ونەر • 09 اقپان, 2022
ءبىرجان سالدىڭ سۋرەتى قالاي سالىندى؟
ءداستۇرلى قازاق ءان ونەرىنىڭ مايتالمانى, ءدۇلدۇل ونەرپاز ءبىرجان سال قوجاعۇل ۇلىنىڭ ارتىندا سۋرەتى ساقتالماعان. بىراق ءبىرجان اتامىزدىڭ كوپكە ءمالىم مىنا ءبىر بەينەسىن سالعان قازاق بەينەلەۋ ونەرىنىڭ ءىرى قايراتكەرى ءابىلحان قاستەەۆ ەكەن. ول بۇل جۇمىستى 1966 جىلى تولىق تياناقتاعان كورىنەدى.
قوعام • 08 اقپان, 2022
كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىن ءۇش دۇركىن يەلەنگەن داڭقتى ۇشقىش ا.ي.پوكرىشكين «سوعىس ادام سانىن ازايتادى, ەسەسىنە باتىرلاردى كوبەيتەدى» دەگەن ەكەن. وسى كىسى ايتقانداي, 1941-1945 جىلدارى عالامدى دۇرلىكتىرگەن الاپات سوعىس قازاق ۇلتىنا ءۇش گەنەرال سىيلادى. ءبىرىنشىسى – سابىر راحىموۆ 1943 جىلى 19 ناۋرىزدا اسكەري جوعارى شەن گەنەرال-مايور اتاعىنا قول جەتكىزسە, ەكىنشىسى – شاكىر جەكسەنباەۆ 1943 جىلى قازان ايىندا, ءۇشىنشىسى – موڭعوليا اۋە كۇشتەرىنىڭ باس قولباسشىسى جايسانىپ ءمۇدارىس ۇلى 1944 جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا بۇل اتاققا يە بولىپتى. بيىل قازاقتان شىققان تۇڭعىش گەنەرال سابىر ومار ۇلىنىڭ تۋعانىنا 120 جىل تولىپ وتىر.
رۋحانيات • 08 اقپان, 2022
جۋىقتا قولىمىزعا اق قاعازعا قارا سيامەن جازىلىپ, شەكەسىنە «قارت قازاسىنا» دەگەن تاقىرىپ قويىلعان سەگىز شۋماق جىر ءتۇستى. جىردىڭ ەرتەرەكتە جازىلىپ, ۇزاق ۋاقىت ساقتالعانى كورىنىپ تۇر. قاعازى سارعايىپ, ءماتىننىڭ كەيبىر بولىكتەرى وشكىن تارتىپ ىدىراي باستاعانى بايقالادى. بۇل جادىگەر – بىلگەن قۇلعا قۇندى دۇنيە. ويتكەنى ونىڭ اۆتورى – شاكارىم قاجى قۇدايبەردى ۇلىنىڭ بەل بالاسى احات اتامىز. ال ماتىندەگى شۋماقتار تۇگەلدەي قاپىدا قازا تاپقان اكەنى اڭساعان زارلى جوقتاۋ. ءتىپتى وقىپ وتىرىپ «اكە ازاسى جايلى جىر» دەگەن تىركەس تىلىمىزگە ورالعانداي...
قازاقستان • 04 اقپان, 2022
قۇندى جازبالار مۋزەيگە تابىستالدى
تۇركىستان قالاسىندا ورنالاسقان «ازىرەت سۇلتان» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني قورىق-مۋزەيى قورى جاڭا قولجازبا كىتاپتارمەن تولىقتى.
سۇحبات • 03 اقپان, 2022
«شىڭعىس حاندا» جيىرمادان استام قازاق جىگىتى وينادى
قىتاي كينوگەرلەرى ورتا عاسىردا جازىلعان «موڭعولدىڭ قۇپيا شەجىرەسى» اتتى تاريحي شىعارما جەلىسى نەگىزىندە 2006 جىلى كوپ سەريالى فيلم ءتۇسىردى. بۇل تۋىندى Qazaqstan ۇلتتىق تەلەارناسى ارقىلى ەلىمىز تۇرعىندارىنا بىرنەشە دۇركىن كورسەتىلدى. وسى ورايدا, ءبىز اتالعان فيلمدە شىڭعىس حاننىڭ وكىل اكەسى مەڭلىكتىڭ ءرولىن سومداعان قانداسىمىز – دالەلحان قادىر ۇلىمەن از-كەم اڭگىمە وربىتكەن ەدىك.
