Taza.kz
بەكەن قايرات ۇلى
بەكەن قايرات ۇلى«Egemen Qazaqstan»
1161 ماتەريال تابىلدى

08 ناۋرىز, 2018

«ەشقاشان قارتايماڭىزدار»

ارەدىك قازاق راديوسى ەفيرىنەن: «جۇرەگىم جىر تولعايدى, كوڭىلىم ورتايمايدى, اناسى بار ادامدار, ەشقاشان قارتايمايدى...» دەيتىن قوڭىر داۋىس ءانشى نۇرلان ونەر­باەۆتىڭ ورىنداۋىندا قالىقتاپ تۇرادى. سونداي ءبىر جۇرەككە جىلى, مامىردىڭ مايدا سامالىنداي, اباي اتامىز ايتپاقشى «قۇلاقتان كىرىپ, بويدى الار» ءانىنىڭ سازىن جازعان كومپوزيتور مارات وماروۆ بولسا, ءسوزىنىڭ اۆتورى مارقۇم قايرات جۇماعاليەۆ.

20 اقپان, 2018

جۇزدىك قۇرىلىمدا رۋلىق ۇلەس جوق

جاقىندا تانىمال انتروپولوگ-اكادەميك ورازاق سماعۇلوۆتىڭ «قازاق حالقىنىڭ شىعۋ تەگى» اتتى ەڭبەگى جارىققا شىقتى. تۋىندىدا قازاق حالقى وسىدان قىرىق عاسىر بۇرىن ەۋرازيا دالاسىندا دارا ەتنوس رەتىندە قالىپتاسقانى فيزيكالىق انتروپولوگيا ارقىلى دالەلدەنىپتى. 

07 اقپان, 2018

ادامگەرشىلىكتىڭ شىڭى 

امانات دەگەنىمىز نە؟ بۇل سۇ­راققا مۇسىلمان الەمىنىڭ ساردار ساحاباسى ابۋباكىر سىدىق «امانات – ادامگەرشىلىكتىڭ شىڭى» دەپ جاۋاپ بەرىپتى. ءارى قاراي ءسوزىمىزدى تاپسىرلەپ, تارقاتار بولساق, «امانات» ۇعىمى ءبىر ادامنىڭ ەكىنشى ادامعا سەنىپ تاپسىرعان م ۇلىك-زاتى نەمەسە قوعامدىق قاتىناستار بارىسىندا وتە تەرەڭ ماڭىزعا يە تاريحي-الەۋمەتتىك وقيعا. 

25 قاڭتار, 2018

ات تەرگەۋدىڭ استارىندا ۇيات بار

قازاق حالقىنىڭ كونەدەن كەلە جاتقان سالت-داستۇرىندە «ات تەرگەۋ» دەيتىن وتە ماڭىزدى ادەپ بار. اتال­مىش ادەپتىڭ اۋەلگىسى ۇلىسقا, ەلگە, قاۋ­ىمعا, ەڭبەگى سىڭگەن قۇرمەتتى ادام­نىڭ اتىن تىكە اتاماي, جاناما ات قويىپ قادىرلەيدى. اتاپ ايتقاندا «قاجى اتا», «بي اتا», «باتىر اعا», ء«از انا» ت.ب. دەگەن سياقتى. مىسالى, اقىن-جىرشى جامبىل جاباەۆتى اۋىل-ايماق, ەل-جۇرتى اتىن اتاماي «تا­تە» دەپ اسپەتتەگەن. بۇل ءداستۇردىڭ اس­­تارىندا قازاقتىڭ ۇلكەندى سىيلاۋ, ابى­رويلى تۇلعالاردى قادىرلەۋ سياق­تى اسا قۇندى سىيلاستىعى جاتقانى ايان.   

