Taza.kz
بەكەن قايرات ۇلى
بەكەن قايرات ۇلى«Egemen Qazaqstan»
1161 ماتەريال تابىلدى

تاريح • 26 قاڭتار, 2022

ازاتتىق ءۇشىن ارپالىسقان

وسى ورايدا ايتپاعىمىز, قازاق حال­قى ءۇشىن وتكەن عاسىر باسى اسا اۋىر بول­دى. 1914 جىلى 19 شىلدە كۇنى (1 تامىز) باس­تالعان ءبىرىنشى دۇنيەجۇزىلىك سو­عىس سالدارى قازاق حالقىنا اۋىر زار­دابىن تيگىزدى. الىم-سالىق ءتۇرى كو­بەيدى. مىسالى, اسكەري سالىق رەتىندە ءاربىر وتباسىنا اي سا­يىن 1,84 رۋبل مول­شەرىندە قارجى تولەۋ مىندەتتەلدى. بۇل كەدەي وتباسىلارىنا اۋىر سوقتى. وسى­­لاي قازاق قوعامى داعدارىپ تۇرعان تۇستا, 1916 جىلى 25 شىلدە كۇنى پاتشا ءىى نيكولاي «يمپەريانىڭ بۇراتانا حالىقتارىنىڭ ەر ادامدارىن قيمىل ۇستىندەگى ارميانىڭ قورعانىس ءھام اسكە­ري قۇرىلىستارىن سالۋعا, سونى­مەن قاتار مەملەكەتتىك قورعانىس ءۇشىن قا­جەت باسقا دا جۇمىستارعا تار­تۋ تۋرالى» جارلىعىن شىعاردى. ون­داعى ماقسات: بۇراتانالاردى تىل جۇمى­سىنا جەگۋ ارقىلى ارميا قا­تارىن تولىق­تىرۋعا قاجەت ورىس شارۋالارى مەن جۇمىس­شىلارىن بوساتىپ الۋ بولاتىن.

تاريح • 23 قاڭتار, 2022

تورعاي تاريحىن تولعاعان

قازان توڭ­كەرىسىنە دەيىن (1917 ج) قازاق دالا­سىنىڭ ەتنوگرافياسى, اكىم­شىلىك ءبو­لىسى جانە فول­­كلورلىق مۇراسى سياق­تى ءتۇرلى تا­قى­رىپتى قام­تىعان مىڭ­­نان اس­تام كىتاپ جا­رىق كورگەن ەكەن.

قازاقستان • 20 قاڭتار, 2022

الاشوردا وفيتسەرى

رەسپۋبليكالىق «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ  وتكەن جىلعى 27 ءساۋىر كۇنگى №78 سانىندا پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى, تاريحشى بەرىك ابدىعالي ۇلىنىڭ «مايدانداعى قازاق وفيتسەرلەرى» اتتى تانىمدىق ماقالاسى جاريالاندى. وسى جازبادا 1917 جىلى 5-13 جەلتوقساندا ورىنبوردا وتكەن ەكىنشى جالپىقازاق سەزىندە الاشوردا ۇكىمەتىنىڭ مۇشەلىگىنە كانديدات بولىپ سايلانعان قازاق وفيتسەرى مولدانياز بەكىموۆ جايلى شاعىن مالىمەت ايتىلىپتى.

ونەر • 17 قاڭتار, 2022

باعلانوۆا باي-ولكەگە بارعاندا

بيىل تۋعانىنا 100 جىل تولىپ وتىرعان كسرو حالىق ءارتىسى, حالىق قاھارمانى, اتاقتى ءانشى روزا باعلانوۆا قازاقتىڭ اتىن الەمگە تانىتقان ادام. ول سوعىس جىلدارى مايدان دالاسىندا ءان سالۋمەن قاتار, 1945 جىلى بەرليندە وتكەن جەڭىس كونتسەرتىنە قاتىسقان تۇلعا. بۇل ەكىنىڭ بىرىنە بۇيىرا بەرمەيتىن باقىت.

تاريح • 17 قاڭتار, 2022

فاتيما حانىمنىڭ كويلەگى

وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا باتىس قازاقستان وبلىستىق حان ورداسى تاريحي-مادەني, ارحيتەكتۋرالىق-ەتنوگرافيالىق مۋزەي-قورىعى ەلوردا تورىندە «بوكەي ورداسى – ەل مۇراسى» اتتى كورمە ۇيىمداستىردى. كورمە ەكسپوزيتسياسىنا مۋزەي-قورىق قورىندا ساقتاۋلى تۇرعان 17 مىڭ ەكسپوناتتان ىرىكتەپ الىنعان 120 جادىگەر اكەلىندى. سونىڭ ءبىرى – جاڭگىر حاننىڭ ءۇشىنشى ايەلى فاتيما حانىمنىڭ التىن زەرلى بال كويلەگىنىڭ دالمە-ءدال جاڭعىرتپاسى.