قوعام • 02 اقپان, 2022
قازاق ءتىلىنىڭ ادەبي نورماسىندا كوپ قولدانىلاتىن «قاۋىم» دەگەن ءسوز بار. كەيدە «ۇلت» ۇعىمىن وسى ءسوزدىڭ بالاماسى رەتىندە پايدالانىپ ءجۇرمىز. بىراق ءبىزدىڭ پايىم بويىنشا, «قاۋىم» ول «ۇلتتان» الدەقايدا اياسى كەڭ تۇسىنىك. مىسالى, مۇسىلمان ءدىنىن الايىق ول جەكە ۇلتقا تۇسكەن جوق, قاۋىمعا ءتۇستى. سوندىقتان دا ءبىز «مۇسىلمان ۇلتى» دەپ ەمەس, «مۇسىلمان قاۋىمى» دەپ ايتامىز.
تانىم • 31 قاڭتار, 2022
مىنا ءبىر فوتوبەينە الەۋمەتتىك جەلىلەردە, سونداي-اق حح عاسىردا قازاقتان شىققان ۇلتتىق مۋزىكا ونەرىنىڭ ءدۇلد ۇلى, اتاقتى كومپوزيتور نۇرعيسا تىلەنديەۆكە قاتىستى قۇجاتتار اراسىنان ۇنەمى ۇشىراسىپ ءجۇر. ءارى 2007 جىلى مەملەكەتتىك باعدارلامامەن جارىق كورگەن «نۇرعيسا تىلەنديەۆ» اتتى ەسسە كىتاپتا دا جاريالانىپتى. «كەيىپكەرى مىقتى شىعارما وسال بولمايدى» دەگەندەي, مىنا سۋرەتتە تارلان تالانت نۇراعامىز قولىنا قوسكوزدى ءدۇربىنى ۇستاپ, كەڭ دالانى قياداعى قىرانداي شولىپ وتىر.
تانىم • 27 قاڭتار, 2022
زيات شاكارىم ۇلىنىڭ قولجازباسى
قازاق رۋحانياتىندا ورنى زور تۇلعا ءھام ۇلى ابايدىڭ اقىن شاكىرتتەرىنىڭ ءبىرى – شاكارىم قاجى قۇدايبەردى ۇلىنىڭ ۇلدارى عۇلاما اكەسىنىڭ ءىزىن جالعاعان, ونەردەن ۇلەسى بار جاندار بولعانى انىق. قولداعى دەرەككە جۇگىنسەك, قاجى ايعانشا اتتى ايەلىنەن قاپىر (عافۋر), جەبىرايىل, قابىش, احات, زيات دەگەن ءتورت ۇل, كۇلزيا, جاكىم, گۇللار دەگەن ءۇش قىز سۇيەدى. جەبىرايىل مەن كۇلزيا جاستاي شەتىنەپ كەتكەن دەيدى.
تاريح • 26 قاڭتار, 2022
وسى ورايدا ايتپاعىمىز, قازاق حالقى ءۇشىن وتكەن عاسىر باسى اسا اۋىر بولدى. 1914 جىلى 19 شىلدە كۇنى (1 تامىز) باستالعان ءبىرىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس سالدارى قازاق حالقىنا اۋىر زاردابىن تيگىزدى. الىم-سالىق ءتۇرى كوبەيدى. مىسالى, اسكەري سالىق رەتىندە ءاربىر وتباسىنا اي سايىن 1,84 رۋبل مولشەرىندە قارجى تولەۋ مىندەتتەلدى. بۇل كەدەي وتباسىلارىنا اۋىر سوقتى. وسىلاي قازاق قوعامى داعدارىپ تۇرعان تۇستا, 1916 جىلى 25 شىلدە كۇنى پاتشا ءىى نيكولاي «يمپەريانىڭ بۇراتانا حالىقتارىنىڭ ەر ادامدارىن قيمىل ۇستىندەگى ارميانىڭ قورعانىس ءھام اسكەري قۇرىلىستارىن سالۋعا, سونىمەن قاتار مەملەكەتتىك قورعانىس ءۇشىن قاجەت باسقا دا جۇمىستارعا تارتۋ تۋرالى» جارلىعىن شىعاردى. ونداعى ماقسات: بۇراتانالاردى تىل جۇمىسىنا جەگۋ ارقىلى ارميا قاتارىن تولىقتىرۋعا قاجەت ورىس شارۋالارى مەن جۇمىسشىلارىن بوساتىپ الۋ بولاتىن.
تاريح • 23 قاڭتار, 2022
قازان توڭكەرىسىنە دەيىن (1917 ج) قازاق دالاسىنىڭ ەتنوگرافياسى, اكىمشىلىك ءبولىسى جانە فولكلورلىق مۇراسى سياقتى ءتۇرلى تاقىرىپتى قامتىعان مىڭنان استام كىتاپ جارىق كورگەن ەكەن.