05 قىركۇيەك, 2017

ارتىق ماقتاۋ – جانعا قاس

قازىرگى قوعامدا ماداق ءھام ماق­تاۋ كوپ. باسقاسىن بىلاي قويىپ, تەك الەۋمەتتىك جەلىنى الىڭىز­شى. جا­سى بار, جاسامىسى بار ءتىپ­تى, ەلاعالىق دارگەيگە جەتكەن ازا­ماتتاردىڭ ءوزى ءبىرىن-ءبىرى تام­سانا-تاڭدانا ماقتايدى-اۋ, شىركىن. وسىلاردىڭ قايسىسى شىن, قايسىسى جاساندى, باقاي ەسەپكە قۇرىلعان ماداق-ماقتاۋ ەكەنىن اجىراتىپ ءتۇ­سىنۋ قيىن. كەيبىر مەرەيتوي نەمەسە شىعارماشىلىق كەشكە, جا­ڭا تۋىندىسىنىڭ تۇساۋكەسەرىنە بارا قالساڭىز, ول ادامنىڭ اتىنا ايتىل­عان قولپاش سوزدەن باسىڭىز اينالىپ, كوزىڭىز قاراۋىتادى.  

24 تامىز, 2017

ۇلتتىق كود ءھام قازاقتىڭ جادى

ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭ­­عىرۋ» اتتى ماقالاسىندا «اجەپ­تاۋىر جاڭعىرعان قوعامنىڭ ءوزىنىڭ تامىرى تاريحىنىڭ تەرەڭىنەن باس­تاۋ الاتىن رۋحاني كودى بولادى.

10 تامىز, 2017

تولىق ادام ءھام باقىتتى وتباسى

قوعامدى تانۋ سول قوعامدا ءومىر ءسۇ­رىپ جاتقان ادامدى تانۋدان باستالماق. ال ادامدى تانۋ ءۇشىن  اۋەلى ونىڭ تاربيەلەنگەن وتباسى, وشاق قاسى قان­داي, سوعان كوڭىل اۋدارامىز.

21 ماۋسىم, 2017

ۇلت رۋحىنىڭ ينۆەستورى

اتامىز قازاق «ەلگە ەل قوسىلسا – قۇت, ەلدەن ەل ايىرىلسا – جۇت» دەپ بەكەر ايتپاعان ەكەن. قازاق ۇلتى وتكەن عاسىرلاردا تالاي جۇتتى باستان كەشىردى. دەموگراف عالىم ماقاش ءتاتىموۆ 1994 جىلى جارىق كورگەن  «دەموگرافيالىق كەسكىن» اتتى جازباسىندا: ارقيلى ساياسي-ەكونوميكالىق قىسپاقتىڭ كەسىرىنەن – ولگەنى بار, شەكارادان تىس جەرگە بوسىپ كەتكەنى بار, سوڭعى ءۇش عاسىردا قازاق حالقىنىڭ 6 ملن 600 مىڭ ادامعا كەمىگەنى جايلى دەرەكتى كولدەنەڭ تارتادى. 

05 ماۋسىم, 2017

وسكەن ولكەڭە تۋ تىگۋدىڭ ۇلگىسى

كوكشەتاۋ قالاسىنان سولتۇستىك-باتىسقا قاراي 75 شاقىرىم قاشىق­تىق­تا ورنالاسقان باراتاي اتتى ەلدى مەكەن بار. وسى اۋىلدىڭ تۋماسى, كاسىپكەر اباي مارام ۇلىنا  ىلەسىپ, جۋىقتا بەيتانىس ولكەگە ءبىز دە بارىپ قايتتىق.

01 ماۋسىم, 2017

ۇلتتىق تانىمنىڭ وزەگى –  تاريحي سانا

جەكە ادام ءوزىنىڭ وتكەنى مەن ءومىر ءسۇرىپ وتىرعان قوعامىنداعى ورىن العان وقيعالاردى دۇرىس پا­يىمداپ, وڭ باعا بەرۋ ءۇشىن ونىڭ  جاستايىنان قالىپتاسقان وزىق تاريحي ساناسى بولۋى قاجەت.  عالىم-وقىمىستىلار «تاريحي سانا» دەگەندى – ءاربىر جەكە ادام, تۇتاس ۇرپاقتىڭ تاريحىن سەزىنۋى, ءوزىنىڭ شىققان تەگىن, ولكەسىن, حالقىن, ءناسىلىن, ونىڭ رۋحاني ءتۇپ-تامىرلارىن, وتكەن ءومىر جولىن تانىپ-ءبىلۋى, سول ارقىلى پاتريوتتىق سانا-سەزىمىنىڭ ويانۋى دەپ تۇسىندىرەدى. 

ياندەكس.مەتريكا