يپوتەكانى مەرزىمىنەن بۇرىن ءىشىنارا وتەۋ ءۇشىن بانككە بارىپ نەمەسە ءموبيلدى قوسىمشا ارقىلى ءوتىنىش بەرەسىز. كەيبىر بانك قوسىمشالارىندا ءوتىنىشسىز بىردەن مەرزىمىنەن بۇرىن ءىشىنارا وتەۋ فۋنكتسياسى قوسىلعان. ەڭ ءتيىمدىسى – ارتىق اقشانى اي سايىنعى تولەنەتىن تولەمدى جاساپ العاننان كەيىن ەرتەڭىنە نەمەسە سول كۇنى تولەۋ كەرەك. سوندا بانك كوميسسياسى 1 كۇنگە عانا ەسەپتەلەدى, تۇسكەن اقشا بانك كوميسسياسىن ەمەس, جالپى بەرەشەكتى جابادى. وسى جەردە ايتا كەتەتىن جايت, الدىن الا بانكتەن ءىشىنارا وتەۋ تۋرالى اقپارات الىڭىز, سەبەبى ءار بانكتىڭ تالابى ءارتۇرلى. كەيبىرى كەز كەلگەن سومانى السا, كەيبىرى ەڭ كەمى 2 ايدىڭ تولەمىن سۇرايدى.
«وتباسى بانك» نەسيەسىنىڭ باسقا بانكتەردەن ايىرماشىلىعى بار. ەگەر باعالاۋ كورسەتكىشى (بك) جەتىپ, تۇرعىن ءۇي زايمىن الساڭىز, وندا ءىشىنارا تولەۋ بولمايدى, بانك كوميسسياسى قىسقارمايدى. ەگەر بك جەتپەي العاشقى جارناسى 10, 20, 30%-بەن الدىن الا زاەم نەمەسە ارالىق زاەم راسىمدەسەڭىز, وندا مەرزىمىنەن بۇرىن ءىشىنارا وتەم جاساماي, كەپىلدە تۇرعان دەپوزيتتى (دەپوزيتتە تۇرعان العاشقى جارنا) 50%-عا جەتكىزۋگە تىرىسۋ كەرەك. سوندا باعالاۋ كورسەتكىشى تەزىرەك ارتىپ تۇرعىن ءۇي زايمىنا ءوتىپ, بانك كوميسسياسى ەندى 100% العان سوماعا ەمەس قالعان 50%-عا جۇرەتىن بولادى جانە تولەيتىن سوما ازايادى.
مەرزىمىنەن بۇرىن ءىشىنارا وتەم جاساعان كەزدە ءسىز نەسيە مەرزىمىن قىسقارتا الاسىز نەمەسە اي سايىنعى تولەم مولشەرىن ازايتۋىڭىزعا بولادى. نەسيەنى مەرزىمىنەن بۇرىن وتەۋ كەزىندە نەسيە مەرزىمىن قىسقارتۋ ءتيىمدى, ويتكەنى بۇل پايىزدار بويىنشا جالپى ارتىق تولەمدى قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. الايدا اعىمداعى اي سايىنعى تولەم تىم اۋىر بولسا, وندا قارجىلىق جۇكتەمەنى ازايتۋ ءۇشىن تولەم مولشەرىن ازايتۋ دا ورىندى بولۋى مۇمكىن. ەڭ دۇرىسى, اي سايىنعى تولەمدى ازايتۋ ارقىلى ەكى ءتاسىلدى بىرىكتىرۋ, بىراق نەسيە مەرزىمىن قىسقارتۋ ءۇشىن كوبىرەك سومانى ەنگىزۋ كەرەك.
كەلەسى ءتيىمدى نۇسقا – اننۋيتەتتىك تولەم ورنىنا ديففەرەنتسيالدى تولەمگە ءوتۋ. ەگەر يپوتەكالىق تولەمدى كوبىرەك تولەۋگە مۇمكىندىك بولسا, وندا انۋيتەتتىك تولەمنەن ديففەرەنتسيالدى تولەمگە ءوتىڭىز. بىراق ول ءۇشىن تابىستى قايتا راستاۋعا دايىن بولىڭىز. سەبەبى ديففەرەنتسيالدىق تولەمنىڭ كولەمى انۋيتەتكە قاراعاندا الدەقايدا جوعارى. قايتا قارجىلاندىرۋ جاعدايىندا قازىرگى مولشەرلەمەدەن تومەن پايىزبەن يپوتەكانى قايتا راسىمدەپ كورىڭىز. بۇل ارقىلى اي سايىنعى تولەم ازايادى نەمەسە مەرزىم قىسقارادى.