قازاقستان • 14 قاڭتار, 2022

قازاقتىڭ مامىلەگەرلىگى

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ 11 قاڭتار كۇنى «قاسىرەتتى قاڭتار» ساباعى: قوعام تۇتاستىعى – تاۋەلسىزدىك كەپىلى» تاقىرىبىندا پارلامەنت ءماجىلى­سىنىڭ وتىرىسىندا سويلەگەن سوزىندە: ء«بىز – مىقتى حالىقپىز. ءتول تاريحىمىزدا تالاي جاۋگەرشىلىك زاماندى, اشارشىلىقتى جəنە باسقا دا الاپات قيىندىقتى باستان وتكەردىك. سوڭعى كۇندەردەگى قايعىلى وقيعالار ءبىز ءۇشىن تاعى ءبىر سىناق بولدى. ونى ەڭسەرىپ, بۇرىنعىدان دا مىقتى بولامىز» دەدى.

رۋحانيات • 12 قاڭتار, 2022

حيكمەتتىڭ كوكشەتاۋلىق نۇسقاسى

تۇركىستانداعى «ازىرەت سۇلتان» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني قورىق-مۋزەيى سوڭعى جىلدارى «ياساۋي ىزىمەن» اتتى عىلىمي-تانىمدىق ەكسپەديتسيا ۇيىمداستىرىپ, حازىرەت مۇرالارىنا قاتىستى دەرەكتەر جيناقتاۋدا. جۋىقتا وسى ماقساتپەن كوكشەتاۋ قالاسىنا ات باسىن بۇرعان توپ وبلىستىق ادەبيەت جانە ونەر مۋزەيى قورىندا ساقتاۋلى تۇرعان «ديۋاني حيكمەت» كىتابىنىڭ قولجازبا كوشىرمەسىمەن تانىستى.

رۋحانيات • 12 قاڭتار, 2022

باق, قايدا باراسىڭ؟

بۇرىنعى بابالارىمىزدان قالعان «بىر­لىك بولماعان جەردە – تىرلىك بولمايدى» نەمەسە «تورتەۋ تۇگەل بولسا توبەدەگى كەلەدى, التاۋ الا بولسا اۋىزداعى كەتەدى» دەيتىن ەسكى ءسوز بار. بۇل ءاتۇستى ايتىلا سال­عان دۇنيە ەمەس. سوناۋ شىڭىراۋ جىلداردى ارتقا تاستاپ, عاسىرلار قويناۋىنان شىڭ­دالىپ, ۋاقىت بەدەرىنەن سۇرىپتالىپ, حالقىمىزدىڭ ساناسىنا تەرەڭ ءسىڭىپ, بۇل­جىماس اقيقاتقا اينالعان ۇعىم. ويت­كەنى بەرەكە مەن بىرلىك بۇزىلسا ۇلىستىڭ ىرگەسى سوگىلىپ, شاڭىراعى شايقالادى. بۇنى بۇرىنعى قازاق اتامىز جاقسى بىلگەن. سول سەبەپتى, قوعامنىڭ قابىر­عاسى قاقىراماي, ءتۇتىنى ءتۇزۋ ۇشۋ ءۇشىن بەرەكە مەن بىرلىك اسا قاجەت ەكەنىن ەجەلدەن بىلگەن. وسى جولدا باسىن بايگەگە تىككەن.

قازاقستان • 07 قاڭتار, 2022

بەرەكەنى كەتىرگەن ب ۇلىك

ەل ىشىندە بولاتىن بەرەكەسىزدىكتەن ساقتانۋ جايلى قاسيەتتى قۇران مەن پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س) سۇننەتىندە ناقتى نۇسقاۋلار بار. جالپى, ادام بالاسى باردا قانداي دا ءبىر تولقۋدىڭ بولماي قالۋى مۇمكىن ەمەس. ونىڭ پايدا بولاتىنى جايلى پايعامبارىمىز (س.ع.س) حاديستەرىندە ايتىپ كەتكەن. سوندىقتان دا بولۋى مۇمكىن بەرەكەسىزدىكتەن ساقتانۋ, وعان ءəزىر بولۋ پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س) سۇننەتىنەن بولىپ تابىلادى. ول ءۇشىن الدىمەن – ءبىلىم, اقىل, حيكمەت (دانالىق), دۇرىس امال, سابىر, ىجداھات كەرەك.

تاريح • 04 قاڭتار, 2022

جۋكوۆ جاقسى كورگەن جاۋىنگەر

وتكەن جىلى ورال ءوڭىرى, سونىڭ ىشىندە تاريحى تەرەڭ قاراتوبەگە جولىمىز ءتۇستى. بۇرىننان بار ادەت – تابانىمىز تيگەن جەردىڭ تاريحىمەن تانىسۋ. اسىرەسە, جەرگىلىكتى ولكەتانۋ مۋزەيلەرىنە باس سۇعۋ. بۇل جولى دا ءداستۇردى بۇزبادىق. اۋداندىق مۋزەيدى كوكتەي شولىپ كەلە جاتىپ, ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس تاريحىنا قاتىستى ءبولىمنىڭ تورىندە «جۋكوۆ جاقسى كورگەن جاۋىنگەر» دەپ شەكىتىپ جازعان ءبىر ءتىلىم فوتونى كورىپ قالدىق.  

ياندەكس.مەتريكا