورماسىنىڭ ىڭعايلىلىعى مەن رەتتەۋ ستاندارتتارى ينۆەستيتسياڭىزدىڭ تابىستىلىعىنا تىكەلەي اسەر ەتەدى. جەكە ينۆەستورلار نەگىزى تەك كوميسسيا دەڭگەيىنە عانا نازار اۋدارۋى مۇمكىن, الايدا بروكەر تاڭداۋ كەزىندە ەسكەرىلەتىن باسقا دا ماڭىزدى فاكتورلار بار.
13 ناۋرىز, 2025
الەم مۇناي باعاسىنا تاۋەلدى...
بيۋدجەتىمىزدىڭ باسىم ۇلەسىن مۇنايدان تۇسكەن تابىس قۇرايتىندىقتان, نارىقتاعى احۋالعا اركەز نازار اۋدارىپ وتىرامىز. اقش-تا دونالد ترامپتىڭ بيلىككە كەلۋى نارىقتى ازداپ الاڭداتتى. سەبەبى قۇراما شتاتتار باسشىسى مۇنايدىڭ الەمدىك باعاسىن تومەندەتەمىن دەپ مالىمدەدى. ول العاشقى پرەزيدەنتتىك كەزەڭىندە دە باعانى تۇسىرگىسى كەلدى. بىراق باعا تۇسە قويعان جوق. اقش – الەمدەگى ەڭ كوپ مۇناي شىعاراتىن ەل. وندىرگەن مۇنايىنىڭ 70 پايىزى – تاقتاتاس مۇنايى. ونىڭ وزىندىك قۇنى – باررەلىنە 60 دوللار شاماسىندا. ەگەر باعا قۇلدىراپ جاتسا, ءبىرىنشى سوققىنى باسقا ەمەس, اقش وندىرۋشىلەرى الادى. سونىمەن بىرگە جۇمىسشىلارى قىسقارا باستايدى. دەمەك تاياقتىڭ ەكى ۇشى دا وزىنە تيەدى دەگەن ءسوز.
05 ناۋرىز, 2025
ەڭ باستىسى – كادۋىلگى جۇمىسپەن سالىستىرعاندا بيزنەستە ءبارى دە باسقاشا ەكەنىن ءتۇسىنۋ. جالدامالى جۇمىستا تۇراقتى جالاقى الساڭىز, بيزنەستەگى تابىسىڭىز كۇش-جىگەرىڭىز بەن شەشىمدەرىڭىزگە تىكەلەي بايلانىستى. ءسىز «كليەنت نەلىكتەن ءسىزدى تاڭداۋى كەرەك؟» دەگەن سۇراققا ناقتى جاۋاپ تابۋىڭىز قاجەت. بۇل – ءسىزدىڭ بىرەگەي ساۋداداعى ۇسىنىسىڭىز. بيزنەس اشىپ قانا قويماي, ايرىقشا قاجەتتى دۇنيەنى ۇسىنا الۋ كەرەك.
25 اقپان, 2025
بانك سەكتورىنداعى باعدار وزگەرە مە؟
قازىر سالىق كودەكسى قىزۋ تالقىلانىپ جاتىر. مەنىڭشە, سالىق جۇكتەمەسىن كوبەيتىپ قانا قويماي, قوسىمشا كىرىس تە ىزدەۋ كەرەك. بۇل رەتتە ەرەكشە تابىسقا يە بولىپ كەلە جاتقان بانك سەكتورىن ايتۋعا بولادى. ۇلتتىق بانك دەرەگىنشە, بىلتىر بانك سەكتورى 3 ترلن تەڭگە تابىس تاپقان. ونىڭ 451 ملرد تەڭگەسى كورپوراتيۆتى تابىس سالىعى (كتس) رەتىندە تولەنگەن. سونىڭ وزىندە ارتىلعان 2,55 ترلن تەڭگە – كەيىنگى 15 جىلداعى رەكوردتىق كورسەتكىش.
06 اقپان, 2025
جاڭا جىل ەو-نىڭ رف بانك سالاسىنا سانكتسيا ەنگىزۋىمەن باستالدى. G7 ەلدەرى بۋداپەشت مەموراندۋمىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا رف-عا قارسى سانكتسيا سالىناتىنىن حابارلادى. وسىعان بايلانىستى سانكتسيانى اينالىپ ءوتۋ ءۇشىن كورشى ەلدەردە اشىلعان كومپانيالارى دا قاراۋىلعا ىلىنەتىنى ايتىلىپ ءجۇر. 2024 جىلى 20 جەلتوقساندا اقش-تىڭ سانكتسيا جاريالاۋى رەسەي ۆاليۋتاسىن قۇنسىزداندىردى. ونىڭ سالدارى ءبىزدىڭ تەڭگەگە دە تيگەنى جۇرتقا ايان.