زاڭناماعا سايكەس, ەگەر قارىز الۋشى يپوتەكالىق نەسيەنى ۇزاق ۋاقىت بويى تولەمەسە (كوبىنەسە 90 كۇننەن اسا), كەز كەلگەن بانك (مەملەكەتتىك تە, جەكەمەنشىك تە) سوت ارقىلى ءۇيدى تاركىلەۋگە قۇقىلى. بۇل – كەلىسىمشارتتا كورسەتىلگەن نەگىزگى تالاپتاردىڭ ءبىرى. ياعني نەسيە كەپىلمەن (جىلجىمايتىن م ۇلىكپەن) قامتاماسىز ەتىلەدى. العاشقىدا 30 كۇنگە دەيىن بانك تاراپىنان ءوسىمپۇل ەسەپتەلىپ, ەسكەرتۋ بەرىلەدى. 30-90 كۇن ارالىعىندا بانكتەر تولەمدى كەيىنگە شەگەرۋ نەمەسە قايتا قۇرىلىمداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. 90 كۇننەن اسسا بانك سوتقا جۇگىنەدى. سوت شەشىمى شىقسا, ءۇي اۋكتسيون ارقىلى ساتىلىپ, قارىز وتەلۋى مۇمكىن. سوندىقتان نەسيەنى تولەي الماي قالعان جاعدايدا بىردەن قارجىلىق قيىندىقتى راستايتىن قۇجاتتاردى ۇسىنىپ, بانككە جازباشا ءوتىنىش جولداڭىز. وتىنىشتە قايتا قۇرىلىمداۋ نەمەسە تولەمدى كەيىنگە قالدىرۋ تۋرالى سۇراڭىز.
دەگەنمەن سوتتار كوبىنە قارىز الۋشىنىڭ جاعدايىن ەسكەرىپ, بىتىمگەرلىككە شاقىرادى, كەيدە شەشىمدى كەيىنگە قالدىرۋ مۇمكىندىگى دە قاراستىرىلادى. ەگەر پاتەر جالعىز باسپانا بولسا, ال قارىز الۋشى بانكپەن ىنتىماقتاسۋعا نيەت بىلدىرسە, سوت ءۇيدى تارتىپ الۋ شەشىمىن كەيىنگە قالدىرۋى مۇمكىن.
يپوتەكا الۋشى مەن بانك اراسىندا جاسالاتىن كەلىسىمشارتتى جەتىلدىرۋدى قاجەت دەپ ەسەپتەيمىن. كەلىسىمشارت قاراپايىم حالىققا تۇسىنىكسىز. زاەم الۋشىنىڭ 90%-ى زاەم كەلىسىمشارتىن وقىمايدى, سەبەبى ءماتىنى كۇردەلى جانە بانكتىك تەرمينولوگياعا تولى. مەنىڭ ويىمشا, بانك پەن جەكە تۇلعا اراسىنداعى كەلىسىمشارتتى قىسقاشا ءارى تۇسىنىكتى ەتىپ جاساۋ كەرەك. ەكىنشىدەن, مەرزىمىنەن بۇرىن ءىشىنارا وتەۋ كەزىندە كەز كەلگەن سومانى تولەۋگە رۇقسات بەرۋ قاجەت. مەرزىمىنەن بۇرىن ءىشىنارا وتەۋ كەزىندە ەڭ از دەگەندە 2 ايلىق تولەمدى قابىلداۋ تۋرالى شەكتەۋدى الىپ تاستاسا, زاەم الۋشىنىڭ ارتىلعان اقشاسىن اي سايىن ءىشىنارا تولەۋگە ىنتاسى ارتار ەدى. ۇشىنشىدەن, يپوتەكالىق كەلىسىمشارتتار بارلىق بانكتە ءبىر ستاندارتقا يە بولعانى ءجون. ءار بانك شارتىنىڭ ءارتۇرلى بولۋى قارىز الۋشىعا قولايسىزدىق تۋدىرادى.
سونىمەن قاتار ونلاين پلاتفورمالاردا شارتتار مەن تولەم كەستەلەرى تۋرالى اقپارات جەتىسپەيدى. اي سايىنعى تولەمنىڭ قانشا سوماسى نەگىزگى قارىزدى جاپتى, قانشاسى بانك سىياقىسىن جاپقانى جونىندە اقپارات تا تۇتىنۋشى ءۇشىن وتە ماڭىزدى.