25 قاڭتار, 2025
ۇكىمەت سالىق بازاسىن كەڭەيتپەستەن, ونسىز دا تولەپ وتىرعاندارعا جۇكتەمەنى كوبەيتۋ ارقىلى سالىق ءتۇسىمىن ۇلعايتۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇل – ءساتسىز ءتاسىل. 2021 جىلى ديۆيدەندكە 10% جەكە تابىس سالىعىن ەنگىزگەن كەزدە قىزىق جاعداي بولدى: ەل تاريحىندا تۇڭعىش رەت سالىق ءتۇسىمى (2023 جىلى) ءبىر جىل بۇرىنعىدان از بولىپ قالدى. نەلىكتەن؟ ويتكەنى بيزنەستىڭ ناقتى مۇمكىندىگىن ەسەپكە الماي ەنگىزىلگەن جوعارى مولشەرلەمەلى سالىق كاسىپكەرلەردى «كولەڭكەگە» كەتۋگە ءماجبۇر ەتتى.
24 قاڭتار, 2025
ءيا, مەن دە العاش رەت قور نارىعىنا اياق باسقانىمدا قورىقتىم. اقشامدى جوعالتىپ الامىن دەگەن ۇرەي بولدى. ونىڭ ۇستىنە ينۆەستيتسيا تەك ەرلەردىڭ ءىسى, باي-قۋاتتى ادامداردىڭ جۇمىسى دەپ ويلاپ العانىم تاعى بار. بىراق بۇل ميف ەكەن! ءبىر جىلدان ارتىق تاجىريبە جيناقتاعاننان كەيىن ايتارىم – ايەل ادامدار مىقتى ينۆەستور بولا الادى, ويتكەنى ولار ءار ۇساق-تۇيەككە ءمان بەرىپ, جان-جاقتى ءارى وزىق ويلايدى. ەكىنشى ميف تە جويىلدى – قور نارىعىنا كىرۋ ءۇشىن سىزگە اقشا تولى شاماداننىڭ قاجەتى شامالى, بار بولعانى ەكى شىنىاياق كوفەگە جۇمسايتىن تيىن-تەبەن جەتىپ جاتىر.
23 قاڭتار, 2025
تيمۋر بەكتۇر, ءىت-ساراپشى: تسيفرلى تەحنولوگيا باسەكەگە قابىلەتتى ارتتىرادى
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ەلدى تسيفرلاندىرۋعا, جاساندى ينتەللەكتىنى دامىتۋعا, جالپى العاندا, تەحنولوگيالىق سەرپىلىسكە جەتەلەۋگە دەگەن ۇمتىلىسىن ەرەكشە اتاپ وتكەن ءجون. ول بۇل تۋرالى «Ana tili» گازەتىنە بەرگەن جاڭاجىلدىق سۇحباتىندا دا تىلگە تيەك ەتتى.
09 قاڭتار, 2025
قۇنسىزدانۋ ءھام قۇرىلىمدىق رەفورما
ينفلياتسياسى جوعارى, ەڭبەك ونىمدىلىگىنىڭ ءوسىمى تومەن دامۋشى ەلدەردە ۆاليۋتانىڭ قۇنسىزدانۋى ۇدايى بولادى. سول سەبەپتى, قازىرگى ەكونوميكادا 500 جانە 600, ءتىپتى 700 دەگەن باعامدى كورىپ وتىرا بەرۋىمىز مۇمكىن. بۇل – ۋاقىتتىڭ ەنشىسىندەگى شارۋا.
24 جەلتوقسان, 2024
تۇرعىن ءۇي كودەكسى – بىرەگەي مۇمكىندىك
2020 جىلدان باستاپ ەلىمىزدە «تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق تۋرالى» زاڭعا وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. بۇل زاڭ بويىنشا تۇرعىن ءۇي كووپەراتيۆتەرى (تۇك) ورنىنا م ۇلىك يەلەرى بىرلەستىگى (ميب) نەمەسە قاراپايىم سەرىكتەستىكتەر قۇرىلا باستادى. ميب تەك ءبىر ءۇيدى باسقارسا, تۇك بىرنەشە ءۇيدىڭ قاراجاتىن ورتاق ەسەپشوتتا جيناقتايدى. ميب ارقىلى تۇرعىندار ءوز ۇيلەرىنىڭ قاراجاتىن باقىلاپ, جوندەۋ جۇمىستارىنا قارجى جيناۋعا مۇمكىندىك الدى. بىراق كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەردەگى زاڭدىق ماسەلەلەر ءالى ءبىر ىزگە تۇسكەن جوق. بۇعان ەلىمىزدە ءالى كۇنگە تۇرعىن ءۇي كودەكسىنىڭ قابىلدانباۋى دا سەبەپ بولىپ وتىر.
11 جەلتوقسان, 2024
